ՏԵՍԱԿԷՏ. ԲԱԶՄԱԹԻՒ ՀԱՐՑԱԿԱՆՆԵՐ ՍՏԵՂԾՈՂ ԼՐԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆ ՄԸ

Ռուսական «Ռեկնում» լրատու գործակալութիւնը` վկայակոչելով իր մէկ անանուն աղբիւրը, կը հաղորդէ, որ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Հիլըրի Քլինթընի յուլիսին Թուրքիա կատարած այցելութեան ընթացքին ուրուագծուած է Միջին Արեւելքի եւ Կովկասի ապագայ քարտէս մը: Խօսքը հաւանաբար քանի մը տարի առաջ շրջանառութեան մէջ դրուած Նոր Միջին Արեւելքի ծրագիրին մասին է:

Կը նախատեսուի Լեռնային Ղարաբաղի տագնապի լուծումէն ետք ոչ միայն շրջանին մէջ խաղաղապահներ տեղակայել, այլ նաեւ` հակամարտող կողմերուն տարածքային եւ հաղորդակցութեան փոխհատուցումներ կատարել: Աւելի՛ն. Քլինթըն Անգարային յիշեցուցած է, որ «մենք (Միացեալ Նահանգներն ու Թուրքան) Հայաստանին պարտական ենք այն ինչ որ նախագահ Ուիլսընը խոստացած է»: «Ռեկնում»ի աղբիւրը կը նշէ, որ ամենայն հաւանականութեամբ խօսքը հայ-թրքական արձանագրութիւններու վաւերացումէն եւ սահմաններու բացումէն ետք Հայաստանին դէպի Տրապիզոնի նաւահանգիստ տարանցիկ միջանցքի մը տրամադրման մասին է:

Սեւրի դաշնագիրին եւ Միացեալ Նահանգներու նախկին նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի իրաւարար վճիռի 91-ամեակին զուգադիպող այս տեղեկատուութիւնն ու անոր թայմինկը հարցականներ կը ստեղծեն:

Երբ կը խօսուի ղարաբաղեան տագնապի լուծման եւ խաղաղապահ ուժերու տեղակայման մասին, ակնարկութիւն կը կատարուի հայկական կողմէն հողային զիջումներու, որոնք, ըստ այս ծրագիրին, կ՛երեւի պիտի հատուցուին Հայաստանին տրամադրուած դէպի Սեւ ծով ելքով մը: Յստակ չէ, թէ Թուրքիան դէպի Տրապիզոնի նաւահանգիստ Հայաստանին տարանցիկ միջանցք մը «տրամադրելուն» փոխարէն ի՛նչ պիտի ստանայ: «Տրամադրել» բառը ինքնին բարացուցական է եւ գերիշխանութեան զիջում ու արդարութեան վերականգնում չ՛ենթադրեր: Թերեւս ծրագիրը յղացողները Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւններու ստորագրումն ու Հայոց ցեղասպանութեան պատմական փաստը հարցականի տակ առնող յանձնախումբի կազմութիւնը Թուրքիոյ համար բաւարար շահ կը նկատեն, ուստի փոխարէնը Անգարայէն ձեւական ու ժամանակաւոր զիջում մը կը պահանջեն: Սակայն այդ պահանջը կը հակասէ նախագահ Ուիլսընի իրաւարար վճիռի տառին ու ոգիին: Այդտեղ Հայաստան հողեր կը ստանայ եւ ոչ թէ անոր ժամանակաւոր միջանցք մը կը տրամադրուի: Այդտեղ արդարութիւն կը վերականգնի եւ ոչ թէ բարեգործութիւն կը կատարուի:

Հարցականներ կը ստեղծէ նաեւ տեղեկատուութեան մէջ նշուած «Մեծն Ազրպէյճան»ի ստեղծման ծրագիրը: Արդեօք ի՞նչ կը նշանակէ այդ չարագուշակ եզրը: Ծանօթ է, որ ազրպէյճանցիք Լեռնային Ղարաբաղը իրենց հողային տարածքը կը նկատեն, ուստի հարցը ազրպէյճանական տեսանկիւնէն դիտելով կարելի է ըսել, թէ խօսքը Ղարաբաղի կցման մասին չի կրնար ըլլար, այլ` Ազրպէյճանի տարածքին վրայ Հիւսիսային Իրանի կամ Մեղրիի եւ Զանգեզուրի նման շրջաններու յաւելման մասին:

«Ռեկնում»ի այս լուրը կրնայ հաւաստի կամ պարզապէս ապատեղեկատուութիւն մը ըլլալ: Յառաջիկային ամէն բան կը յստականայ: Ի վերջոյ, չկայ ծածուկ բան մը, որ չյայտնուի:

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

 

Share this Article
CATEGORIES