50 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ (8 ՕԳՈՍՏՈՍ 1961)

ԳՆԴԱՊԵՏ ՍԱՉԱԳԼԵԱՆ»
ՇՔԱՆՇԱՆ ԿԸ ՍՏԱՆԱՅ

Գնդապետ Հերի Ա. Սաչագլեան, որ կը ծառայէ Միացեալ Նահանգներու օդուժին մէջ, «Արժանընտիր լեգէոնական»ի (լիճըն աֆ մերիթ) շքանշանը ստացաւ իր ընծայած բացառիկ եւ արժանաւոր ծառայութեանց համար, յօգուտ Միացեալ Նահանգներու, յուլիս 1954-էն մինչեւ յուլիս 1960, որպէս օգնական սպայակոյտի փոխ պետին, Միացեալ Նահանգներու օդուժին մէջ միացեալ գործունէութեանց, զինուորական շարժումներու եւ պարենաւորման ծրագիրներու գործերուն մէջ:

Շքանշանը տրուեցաւ Եւրոպայի Դաշնակից պետութեանց գերագոյն բանակատեղիին մէջ, ձեռամբ զօր. Լէոն Ու. Ճանսընի, որ ամերիկեան օդուժին փոխ պետն է Եւրոպայի դաշնակից պետութեանց գերագոյն սպայակոյտին մէջ:

Գնդապետ Սաչագլեան որդին է Ահարոն Սաչագլեանի, Սիւրաքիւզ, Ն. Ե. ծնողները  հանրածանօթ են հայրենասիրական եւ բարեսիրական շրջանակներու մէջ:

Գնդապետը մասնակցած է Համաշխարհային Բ. պատերազմին, իր ակնյայտնի ծառայութեամբ, ըլլալով օգնականը Միջերկրականեան օդային հրամանատարութեան պետ Մարշըլ Թետըրի: Ապա եղած է օգնական վարիչ` Միջերկրականեան դաշնակից օդային ուժերու վարչական ծրագիրներուն, ընդհանուր բանակատեղիին մէջ: Հետեւած է բանակի եւ նաւատորմի հրամանատարներու մասնաւոր քոլեճի դասընթացքներուն: Համաշխարհային Բ. պատերազմին ան իր արտասովոր ծառայութեանց համար Անգլիոյ թագաւորին կողմէ յիշատակութիւն ստացած է: Ան զինուորական ծառայութեան մէջ եղած է 1937-էն ի վեր, եւ մէկն է հիմնադիր անդամներէն Հայ երիտասարդաց դաշնակցութեան:

ԶԵԿՈՅՑ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄԱՏԵՆԱՇԱՐ
«ԳԱԼՈՒՍՏ ԿԻՒԼՊԵՆԿԵԱՆ» ՀԻՄՆԱՐԿՈՒԹԵԱՆ

Ինչպէս ծանուցած էինք 14 սեպտեմբեր 1959-ի մեր զեկոյցով «Գալուստ Կիւլպենկեան» հիմնարկութիւնը հաստատած է «ԳԱԼՈՒՍՏ ԿԻՒԼՊԵՆԿԵԱՆ ՀԻՄՆԱՐԿՈՒԹԵԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄԱՏԵՆԱՇԱՐԸ»` նպատակ ունենալով օժանդակել հայկական ուսմանց յառաջդիմութեան:

Հարկ կը համարենք վերստին յիշել ընդհանուր ծրագիրը այս մատենաշարին, որ կը հրատարակէ հայկական ուսումներու վերաբերեալ երկասիրութիւններ: Քնարական եւ վիպային գործերը, ինչպէս նաեւ դասագիրքերը չեն մտներ այդ ծրագիրին մէջ: Մասնաւորաբար կը հրատարակէ հայոց պատմութեան, լեզուին եւ գրականութեան վերաբերեալ ուսումնասիրութիւններ, կարեւոր համարուած հայագիտական գործերու թարգմանութիւններ` հայերէնէ օտար լեզուներու կամ օտար լեզուներէ հայերէնի եւ անտիպ հին բնագիրներ: Կը վերահրատարակէ սպառած եւ անվիճելի արժէք ներկայացնող գործեր:

Մատենաշարին առաջին հատորը, որուն հրատարակութիւնը ծանուցուած էր մեր նախորդ զեկոյցով, Պետրոս Դ.ի Սարգիս Կիլանենցի «ԺԱՄԱՆԱԿԱԳՐՈՒԹԻՒՆԸ 18-րդ դար». գրուած Ջուղայի բարբառով, լոյս տեսաւ Լիզպոնի Ազգ. տպարանէն, անգլերէնի թարգմանուած բժիշկ Ե. Օ. Մինասեանի կողմէ, փրոֆ. Լ. Լոքարայի յառաջաբանով եւ նոթագրութիւններով:

Ղալաթիոյ (Պոլիս) հայկական մատենադարանին ձեռագիրներու ցուցակը, զոր պատրաստած էր Կիլիկիոյ աթոռակից կաթողիկոս Բաբգէն Ա. նոյնպէս լոյս տեսաւ Անթիլիասի կաթողիկոսարանին տպարանէն` Վարդան վրդ. Տեմիրճեանի կողմէ կազմուած յատուկ եւ տեղի անուններու ցանկով մը:

Երեւանի համալսարանին նախկին փրոֆեսէօր Յակոբ Մանանտեանի «ՏԻԳՐԱՆ Բ. ԵՒ ՀՌՈՄԸ», հայերէնէ ֆրանսերէնի թարգմանուած Հր. Թորոսեանի կողմէ, տպագրութեան մէջ է Լիզպոնի Ազգ. տպարանը եւ լոյս կը տեսնէ ներկայ տարուան ընթացքին:

Արմաշի վանքին ձեռագիրներու ցուցակը, զոր 1903-1904 պատրաստած էր Յակոբ Թոփճեան, կը տպագրուի Վենետիկի Մխիթարեան տպարանին մէջ:

Վիեննայի Մխիթարեան միաբանութեան ձեռագիրներու ցուցակը, զոր երեսուն տարի առաջ պատրաստած էր հ. Համազասպ Ոսկեան, եւ որ շարունակութիւնը պիտի ըլլայ Տաշեանի ցուցակին, կը տպագրուի նոյն միաբանութեան տպարանին մէջ: Ասոր պիտի հետեւի տպագրութիւնը, նոյն հաստատութեան մէջ, Զմմառի վանքին ձեռագիրներուն ցուցակը, զոր պատրաստած է Քէշիշեան վարդապետ, ինչպէս նաեւ ցուցակը` Անտոնեան միաբանութեան ձեռագիրներուն:

Միւս կողմէ, փրոֆ. Ա. Մէյէի` հայերէնին նուիրուած լեզուաբանական ուսումնասիրութիւնները լոյս պիտի տեսնեն երկու հատորի մէջ ամփոփուած: Ասոնցմէ առաջինը ներկայիս կը տպագրուի Լիզպոնի Ազգ. տպարանին մէջ:

Հ. Ներսէս Ակինեան կը շարունակէ պատրաստութիւնը, մատենաշարին համար, Կալիսթենեսի «ՎԱՐՔ ԱՂԵՔՍԱՆԴՐԻ»ի նոր հրատարակութեան:

Ռուբինեաններու եւ Հեթումեաններու պատմութիւնը. Պ. տը Քոլենպերկի հեղինակութեամբ, նոյնպէս պատրաստութեան մէջ է եւ պիտի հրատարակուի մեր մատենաշարին մէջ: Սոյն գործը հայկական Կիլիկիոյ թագաւորական եւ իշխանական ընտանիքներուն սահմանադրական ընդարձակ ուսումնասիրութիւնն է:

Պատրաստութեան մէջ եղող աշխատանքներուն կարգին կ՛արժէ յիշել ռուսերէնէ անգլերէն թարգմանութիւնը փրոֆ. Ն. Ադոնցի գործին` «Հայաստան Յուստինիանոսի շրջանին», ինչպէս նաեւ փրոֆ. Յ. Մանանդեանի գործը` «Հայաստանի վաճառականութեան եւ քաղաքներուն յարաբերութիւնները համաշխարհային վաճառականութեան հետ Ե.րդէն ԺԵ.րդ դարուն», որ նոյնպէս կը թարգմանուի ռուսերէնէ անգլերէնի:

Իր մատենաշարին մէջ հրատարակուող այս գործերէն զատ, հիմնարկութիւնը օժանդակած է նաեւ հայագիտութեան վերաբերեալ կարեւոր ուրիշ գործերու տպագրութեան: Այսպէս է, որ 7500 նոր ֆրանքով մասնակցեցաւ ողբացեալ հ. Լուի Մարիէսի Եզնիկի բնագրին եւ ֆրանսերէն թարգմանութեան եւ լուսաբանութեան հրատարակութեան, լոյս տեսաւ «Փաթրոլոժիա օրիենթալիս» հաւաքածոյին մէջ:

Հիմնարկութիւնը 10,000 նոր ֆրանքով 100 օրինակի համար բաժանորդագրուեցաւ «Հայկական մանրանկարչութեան ալպոմին» որ հրատարակուեցաւ «Սերքլը Տ՛Առի» կողմէ:

Հիմնարկութիւնը 4000 նոր ֆրանքով օժանդակեց «ՆԱՐԵԿ»ի ֆրանսերէն թարգմանութեան հրատարակութեան, զոր կատարած է Սահակ Քէշիշեան, եւ որ լոյս պիտի տեսնէ «Սուրս քրեթիէն» հաւաքածոյին մէջ:

«ԳԱԼՈՒՍՏ ԿԻՒԼՊԵՆԿԵԱՆ ՀԻՄՆԱՐԿՈՒԹԻՒՆ»

Լիզպոն, յուլիս 1961

Share this Article
CATEGORIES