ԾԽՈՂ ՄԻՋԱՎԱՅՐԵՐՈՒ ՄԷՋ ԱՊՐՈՂ ՊԱՏԱՆԻՆԵՐՈՒՆ ՄՕՏ ԿԸ ԿՐԿՆԱՊԱՏԿՈՒԻ ԼՍՈՂՈՒԹԵԱՆ ՀԱՐՑԵՐՈՒ ՅԱՌԱՋԱՑՄԱՆ ՎՏԱՆԳԻՆ ՏԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ

Յուլիսի կէսերուն ամերիկացի մասնագէտներ յայտնած են, թէ ծխողներու մօտ ապրող պատանիները շատ աւելի հակամէտ են լսողութեան հետ առնչուած հարցերէ տառապելու վտանգին, քան` չծխող միջավայրերու մէջ ապրող պատանիները:

Մասնագէտները գտած են, թէ ծխող միջավայրերու մէջ ապրող պատանիներուն մօտ կրկնապատկուած է լսողութեան հարցերէ տառապելու վտանգին տարողութիւնը:

Այսուհանդերձ, 12-19 տարեկան հազար հինգ հարիւր ամերիկացի պատանիներու վրայ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, թէ ծխող միջավայրերու մէջ ապրող պատանիներուն մեծ մասը լսողութեան առնչուած հարցեր ունեցած է: Նաեւ անոնց մօտ, որոնք ապրած են համեմատաբար հսկայ տարողութեամբ ծխախոտ գործածող միջավայրերու մէջ, շատ աւելի մեծ եղած է ականջին վնասուած տարողութիւնը:

Մասնագէտները յայտնած են, թէ ծխող միջավայրերու մէջ ապրող ութ հարիւր պատանիներուն քառասուն առ հարիւր համեմատութիւնը տարբեր տարողութեամբ լսողութեան հետ առնչուած հարցեր ունեցած է: Ոմանց լսողութիւնը վնասուած է այնքա՛ն մը, որ անոնք անկարող եղած են լսելու իրենց մօտ գտնուող մարդոց խօսակցութիւնը:

Իսկ չծխող միջավայրերու մէջ ապրող եօթը հարիւր յիսուն պատանիներուն մօտաւորապէս քսանհինգ առ հարիւր համեմատութեան մօտ միայն յառաջացած են լսողութեան հետ առնչուած հարցեր, որոնք տարբեր պատճառներէ յառաջացած են:

Մասնագէտները նկատած են նաեւ, թէ լսողութեան առնչուած հարցեր ունեցող պատանիներուն միայն մէկ հինգերորդը զգացած է, որ լսողութեան հարց ունի` նկատի ունենալով, որ անոնց մեծամասնութեան մօտ լսողութեան տկարացումը աննշան տարողութեամբ եղած է:

Միւս կողմէ, սակայն, նոյնիսկ երբ աննշան տարողութեամբ եղած է լսողութեան տկարացումը, ապա ժամանակի ընթացքին անիկա հակամէտ եղած է յաւելեալ տարողութեամբ զարգանալու վտանգին:

«ԽՆԴՐԱՅԱՐՈՅՑ» ԱՇԱԿԵՐՏՆԵ՞Ր…

Մասնագէտներուն համար տակաւին յստակ չէ, թէ որքա՛ն ատեն ետք կրնայ վնասուիլ ծխող միջավայրերու մէջ ապրող պատանիներուն լսողութիւնը:

Նախապէս մասնագէտներ գտած են, թէ ծխախոտին ծուխը կը բարձրացնէ տարբեր տարիքի մարդոց միջին ականջին մէջ հիւանդութիւններու յառաջացման վտանգին տարողութիւնը: Անոնք հաւանական գտած են նաեւ, որ ծուխը կրնայ վնասել ականջին հասնող արեան շրջագայութեան` ուշագրաւ փոփոխութիւններ յառաջացնելով լսողութեան մէջ:

Ամերիկացի մասնագէտ տոքթ. Ռալֆ Հոլմ ըսած է, թէ նախապէս կատարուած ուսումնասիրութիւններ արդէն իսկ ցոյց տուած են, թէ ծխախոտին ծուխը լսողութեան վնասող ուշագրաւ ազդակ մըն է ծխողներուն համար: Սակայն նորագոյն ուսումնասիրութիւնը յստակօրէն ցոյց տուած է, թէ ծխախոտին ծուխը ո՛չ միայն կը վնասէ ծխողներուն լսողութեան, այլ անիկա նոյնքան վնասակար է նաեւ չծխող պատանիներուն, որոնք կը գտնուին ծխողներուն մօտ:

Նորագոյն ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող ամերիկացի մասնագէտ փրոֆ. Անիլ Լալուանի անհրաժեշտ նկատած է, որ ծնողներ զգուշ ըլլան տան մէջ իրենց զաւակներուն ներկայութեան ծխելէն` ո՛չ միայն անոնց լսողութեան տկարացման վտանգին առաջքը առնելու համար, այլ նաեւ ծխախոտին յառաջացուցած արդէն իսկ ծանօթ եղող վնասներէն զերծ պահելու համար զանոնք:

Ամերիկացի այլ մասնագէտ մը` տոքթ. Մայքըլ Ուէյցմեն ըսած է, թէ ծխախոտին պատճառով վնասուած լսողութիւն ունեցող պատանիները կրնան դժուարութիւն ունենալ դպրոցին մէջ, քանի որ անոնք չեն կրնար դասարանին մէջ պէտք եղած ձեւով հետեւիլ իրենց դասերուն եւ կրնան «խնդրայարոյց» աշակերտներ դառնալ:

 

ԴԼՓԻՆՆԵՐՈՒՆ ՄԱՐՄՆԻՆ ԱՐԱԳՕՐԷՆ ԲՈՒԺՈՒԵԼՈՒ ԿԱՐՈՂՈՒԹԻՒՆԸ
ԿՐՆԱՅ ՆՊԱՍՏԵԼ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՄԱՐՄՆԻՆ ՎԷՐՔԵՐՈՒՆ ԲՈՒԺՈՒՄԻՆ

Յուլիսի վերջաւորութեան դլփիններու ուսումնասիրութեամբ զբաղող ամերիկացի մասնագէտ տոքթ. Մայքըլ Զասլոֆ յայտնած է, թէ  երբ շանաձուկեր կը խածնեն դլփինները, այս վերջիններուն մարմինը կարողութիւնը ունի ինքզինք արագօրէն բուժելու, ինչպէս նաեւ` առաջքը առնելու խածուածքին պատճառով տարբեր հիւանդութիւններու յառաջացման վտանգին:

Տոքթ. Զասլոֆ ըսած է, թէ դլփիններուն մարմնին ունեցած նշեալ յատկութիւնը կրնայ նպաստել նաեւ մարդկային մարմնին վրայ յառաջացած ծանր վէրքերուն բուժումը արագացնող միջոցներու զարգացման:

Տոքթ. Զասլոֆ դլփիններուն կենսաբանութեան մասին բազմաթիւ տեղեկութիւններ հաւաքած է ծովային կենսաբաններէ եւ գտած է, թէ երբ շանաձուկեր խածնեն զիրենք, անոնց մարմինը շատ երկար չ՛արիւնիր, ինչպէս նաեւ անոնք ուշագրաւ տարողութեամբ ցաւ չեն զգար վիրաւորուած բաժինին մէջ: Տոքթ. Զասլոֆ նկատած է նաեւ, թէ դլփիններուն վէրքերը չեն բորբոքիր եւ կամ խածուածքին պատճառով հիւանդութիւններ չեն յառաջանար անոնց մօտ:

Վերոնշեալ երեւոյթները բացատրելու նպատակով տոքթ. Զասլոֆ կատարած է ուսումնասիրութիւններ եւ գտած է, թէ դլփիններուն մարմնին ճարպերը կը պարունակեն այնպիսի՛ նիւթեր, որոնք մանրէասպան նիւթերու յատկութիւնը ունին: Ան հաւանական գտած է, որ նշեալ նիւթերը կը կուտակուին դլփիններուն ճարպերուն մէջ եւ կ՛արտադրուին, երբ վիրաւորուի անոնց մարմինը` այդպիսով կասեցնելով վէրքերուն վրայ վնասակար մանրէներուն աճը եւ, հետեւաբար, առաջքը առնելով բորբոքումներու յառաջացման վտանգին:

ՎԻՐԱՒՈՐ ԴԼՓԻՆՆԵՐԸ
ԶՕՐԱՒՈՐ ՑԱՒ ՉԵՆ ԶԳԱՐ

Տոքթ. Զասլոֆ նկատած է նաեւ, թէ դլփիններուն վէրքերը այնպէ՛ս մը կը բուժուին, որ անոնց մարմինը կը վերագտնէ իր սկզբնական տեսքն ու ձեւը: Այսուհանդերձ, նշեալ գործընթացով ամբողջութեամբ կը վերանորոգուի մորթը եւ ո՛չ թէ պարզապէս կը սպիանայ վէրքը:

Դլփիններուն վէրքերը կը բուժուին նոր կազմուած հիւսկէններուն միջոցով: Նշեալ գործընթացին կը նպաստեն ճարպերու բջիջներուն կերտուածքները, ինչպէս նաեւ մորթի բջիջներուն պարունակած սոսինձածինն (քոլաճեն) ու առաձգական հիւսկէնները:

Տոքթ. Զասլոֆ բացատրած է նաեւ, թէ վիրաւորուած դլփինները ունին ծովուն յատակը սուզուելու յատուկ բնազդ մը, որ իր կարգին կը նպաստէ վէրքին բուժուելու գործընթացին` նկատի ունենալով, որ ծովուն յատակը սուզուած ատեն անոնց մարմնին ծայրամասերուն մէջ շրջագայող արեան տարողութիւնը կը նուազի, եւ արեան շրջագայութիւնը կ՛աշխուժանայ անոնց մարմնին ներքին բաժիններուն մէջ` այդպիսով կասեցնելով վիրաւորուած բաժինին յաւելեալ արիւնահոսութիւնը:

Ան նշած է, որ թէեւ դլփինները ցաւ կը զգան երբ վիրաւորուին, միւս կողմէ, սակայն, ան նկատած է, թէ այնքան ալ շեշտուած չէ եղած անոնց զգացած ցաւին տարողութիւնը: Այսուհանդերձ, տոքթ. Զասլոֆ հետամուտ է կատարելու յաւելեալ ուսումնասիրութիւններ` նշեալ երեւոյթին կենսաբանական բացատրութիւնը գտնելու նպատակով:

Տոքթ. Զասլոֆի համաձայն, դլփիններուն վէրքերուն բուժուելու գործընթացը լաւապէս հասկնալը կրնայ նպաստել մարդոց համար ազդեցիկ ցաւազրկիչ նիւթերու յայտնաբերման, ինչպէս նաեւ` յատուկ տեսակի մանրէասպան դեղամիջոցներու պատրաստութեան:

 

ԱՇԽԱՐՀԻ ԱՄԷՆԷՆ ՀՍԿԱՅ ՆՈՐԱԾԻՆ ԵՐԵԽԱՆ`
7,264 ՔԻԼՈԿՐԱՄ

Յուլիսի սկիզբը Թեքսասի մէջ կը ծնի հսկայ երեխայ մը, որուն ծանրութիւնը կը հասնի 7,264 քիլոկրամի:

Նախքան երեխային ծնիլը, մասնագէտները արդէն իսկ փոխանցած էին անոր մօրը, որ սովորականէն շատ աւելի մեծ տղայ զաւակ մը պիտի ծննդաբերէ:

Աշխարհի ամէնէն հսկայ նորածինը` Ճէյ Մայքըլ Պրաուն ունի աւելի քան վաթսունմէկ սանթիմեթր հասակ:

Մասնագէտները երեխային նման ծանրութեամբ ծնելուն պատճառը կը վերագրեն յղութեան շրջանին անոր մօր մօտ յառաջացած շաքարախտին:

Հսկայ երեխային առողջութեան անմիջականօրէն հետեւող մասնագէտները ըսած են, որ անոր մարմինը որոշ ատեն մը դժուարութիւն պիտի ունենայ արեան մէջ շաքարին տարողութիւնները բնականոն սահմաններու միջեւ պահպանելու կապակցաբար:

Թէեւ նորածին երեխան տակաւին որոշ ատեն մը պիտի պահուի հիւանդանոցին մէջ` մասնագէտներուն անմիջական հսկողութեան տակ, սակայն անոր մայրը լաւատես է իր զաւակին առողջութեամբ:

Թէեւ «Կինես»ի գիրքին մէջ աշխարհի ամէնէն հսկայ նորածին երեխային ծանրութեան մրցանիշը արձանագրուած է 10,78 քիլոկրամ, սակայն անիկա մահացած է ծնելէն տասնմէկ ժամ ետք: Հետեւաբար Ճէյ Մայքըլ Պրաուն ներկայիս կը նկատուի աշխարհի ամէնէն հսկայ նորածինը:

 

ՅԱՃԱԽԱԴԷՊՕՐԷՆ ԸՆԴՀԱՏՈՒԱԾ ՔՈՒՆԸ
ԿԸ ՎՆԱՍԷ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵԱՆ

Յուլիսի վերջաւորութեան բրիտանացի մասնագէտներու կողմէ մուկերու վրայ կատարուած ուսումնասիրութիւններէն մէկը ցոյց տուած է, թէ յաճախադէպօրէն ընդհատուած քունը կրնայ ուշագրաւ կերպով ազդել մարդոց յիշողութեան պահպանման վրայ:

Մասնագէտները գտած են, թէ յաճախադէպօրէն ընդհատուող քուն ունեցող մուկերը դժուարութիւն ունեցած են նկատելու իրենց ծանօթ եղող իրերը:

Մասնագէտները յայտնած են, թէ խոր քունի ընթացքին ուղեղը կ՛արժեւորէ օրուան ընթացքին պատահած կարեւոր դէպքերը եւ ըստ այնմ կ՛ընտրէ ու կը պահէ զանոնք:

Նորագոյն ուսումնասիրութեան մէջ մասնագէտները ընտրած են մուկերէն ոմանց ուղեղին մէջ եղող յատուկ բջիջներ, որոնք ուշագրաւ դերակատարութիւն ունին մուկերուն արթուն եւ կամ քնացած վիճակներէն մէկէն միւսին անցնելու գործընթացին մէջ: Անոնք նշեալ բջիջներուն կարգ մը ծինային կերտուածքները այնպիսի՛ փոփոխութեան ենթարկած են, որ կարելի դարձուցած է բջիջներուն աշխատանքին լոյսով հակակշռուելուն: Այսուհանդերձ, մասնագէտները լոյսին միջոցով յաճախադէպօրէն ընդհատած են քնացած մուկերուն քունը` առանց ազդելու անոնց քնացած ընդհանուր ժամանակին եւ կամ քունի որակին վրայ:

Ինչ կը վերաբերի մնացեալ մուկերուն, մասնագէտները արտօնած են, որ անոնք քնանան` առանց որեւէ ձեւով ընդհատելու անոնց քունը: Ապա անոնք բոլոր մուկերը տեղադրած են երկու տարբեր իրեր պարունակող տուփի մը մէջ: Նշեալ իրերէն մէկը նախապէս ծանօթ եղած է մուկերուն, իսկ երկրորդը ամբողջութեամբ նոր եղած է: Հետեւաբար անոնք բնականաբար շատ աւելի ժամանակ պէտք է անցընեն նոր իրով զբաղելով եւ զայն քննելով, քան` արդէն իսկ իրենց ծանօթ եղող իրով զբաղելով:

Սակայն մասնագէտները նկատած են, թէ առանց ընդմիջումներու քնացած մուկերը միայն իրենց ժամանակին մեծ մասը անցուցած են նոր իրով զբաղելով, իսկ յաճախադէպօրէն ընդհատուած քուն ունեցող մուկերը երկու իրերով հետաքրքրուած են հաւասարապէս, ինչ որ ցոյց տուած է, թէ որոշ փոփոխութիւն յառաջացած է անոնց յիշողութեան մէջ եւ անոնք նախապէս իրենց ծանօթ եղած իրին նոյնիսկ նորի նման մօտեցած են:

ԽՈՐ ՔՈՒՆԸ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ` ՅԻՇՈՂՈՒԹԵԱՆ
ԱՄՐԱՊՆԴՄԱՆ ՀԱՄԱՐ

Վերոնշեալ ուսումնասիրութիւնը գլխաւորող մասնագէտ տոքթ. Լուիս տը Լեսիա ըսած է, թէ քունի շարունակականութիւնը այն գլխաւոր ազդակներէն մէկն է, որ հակամէտ է յիշողութիւնը հարուածող տարբեր հիւանդութիւններու (օրինակ` ալցայմըրի) յառաջացումէն վնասուելու վտանգին:

Յաճախադէպօրէն քունի ընդհատում կ՛ունենան նաեւ քնացած ատեն շնչառութեան դժուարութիւն ունեցող մարդիկը, որոնց կոկորդը կը կծկուի եւ կամ կը փակուի` կասեցնելով թթուածինին ճամբան` այդպիսով մղելով, որ մարդիկ արթննան:

Մասնագէտները շեշտած են, թէ առանց ընդհատումներու քնանալը անհրաժեշտ է ուղեղին մէջ յիշողութեան ամրապնդման համար: Անոնք նշած են, թէ մարդիկ կրնան երկար ժամեր քնանալ, սակայն ատիկա այնքան ալ օգտակարութիւն չ՛ունենար յիշողութեան պահպանման համար, եթէ յաճախակի ընդհատումներով տեղի ունենայ:

Բրիտանացի մասնագէտ տոքթ. Նէյլ Սթենլի ըսած է, թէ մարդիկ ցերեկը տարբեր տեսակի դէպքերու կը հանդիպին: Այսուհանդերձ, տեղ մը անհրաժեշտութիւն կը ստեղծուի այդ պատահարները պէտք եղած ճշգրտութեամբ ուղեղին մէջ դասաւորելու: Նաեւ կան կարգ մը դէպքեր, որոնք պէտք է մնայուն կերպով պահպանուին յիշողութեան մէջ եւ այդ գործընթացը տեղի կ՛ունենայ մարդոց խոր քունի մէջ եղած ատեն: Հետեւաբար որեւէ պատճառով ընդհատուած քունը տարբեր տարողութեամբ պիտի ազդէ նշեալ գործընթացին վրայ:

ԳԵՐՅՈԳՆԱԾ ՎԻՃԱԿ` ՕՐՈՒԱՆ ԸՆԹԱՑՔԻՆ

Տոքթ. Սթենլի նշած է նաեւ, թէ գոյութիւն ունին տուեալներ, որոնց մէջ յստակօրէն ապացուցուած են, թէ քնացած ատեն շնչառութեան դժուարութեան պատճառով յաճախադէպօրէն արթնցող մարդիկ իրենց մնայուն յիշողութեան մէջ դէպքեր պահպանելու լուրջ հարցեր դիմագրաւած են:

Ինչ կը վերաբերի ալցայմըրի հիւանդութենէն տառապող մարդոց, որոնց ուղեղին բջիջները նշեալ հիւանդութեան պատճառով հետզհետէ կը փճանան, ապա անոնք եւս կը դիմագրաւեն քնանալու հետ առնչուած հարցեր:

Սակայն մասնագէտներուն համար տակաւին յստակ չէ, թէ արդեօք ուղեղին բջիջներուն վնասուի՞լն է, որ քունի խանգարում կը յառաջացնէ, թէ՞ քունի խանգարումը ինքնին կը մղէ, որ վնասուին ուղեղին բջիջները:

Մասնագէտները նշած են նաեւ, թէ յաճախադէպօրէն ընդհատուող քունը, յիշողութեան վնասելուն առընթեր, կրնայ օրուան ընթացքին գերյոգնութիւն յառաջացնել մարդոց մօտ:

Բժշկագիտական էջը պատրաստեց՝
ՍԻՐՈՒՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ

(Օգտագործուած աղբիւրներ՝
«ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ», «ՀԵԼԹ ՏԷՅ»
եւ «ՌՈՅԹԸՐԶ»)

 

 

Share this Article
CATEGORIES