Նշմար. Մարդոց Միւս «Ես»ը

ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ

HM_sy-sectarianism-bannerՊատերազմները, աղէտները, տագնապները իրենց պատճառները ունենալու կողքին, ունին նաեւ իրենց հետեւանքները, որոնք, ըստ տեղի եւ ժամանակի, տարբեր կ՛ըլլան թէ՛ իրենց տեսակով, թէ՛ ալ որակով:

Մարդը, որ զգացումներու կծիկ մըն է, իւրաքանչիւր պարագայի տարբեր ազդեցութեանց դիմաց տարբեր հակազդեցութիւն կ՛ունենայ:

Օրինակի համար, Ճօ Սարամենկոյի «Պլայնտնես» (կուրութիւն) վէպին մէջ, երբ քաղաքի մը մէջ կուրութեան համաճարակ  կը սկսի, մարդիկ իրենց վիճակուած այդ դժբախտութեան մէջ, փոխանակ իրարու ցաւ կիսելով` իրարու օգնելու, ահաւոր կերպով եսասէր կը դառնան, կը չարանան եւ կը սկսին իրարու վնաս հասցնել:

Միւս կողմէ, Ալպեռ Քամիւիի «Տը փլակ» (ժանտախտը) վէպին մէջ, ուր քաղաքի մը մէջ երբ ծայր կ՛առնէ ժանտախտի համաճարակը, մարդիկ իրենց սեփական եսը մոռնալով`, իրարու օգնութեան կը փութան, երբեմն նոյնիսկ իրենց կեանքը վտանգելով:

Թէեւ այս երկու պատմութիւններն ալ վիպական երեւակայական ըլլալէ չեն դադրիր, սակայն անոնց ըսել ուզածը մէկ է` մարդիկ կրնան մէկ ծայրայեղութենէ միւս ծայրայեղութեան հասնիլ, երբ պատուհաս մը հոգեփոխէ զիրենք:

Այսօր, սուրիական այս պատերազմին, այնպիսի տարաբնոյթ իրավիճակներու ականատես եղանք, չարաշահութեան, կողոպուտի, առեւանգումներու, սպանութեանց այնպիսի օրինակներ պարզուեցան, որոնց մասին չէինք իսկ երեւակայեր: Այս բոլորին զուգահեռ, եղան նաեւ իրերօգնութեան եւ զոհաբերութեան շատ դրական երեւոյթներ: Ո՞վ կրնայ մարդուն ներաշխարհը թափանցել եւ գիտնալ այս երկբեւեռ փոփոխութեանց գաղտնիքը:

Պատերազմը կարծես մարդոց դիմակները վար կ՛առնէ եւ զիրենք մերկացնելով` իրենց մէջ պահուած երկրորդ եսը դուրս կը հանէ: Մարդիկ հակամէտ են փոխուելու` յանուն դրամի, դիրքի, կամ այլ շահադիտական նպատակներու, եւ պատերազմը ամենայարմար առիթն է: Սակայն կան նաեւ մարդիկ, որոնց առաքինութիւնն ու ամրակուռ նկարագիրը ոչինչով կ՛աղարտի, կամ կը դիմափոխուի:

Բոլոր անոնք, որոնք չկրցան դիմանալ պատերազմին ստեղծած ծանր ու վտանգալից կացութեան եւ հնարաւորութիւն ունէին երկրէն հեռանալու, ժամանակաւորապէս, կամ ընդմիշտ, իրենց նոր շրջապատին ու կենսաձեւին յարմարելու եւ իրենց ետեւ ձգուած ամբողջ կեանքի մը ցաւը կրելու կողքին, երբեմն «արժանացան» Սուրիա մնացած որոշ մարդոց արհամարհանքին ու վիրաւորանքներուն: Այդ մարդիկը զիրենք դասալիքի տեղ դնելով` հերոսի դափնեպսակին կ՛ուզեն արժանի ըլլալ, քանի դիմացեր ու մնացեր են: Այս մարդիկը ինչո՞ւ կը չարանան, ինչո՞ւ իրենց մաղձը կը թափեն գացողներուն վրայ: Նախա՞նձն է դրդապատճառը: Ասոնք կը նմանին պատժուած այն աշակերտին, որ քէն կ՛ընէ իր դասընկերներուն հետ, քանի որ անոնք չեն պատժուած իրեն նման: Բարեբախտաբար քիչ է ասոնց թիւը, սակայն մէկ կաթիլ մելանն իսկ բաւարար է ամբողջ սպիտակ էջ մը արատաւորելու:

Գացողն ալ իր պատճառները ունի, մնացողն ալ. ինչո՞ւ ըմբռնումով չնայիլ այս հարցերուն: Մարդոց դառնացած տրամադրութեան վրայ նոր դառնութիւն չաւելցնենք:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )