ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ 5-ՐԴ ԽԱՂԵՐԸ` ՕԳՈՍՏՈՍ 13-21. ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԽԱՂԵՐՈՒ ԿՈՄԻՏԷԻ ԱՆԴԱՄ ՊԵՐՃ ՀԱԼԱՃԵԱՆԻ ՀԵՏ

Վերջերս Երեւանի մէջ կայացաւ Համահայկական խաղերու համաշխարհային կոմիտէի խորհրդակցութիւնը Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանին հետ: Քննարկուեցան օգոստոս 13-21, Հայաստանի մէջ տեղի ունենալիք Համահայկական 5-րդ խաղերու կազմակերպման նախապատրաստական աշխատանքները: Այս մասին աւելի մանրամասն տեղեկութիւններ ունենալու համար կը հրատարակենք. կոմիտէի անդամ Պերճ Հալաճեանի հետ կայացած հարցազրոյցը:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- Արդէն ընթացքի մէջ են Համահայկական 5-րդ խաղերու նախապատրաստական աշխատանքները: Ի՞նչ կը ծրագրուի այս տարուան համար:

ՊԵՐՃ ՀԱԼԱՃԵԱՆ.- Համահայկական խաղերու համաշխարհային կոմիտէն 5-րդ խաղերու ծրագրաւորման վերջին հանգրուանին անցած է արդէն: Կայացաւ Հայաստանի նախագահի եւ կազմակերպիչ կոմիտէի միջեւ հանդիպումը, ուր անգամ մը եւս շեշտուեցաւ հայութեան ընդհանուր ներուժը օգտագործելու եւ ջանքերը միաւորելու անհրաժեշտութեան մասին:

Այս տարի պիտի իրագործուի 12 մարզաձեւ (աթլեթիզմ, ֆութպոլ, պասքեթպոլ, վոլէյ-պոլ, լող, թենիս, սեղանի թենիս, ճատրակ, սրահի ֆութպոլ եւ նոր յաւելուած` պիչ-վոլէյ եւ պրա տէ ֆեր): Ինչպէս ծանօթ է, Համահայկական խաղերը ամէն չորս տարի կը կազմակերպուին: 2003-ին կայացած 3-րդ համահայկական խաղերէն ետք որոշուեցաւ, որ երկու տարին անգամ մը յաւելեալ խաղեր կազմակերպենք` միմիայն ֆութպոլ եւ պասքեթպոլ ներառելով, որ ամէնէն նախընտրուած մարզաձեւերն են:

Մեր վերջին ժողովին ընթացքին պիտի քննարկուի նաեւ երկու տարին անգամ մը ձմեռնային մարզախաղերու կայացման ծրագիրը: Կ՛ուզենք, որ ձմեռնային մարզաձեւերն ալ տեղ գտնեն համաշխարհային համահայկական խաղերու ծրագրին մէջ:

Հ.- Այն փորձառութիւնը որ մինչեւ հիմա ունեցած էք նախորդ 4 համահայկական խաղերու կազմակերպումէն, ինչպիսի՞ հարցեր ի յայտ բերած է:

Պ. Հ.- Փորձառութիւնս ցոյց տուած է, թէ սփիւռք-հայրենիք տարբեր տեսակի նախաձեռնութիւններու շարքին, որոնք զանազան բնագաւառներէ ներս կազմակերպուած են տարիներու ընթացքին,  մարզական այս միջոցառումը իսկապէս յաջողած է:

1999-ին Ա. Համահայկական խաղերուն ժամանակ, ունեցանք 23 երկիրներէ (62 քաղաքներէ) ժամանած մօտ 1700 մարզիկներու մասնակցութիւն: Այն ժամանակ միայն եօթը մարզաձեւեր կային:

Այսօր 5-րդ Համահայկական խաղերու կազմակերպման առիթով կը նախատեսուի 4.000 մարզիկներու մասնակցութիւնը:

3-րդ խաղերէն ետք ԱՊՀ երկիրներէն մեծ թիւով մասնակցութիւններ ունեցանք. նախկին Խորհրդային Միութեան երկիրներու քաղաքներու հայ բնակչութիւնը փափաք ունէր մասնակցելու խաղերուն: Մարզիկներու, շատ մեծ թիւ մը կայ մարզիկներու, որոնք այդ երկիրներէն կու գան եւ կը մասնակցին խաղերուն:

Անցեալ ամիս, որ մեր կոմիտէի գրասենեակն էի եւ մօտէն կը հետեւէի կազմակերպական աշխատանքին, արդէն մեծ թիւ մը կար քաղաքներու, որոնք մասնակցութեան դիմում ներկայացուցած էին: Անուններ, որոնք մենք նոյնիսկ լսած չենք:

Իւրաքանչիւր մարզիկի մասնակցութեան համար նախապայման է, որ հայրը կամ մայրը հայ ըլլայ: Պէտք է ներկայացուի ծննդեան վկայական:

Հ.- Ինչպէ՞ս են մարզադաշտերու յարմարութիւնները եւ ո՞ր քաղաքներուն մէջ կը կայանան մարզախաղերը:

Պ. Հ.- Արդէն 4-րդ խաղերէն սկսեալ` այլ քաղաքներ եւս ներառուեցան, Երեւանին կողքին: Աբովեան, Վանայ ձոր, եւ այլն: Դաշտերու վիճակը մեծ մասով բարելաւուած է: Նախապէս անպատրաստ ու անբաւարար վիճակի մէջ էին դաշտերը: Բայց այսօրուան դրութեամբ բոլորովին այլ պատկեր մը կը ներկայանայ` արդիական մարզադաշտերով եւ յարակից կառոյցներով:

Հ.- Ինչպէ՞ս սկիզբ առաւ այս գաղափարը:

Պ. Հ.- Աշոտ Մելիք Շահնազարեանի միտքն էր, որ խորհրդային տարիներուն դեսպանի տիտղոս ունէր ափրիկեան երկիրներուն մէջ: Ան նկատած էր, թէ համահայկական առումով շարժում չկար, որուն շնորհին մէկտեղուէին մարզական աշխարհի բոլոր ներկայացուցիչները: Շարժումը ստեղծուեցաւ, սկիզբը միայն Հայաստանով եւ Արցախով: Ապա ԱՊՀ երկիրներու մէջ ապրող հայերը հետզհետէ միացան` աղուոր խումբեր մէջտեղ բերելով եւ զօրացնելով շարժումը, որ ընդարձակուեցաւ սփիւռքի մէջ ապրող հայերու ներառումով եւս:

Հ.- Կարճ ժամանակամիջոցի մէջ, 1999-էն մինչեւ 2011, ահաւասիկ 5-րդ խաղերն են, որ կը կազմակերպենք: Եւ իւրաքանչիւր կազմակերպում աւելի ճոխ ու արդիական է:

Պ. Հ.- Մեր նշանաբանն է «Միասնութիւն` սփորթի միջոցով»: Այս հիմքին վրայ հիմնուած է մեր կազմակերպութիւնը, եւ ինչպէս նախապէս ալ նշեցի, առաջին համահայկական կառոյցն է,  որ սովորական մարդոց նախաձեռնութեամբ ծնաւ: Ներկայացուցիչներ կային` Հայաստանէն, ԼՂՀ-էն, Իրանէն, Արժանթինէն, Թուրքիայէն, Աւստրալիայէն, Գերմանիայէն, Ֆրանսայէն, Եգիպտոսէն, Կիպրոսէն: Համահայկական խաղերու կազմակերպութիւնը կը համագործակցի Միջազգային Ողիմպիական կոմիտէի, «ԵՈՒՆԵՍՔՕ»-ի, Եւրոպայի Խորհուրդի եւ «ֆեր փլէյ»ի համաշխարհային եւրոպական շարժման հետ:

Պաշտօնապէս գրանցուած է Հայաստանի արդարադատութեան նախարարութեան կողմէ: Ունի իրաւաբանական անձի կարգավիճակ, կանոնագրութիւն:

Հ.- Ինչպէ՞ս կը գործէ Համահայկական խաղերու կառոյցը:

Պ. Հ.- Կազմկոմիտէ կը կազմուի, որ մարմնամարզի եւ երիտասարդութեան նախարարութեան պատասխանատու տեղական մարմինն է: Պարտականութիւններու ծիրէն ներս կ՛իյնայ նաեւ իրաւարարներու ապահովումը, բժշկական դիւրութիւններու, մարզիկներու փոխադրութեան ու ապահովութեան հարցերը: Այս բոլորը պէտք է միասնաբար համադրուին կազմկոմիտէին եւ համաշխարհային մարմինին ջանքերով:

Ղեկավարող մարմինը Համահայկական խաղերու համաշխարհային կոմիտէն է, որ կը բաղկանայ 21 եւ 3` ընդհանուր 24 հոգիէ: Նախագահն է Հայաստանի մարմնամարզի նախկին նախարար Արմէն Գրիգորեանը. ՀՄԸՄը, ՀԲԸՄ ունին մէկական փոխ ատենապետ եւ` ՀՄՄը: Ստեփան Տէր Պետրոսեանը ՀՄԸՄի փոխ ատենապետն է, իսկ Հրանդ Պարտաքճեանը` ՀԲԸՄի: Դիւանը կ՛ամբողջանայ քարտուղարութեամբ եւ խորհրդականներով:

Նախապէս, 2003-ին նախագահի պաշտօնը վարած է Հայաստանի արտաքին գործոց նախկին նախարար Վարդան Օսկանեանը: Երկու տարի առաջ, երբ ազատ կացուցուեցաւ իր պաշտօնէն, հրաժարեցաւ նաեւ նախագահի պաշտօնէն: Զինք փոխարինած է Արմէն Գրիգորեանը, մինչեւ այսօր կը մնայ իր պաշտօնին վրայ:

Իւրաքանչիւր կազմակերպումի առիթով մարզիկներու եւ մարզաձեւերու բարձրացող թիւը նոր իրականութեան մը առջեւ կը դնէ բոլորս: Օրինակի համար, 4-րդ խաղերուն ընթացքին, միայն պասքեթպոլի մարզաձեւին մէջ 16 քաղաք-խումբեր մասնակցեցան: Մարզական յայտագրի կողքին, ամպայման կ՛ուզենք օրեր տրամադրել հայրենիքին եւ պատմական վայրերու ծանօթանալու յոյժ կարեւոր բաժինին: Չմոռնանք, որ երիտասարդ մարզիկներէն շատեր առաջին անգամ ըլլալով հայրենիք կ՛այցելեն, շատեր ալ կան, որոնք նոյնիսկ հայերէն չեն խօսիր. այսպէս, շատ կարեւոր է ժամանակ տրամադրել այս բաժինին եւս: Առաջին վայրը, որ կ՛այցելեն, Ծիծեռնակաբերդն է, ուր յարգանքի տուրք կը մատուցեն Եղեռնի զոհերու յիշատակին:

Ես խորապէս համոզուած եմ, որ այս ծրագիրը պէտք է պահպանել, նկատի առնելով, որ սփիւռքի հայ զանգուածները իրենց արմատներուն վերադարձնելու լաւագոյն առիթներէն մէկն է այս: Քանի՜-քանի՜ անգամ ականատես եղած ենք պարագաներու, որոնք հայերէն նոյնիսկ խօսիլ չէին կրնար, սակայն այնքան զգաստացան, որ նոյնիսկ ամուսնութեան դէպք մը ունեցանք:

Այս խանդավառութիւնը մեր միակ շահն է: Նիւթական աղբիւրներ չունինք, մեր նիւթական եկամուտները կը սահմանափակուին քաղաքներուն կողմէ վճարուած փոքրիկ գումարով մը, տարեկան 200 տոլար:

Մարզիկները կը հիւրասիրուին պանդոկներու մէջ, տուներու մէջ:

Հ.- Փաստօրէն քաղաքապետարաններու եւ կազմկոմիտէի գործակցութեա՞ն արդիւնք է մարզիկներու կեցութեան հարցը:

Պ. Հ.- Տեսէք, մենք դիմեցինք Ողիմպիական կոմիտէի նախագահին եւ հանդիպում ունեցանք հետը: Գ. Ծառուկեանին պարզեցինք մեր հարցերը եւ խնդրեցինք, որ «Ողիմպիական գիւղ»ի հասկացողութեամբ կառուցային համալիր մը շինուի: Առաջարկը քննելի է այսօր. անշուշտ դրական նախադրեալներ կան:

Այսօրուան տնտեսական անկման իրավիճակը տեսնելով` պէտք է ըսել, թէ բոլոր քաղաքները դժուարութիւն ունին իրենց մարզիկները Հայաստան բերելու: Պատկերացուցէք Արժանթինը օրինակի համար. իւրաքանչիւր մարզիկի ծախսը մօտաւորապէս 4.000 տոլարի շուրջ կը կայանայ: Մոնրէալը, Լոս Անճելըսը` նոյնը: Հեռաւոր երկիրներէն ժամանած մարզիկներուն համար մեծագոյն դժուարութիւնը կեցութեան ծախսերու հարցն է: Շատ մը շրջաններ հանգանակութիւններ կամ հասութաբեր ձեռնարկներ կը կազմակերպեն:

Կազմակերպիչ կոմիտէին մէջ միշտ փափաքը կայ նոր շրջաններու մասնակցութիւնը քաջալերելու իմաստով: Գիտակից ենք անշուշտ նիւթական դժուարութիւններուն, որոնք խոչընդոտ են շատ մը խումբերու մասնակցութեան: Այս տարի կը նախատեսենք 97 քաղաքներու մասնակցութիւնը` 30-է աւելի երկիրներէ:

 

Share this Article
CATEGORIES