ԱՆԴԱՄԱԼՈՅԾԵՐՈՒ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻՆ ՕԳՏԱԳՈՐԾՈՒՄԸ

Լիբանանի անդամալոյծերուն մօտ անգործութիւնը կը շարունակէ մնալ մարդկային, տնտեսական ու ընկերային երեւոյթ:

Ըստ վիճակագրութեանց, անդամալոյծներուն մօտ անգործութեան համեմատութիւնը կը հասնի 83 առ հարիւրի: Անոր պատճառներուն մեծ մասը կը վերագրուի` այս կարգի մարդոց կրթական ցած մակարդակի կամ ընդհանրապէս չգոյութեան եւ ոմանց ցուցաբերած խտրական, անմարդկային ու անարդար մօտեցումը անոնց նկատմամբ: Առաւել, լիբանանեան շուկայի ոչ գործնական կառոյցը, ուր պետական բազմաթիւ ջանքեր ու անոնց առնչուող օրէնքներ ձախողեցան ընդդէմ այս յարաճուն անգործութեան:

Ճիշդ է, որ անդամալոյծերու այս վիճակը, առաջին հերթին, կը նկատենք մարդկային հարց, այսուհանդերձ, այս մարզի յարաճուն անգործութիւնը տնտեսական լուրջ հարց է, ինչ որ տնտեսական բեռ կը կազմէ անոնց ընտանիքներուն եւ առհասարակ` ընկերութեան համար:

Լիբանանի մէջ գործատէրերու 80 առ հարիւրը սխալ մօտեցում ունին անդամալոյծերու նկատմամբ ու չեն գնահատեր անոնց կարողութիւնները, որքան որ զանոնք կը նկատեն արգելք, հակառակ որ անդամալոյծերու գործուղումը կամ օգտագործումը պաշտօններու մէջ առաւել բարգաւաճում կ՛արձանագրէ տեղական (ազգային) ընդհանուր արտադրութեան մէջ քան նոյն թիւով առողջ պաշտօնեաներու արձանագրած աշխատանքային աճը, ու այս` որովհետեւ անոնք աւելի լուրջ են աշխատանքի գծով: Անդամալոյծերու օգտագործման հիմնական առաւելութիւններէն մէկը այն է, որ այդ մէկը բազմազանութիւն կը ստեղծէ աշխատանքի մթնոլորտին մէջ: Ուսումնասիրութիւնները կը փաստեն, թէ անոնք աւելի յանձնառու են, քան` ուրիշները, աւելի պարկեշտ, յարատեւող, առաւել արդիւնք տուող ու նուազ բացակայող, որովհետեւ անոնք կ՛ուզեն փաստել ու պարզել իրենց կարողութիւնները. ինչպէս նաեւ անոնք նորանոր գաղափարներ կ՛արծարծեն կամ կը յղանան իրենց գործին մէջ, որովհետեւ անոնք յատուկ կարիքներու պարագաներու պէտքերուն աւելի քաջածանօթ են, քան` ուրիշները:

Սխալ ենթադրութիւն մը կը տիրէ, թէ աշխատավայրի մը կառոյցը փոխելու եւ զայն յարմարեցնելու յատուկ կարիքաւորի (աշխատաւորներու) պէտքերուն` մեծապէս ծախսալից է: Մինչդեռ այդ մէկը շատ պարզ է, ինչպէս` չնչին փոփոխութիւններ լուացարաններէն ներս (ձեռքերու յենարաններու զետեղում անցքերու մէջ), անդամալոյծերու աթոռներուն յատուկ էջուղիներու յառաջացում` մուտքերու թէ աստիճաններու կողքին:

Այն հաստատութիւնը, որ իր անձնակազմին մէջ կ՛առնէ նաեւ անդամալոյծեր, մարդկային դրական վարկ ու մօտեցում կը ստեղծէ յաչս ընկերութեան եւ այս ինքնին կը ներգրաւէ յաւելեալ յաճախորդներ եւ, հետեւաբար, յաւելեալ եկամուտ: Ըստ ուսումնասիրութեանց, այս տարրի պաշտօնեաներ լաւ վարկ կ՛ապահովեն իրենց պաշտօնավարած ընկերութեանց համար: Անոնք ուժի աղբիւր են իրենց ընկերութեանց եւ պաշտօնավարած հաստատութեանց համար եւ ոչ թէ` բեռ, ինչպէս նաեւ անոնց արտադրութիւնները աւելի բարձրորակ են, քան` իրենց ստացած աշխատավարձերը, մինչ իրենց օգտագործումը իբրեւ պաշտօնեայ` նուազ ծախսալից է, քան` իրենց աշխատավարձը:

Միջազգային ուսումնասիրութիւններ ցոյց կու տան, թէ յատուկ հոգածութեան պէտք ունեցող աշխատաւորներու անտեսումը կամ հեռացումը ճարտարարուեստական երկիրներու տնտեսական կառոյցէն, այդ պետութեանց կը պատճառէ ընդամէնը 1,3 թրիլիոն տոլարի վնաս եւ 380 միլիառ տոլարի վնաս` միջին եկամուտով պետութեանց համար, իսկ 192 միլիառ տոլարի վնաս` ցած եկամուտով պետութեանց համար:

Պետական մարզին մէջ այս հարցին ելք մը գտնելու համար հիմնական թելադրանքներն ու առաջարկները այն են, որ պետութիւնը օգտուի ուսումնասիրութիւններէն եւ հետեւի անոնց` այս գծով լոյս տեսնող, կիրարկելով այդ թելադրանքները:

Հարկ է պետական բոլոր հաստատութիւններուն ցրուել թիւ 220 օրէնքը եւ մշակել գործնական ծրագիր մը, որուն գծով գործակցին նախարարութիւնները: Ինչպէս նաեւ որդեգրել կիրարկելի օրինագիծ մը` 3 առ հարիւր բաժինի կամ չափաբաժնի կիրարկման ու կրթական միաձուլումի իրականացման համար, Լիբանանի պետական թէ սեփական մարզերու վարժարաններուն մէջ: Նմանապէս` պետական զարգացման թէ կիրարկման քաղաքականութիւնները պարտին աշխատանքի յաւելեալ առիթներ ու կարելիութիւններ յառաջացնել անոնց համար, ինչպէս, օրինակ, արտասահմանէն շահարկող գործարարներ ներգրաւել` զարկ տալու համար երկրի գործի առիթներուն: Իսկ առողջապահութեան նախարարութենէն կը սպասուի գործակցիլ ընկերային հարցերու նախարարութեան հետ, առողջապահական ծառայութիւններու մատուցման գծով: Նմանապէս եւ հանրային երթեւեկի միջոցները օժտուած ըլլան անդամալոյծերու յատուկ սարքաւորումներով: Իսկ ճարտարագէտներու սենտիքայէն կամ միութենէն կ՛ակնկալուի աւելի խստապահանջ ըլլալ նորակառոյց շէնքերու քարտէսներու նախագծման ընթացքին, այնպէս մը, որ անոնք նաեւ ընդգրկեն անդամալոյծերու ապրելակերպը դիւրացնող գործնական սարքաւորումներ:

Իսկ սեփական մարզի դերակատարութեան առանցքը կը կազմէ երեք առ հարիւր չափաբաժինի ներմուծումն ու ընդհանրացումը: Արդարեւ, սեփական մարզի գործատէրերը պարտին փոխել իրենց ժխտական մօտեցումը` անդամալոյծէ մը օգտուելու կարելիութեանց գծով, յարմար անձը յարմար տեղը նշանակելով ու նուազեցնելով կամ մեղմացնելով աշխատանքի խիստ պայմանները, աշխատանքի հաւասար առիթ ընձեռելով բոլորին: Ինչպէս նաեւ հարկ է սերտացնել կապերը անդամալոյծերու հոգատար հաստատութեանց եւ սեփական մարզին հետ ու այս` գործի առիթները բազմացնելու համար:

ԾՈՎԻԿ ԳԱՍԱՐՃԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES