ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՅԵՂԱՇՐՋՈՒՄ. ՀԱՍԿՆԱԼ ԹՈՒԻԹԸՐԻ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹԻՒՆԸ

ԻՆՉՈ՞Ւ ՄԱՐԴԻԿ ԿԼԱՆՈՒԱԾ ԵՆ ՀԱՄԱՑԱՆՑԻ ՎՐԱՅ ԸՆԿԵՐԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐՈՎ: ՅԱՅՏՆԱՊԷՍ ԱՆՈՆՔ ՊԱՐԱՊ ՄԸ ԿԸ ԼԵՑՆԵՆ ԻՐԵՆՑ ԿԵԱՆՔԻՆ ՄԷՋ ԵՒ «ԿԱՐԵՒՈՐ» ԶԳԱԼՈՒ ԳՈՀԱՑՈՒՄԸ Կ՛ԱՊՐԻՆ` ՏԵՒԱԲԱՐ ԻՐԵՆՑ ՆԵՐԿԱՅՈՒԹԻՒՆԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՎ ՆՄԱՆ ՑԱՆՑԵՐՈՒ ՎՐԱՅ: ԱՆԿԱԽ ԱՅՆ ԻՐՈՂՈՒԹԵՆԷՆ, ԹԷ ԱՅՍ ՄԷԿԸ ԿԸ ՔԱՋԱԼԵՐԷ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԻՐԱԿԱՆ ՅԱՐԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ, ԿԵԱՆՔԻ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԱՐԺԷՔՆԵՐՈՒ ԵՒ ՀԱՐՑԵՐՈՒ ԱՆՏԵՍՈՒՄԸ, ՍԱԿԱՅՆ ՖԷՅՍՊՈՒՔԻ ԵՒ ԹՈՒԻԹԸՐԻ ՆՄԱՆ ՑԱՆՑԵՐ ՍԿՍԱԾ ԵՆ ԽՈՐ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ ՈՒՆԵՆԱԼ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՆՈՅՆԻՍԿ ԳԻՏԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ԵՂԱՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ՎՐԱՅ: ԱՅՍ ԳԱՂԱՓԱՐԸ ԿԸ ԶԱՐԳԱՑՆԷ ՄՈԶԸՍ ՄԱ` «ՍԱՅՔՈԼՈՃԻ ԹՈՒՏԷՅ» ԹԵՐԹԻՆ ՄԷՋ, ՎԵՐԼՈՒԾԵԼՈՎ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ԿԱՐԻՔՆԵՐՈՒՆ ԳՈՀԱՑՈՒՄԻՆ ՄԷՋ ԹՈՒԻԹԸՐԻ ԴԵՐՆ ՈՒ ԱՆՈՐ ԱՆՊԱՏԵՀՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ:

Թուիթըր պաշտօնապէս դարձած է համացանցի միջոցով ընկերային կապեր հաստատելու ամէնէն աւելի ժողովրդականութիւն վայելող միջոցներէն մէկը: Թուիթըրի հոգեբանութիւնը հասկնալը կ՛օգնէ նորարարներուն, որպէսզի գիտնան, թէ ինչպէ՛ս կարելի է աւելի լաւ նախատեսել նոր առիթներ եւ նոյնիսկ` շահարկել անոնց մէջ: Հետեւաբար այս յօդուածը ճիգ մըն է` պեղելու Թուիթըրի գոյութենական հոգեբանութիւնը եւ անոր ետին գտնուող իմաստը կամ դատարկութիւնը, ինչպէս նաեւ` հասկնալու անոր սրաթռիչ սլացքը համացանցի աշխարհին մէջ:

Նախ պէտք է ըսել, որ եթէ երբեւիցէ չէք գործածած Թուիթըր կամ նոյնիսկ չէք լսած անոր մասին, առանձին չէք: Սակայն անոր գործածութիւնը կ՛աւելնայ խելայեղ թափով, եւ հոն այցելողներուն թիւը տարուէ տարի կը բարձրանայ 1382 առ հարիւր համեմատութեամբ, ինչ որ կը նշանակէ, թէ անիկա աշխարհի տարածքին ամէնէն աւելի արագ աճող ընկերային լրատուամիջոցն է:

Հիմնականին մէջ Թուիթըր իրարու միջեւ 140 տառերէ բաղկացած տեղեկութիւններ բաժնելու ինքնագործ սպասարկութիւն մըն է: Ինչո՞ւ միայն 140 տառ. որպէսզի կարենանք թուիթ մը ուղարկել ոչ միայն մեր համակարգիչէն, այլ նաեւ` մեր բջիջային հեռաձայնէն: Գրեթէ իւրաքանչիւր գերաստղ ունի Թուիթըրի կայան մը (չենըլ), որովհետեւ անիկա իրողապէս դարձած է ամէնօրեայ դրութեամբ ինքզինք ծանուցելու վայր մը: Իրօք, Թուիթըրի դիմագրաւած մեծագոյն մարտահրաւէրը ինքն իր ծանրութեան տակ փուլ գալու վտանգն է, ինչ որ կրնայ պատահիլ, եթէ անոր սպասարկութեան կեդրոնները քայքայուին` աննախընթաց խճողումի եւ շահեր ապահովելու միտումով մշակուած բարդ ծրագիրներու պատճառով:

Ոմանք կը հաւատան, թէ Թուիթըր ժամանակ սպաննելու ծառայող ինքնին մահացու միջոց մըն է, որ որեւէ վայրկեան մը կը լեցնէ անպէտ դատարկաբանութեամբ. օրինակ` «Ափըլթնի՞, թէ՞ մարթինի, պատասխանէ՛ այս վայրկեանիս, որպէսզի գիտնամ, թէ ի՛նչ ապսպրեմ»: Նիւ Եորքի համալսարանին Հաղորդակցութեան արհեստագիտական միջոցներու ծրագիրին մէջ աշխատողներ նոյնիսկ պատկերացուցած են, թէ բոյսերը ինչպէ՛ս կրնան Թուիթըրի միջոցով յայտնել իրենց ծարաւը…:

Իսկ ամէնէն հետաքրքրականը այն է, թէ ինչպէ՛ս Թուիթըրի համակարգը կը գոհացնէ մեր ընկերութեան մէջ հոգեբանական խոր կարիք մը: Դժբախտ իրականութինը այն է, թէ մեր մշակոյթը պապակը ունի հաւաքական իրական կեանքի: Հարիւր հազարաւոր տարիներ շարունակ մարդիկ ապրած են 30-70 հոգիէ բաղկացած ցեղախումբերու մէջ: Մեր ուղեղը կազմաւորուած է այնպէս, որ կը գործէ հաւաքական կեանքի ընկերային պարունակին մէջ. այս ձեւի գործունէութիւնը միաժամանակ հիմնական է եւ կու գայ հինէն` ապահովելու համար մարդկային գոյատեւումը:

Այսուհանդերձ, կեանքի ցեղախմբային պարունակը շրջուեցաւ ճարտարարուեստական յեղափոխութեան ժամանակ, երբ միատեղ ապրող բազմանդամ ընտանիքի գաղափարը քայքայուեցաւ, որպէսզի աշխատաւորներ փոխադրուէին քաղաք: Սակայն հաւաքականութեան մը մաս կազմելու եղափոխութեամբ ժառանգուած խոր պահանջը կը շարունակէ ինքզինք արտայայտել` աշխատավայրի մը, եկեղեցիի մը, մարզական խումբի մը եւ այժմ` Թուիթըրի աշխարհին հաւաքական կեանքին մաս կազմելու զգացումներով: Այս պատճառով է, որ մարդիկ կը մղուին Թուիթըրի եւ Ֆէյսպուքի վրայ բան մը ըսելու կամ տեւաբար ստուգելու իրենց ե-նամակները: Ոգի ի բռին կը ցանկանք հաստատել եւ զգալ կապի մը գոյութիւնը:

ՄԱՍԼՈՎԻ ԿԱՐԻՔՆԵՐՈՒ ՀԵՐԹԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ

Կ՛արժէ՛ աւելի խոր պեղել հաւաքականութեան մը մաս կազմելու մեր կարիքը: Իրօք, կարիքներու վերլուծումը ամէնէն հզօր միջոցներէն է, զորս կը ձգտին հասկնալ նորարարներ, ինչ որ կ՛առաջնորդէ նոր արտադրութիւնները իմաստաւորելու: Հետեւաբար, եկէք` պահ մը Թուիթըրը վերլուծենք Ապրահամ Մասլովի կարիքներու հերթականութեան պարունակին մէջ. գաղափար մը, զոր առաջին անգամ ան ներկայացուց 1943-ին լոյս տեսած իր «Մարդկային մղումի տեսութիւն մը» վերնագիրով գրութեան մէջ:

Մասլովի կարիքներու հերթականութիւնը շատ յաճախ ներկայացուած է իբրեւ բրգաձեւ կառոյց մը, որուն յատակին կը գտնուին ամէնէն հիմնական կարիքները, իսկ աւելի բարդ կարիքները տեղադրուած են անոր գագաթին: Բուրգին յատակը գտնուող կարիքները ֆիզիքական հիմնական պահանջներ են, ինչպէս` սնունդի, ջուրի, քունի եւ ջերմութեան կարիքներ: Երբ այս մակարդակի կարիքները կը գոհացուին, կարելի է անցնիլ կարիքներու աւելի բարձր մակարդակի մը, որոնք աստիճանաբար կ՛ընդգրկեն հոգեբանական եւ ընկերային կարիքներ: Շուտով կարեւորութիւն կը ստանան սիրոյ, բարեկամութեան եւ մտերմութեան կարիքները: Բուրգին գագաթին կարեւորութիւն կը ստանան ինքնարժեւորումի, ինչպէս նաեւ բան մը իրագործելու հետ առնչուող զգացումները: Ի վերջոյ Մասլով շեշտած է կարեւորութիւնը ինքնաիրագործումի, որ իբրեւ անձ աճելու եւ զարգանալու գործընթացն է` անհատական կարողութիւններու վրայ հիմնուած արդիւնքներու յանգելու համար:

Թուիթըր նպատակաուղղուած է գլխաւորաբար գոհացնելու ընկերային կարիքներ, ինչպէս` պատկանելիութիւն, սէր եւ համակրանք: Յարաբերութիւններ, ինչպէս` բարեկամութիւն, վիպերգական կապուածութիւններ եւ ընտանեկան կապեր կ՛օգնեն գոհացնելու ընկերակից ունենալու եւ ընդունելի դառնալու այս կարիքը: Նոյնպէս` ընկերային, հաւաքական կամ կրօնական խմբաւորումներու մէջ դերակատարութիւնը: Յայտնապէս Թուիթըրի ճամբով ուրիշներու հետ կապուած ըլլալու զգացումը կ՛օգնէ գոհացնելու պատկանելիութեան եւ ուրիշներուն ուշադրութեան կամ հոգածութեան առարկան դառնալու կարիքը:

Կարիքի շատ աւելի բարձր մակարդակ մը, որ կ՛առնչուի ինքնարժեւորումի եւ ընկերային կեանքի մէջ ճանաչողութիւն վայելելու հետ, իր գոհացումը կը գտնէ Թուիթըրի ճամբով: Թուիթըր առիթ կու տայ, որ սովորական անձեր իրենք զիրենք զգան աստղերու պէս: Սակայն իր յոռեգոյն դերով Թուիթըր կը մարմնաւորէ անսանձ նարսիսականութեան վարժութիւն մը. այն համոզումը, թէ ուրիշներ թերեւս իրապէ՛ս հետաքրքրուած են մեր առօրեայ կեանքին ամէնէն յետին մանրամասնութիւններով: Փոքր մակարդակի աստղեր ըլլալու այս երեւոյթին խթանը գոյութենական անձկութիւնն է: «Թուիթըր»ի վրայ եմ, ուրեմն կա՛մ, ուրեմն կարեւո՛ր եմ, ուրեմն ատա՛կ եմ, խելացի՛ եմ, եւ հերն անիծա՛ծ, մարդիկ կը սիրե՜ն զիս», կը մտածեն զայն գործածողները:

«Երբեւիցէ ամէնէն նարսիսական դարն է, որ կ՛ապրինք,- կ՛ըսէ Սասեքսի համալսարանին մէջ իմացական ջղահոգեբանութեան ուսումնասիրութիւններ գլխաւորող մասնագէտ Տէյվիտ Լուիս: – Թուիթըր գործածելը նշան է ներքին անապահովութեան մակարդակի մը. եթէ մարդիկ չեն ճանչնար քեզ, ապա կը դադրիս գոյութիւն ունենալէ: Թուիթըր կրնայ որոշ ժամանակ մը հեռու պահել անապահովութեան զգացումը, սակայն չի դարմաներ զայն»:

Ընկերային գործունէութեան վրայ լուսարձակներ բացող Թուիթըրը ունի նաեւ այլ անպատեհութիւններ: Առաջին` անիկա կը դիւրացնէ գաղտագողի մեզ հետապնդողներուն գործը: Հետեւաբար աւելի լաւ միջոցներու կարիքը կայ` ազդարարելու կամ բնորոշելու այն անձերը, որոնց հետապնդումներէն կը խուսափինք: Այսուհանդերձ, Լոս Անճելըսի մէջ շատեր յաջողութեան ապացոյց կը նկատեն նման հետապնդողներու առաջին յայտնութիւնը: Երկրորդ` կ՛արձանագրուի նպատակի եւ ուշադրութեան նկատառելի շեղում, երբ ծանրաբեռնուած ենք բազմաթիւ գործիքներու միջոցով մեր ստացած տարբեր տեղեկութիւններով: Թուիթըր կը նմանի թուային (տիճիթըլ) թմրեցուցիչի մը, որ անխուսափելիօրէն մեզ կը դարձնէ իր մոլին. որքան ալ շատ գործածենք զայն, չենք գոհանար: Եթէ երբեւիցէ առաւօտեան ժամը 3:00-ին արթնցած էք ձեր ե-նամակները ստուգելու կամ «թուիթերը» կարդալու համար, ապա պիտի հասկնաք, թէ ի՛նչ բանի մասին է խօսքը: Պիտի յիշէ՛ք գոյութենական անձկութեամբ ցրտահար ձեր մատները:

ԻՆՔՆԱԻՐԱԳՈՐԾՈՒՄ` ԹՈՒԻԹԵՐՈՎ

Մարդկութեան համար աւելի արժէքաւոր արհեստագիտական գործիք մը պիտի ըլլար Թուիթըրին ճիշդ հակառակը. կիրարկումը բանի մը, որ կեանքէն պիտի սրբէր մեր ուշադրութիւնը ցրուող բաները, պիտի վերահաստատէր մարդկային իրական յարաբերութիւններն ու մարդկային հպումները եւ պիտի օգնէր, որ մեր ուշադրութիւնը կեդրոնացնէինք ա՛յն բաներուն վրայ, որոնք կարեւոր են կեանքի մէջ: Հին կատակը կ՛ըսէ. «Ի՜նչ երկրորդ կեանք, առաջինի՛ն հետ չեմ կրնար քայլ պահել»:

Հոսկէ կը վերադառնանք կարիքներու մասլովեան հերթականութեան բարձրագոյն մակարդակին. թէ` մարդիկ ինչպէ՛ս Թուիթըրը պիտի օգտագործէին ինքնաիրագործումի համար: Աւելի քան 200 շուկայական ուսմունքներ ցոյց կու տան, թէ ինչպէ՛ս Թուիթըրը կարելի է օգտագործել իբրեւ առեւտրական կայան: Որքա՞ն աւելի ետ կրնան մնալ ոգեղէն դաստիարակները: Ամէնուրեք ներկայ ոգեղէն դաստիարակ Տիփաք Չոփրա ունի Թուիթըրի կայան մը, նոյնպէս` մղումներ խթանող դաստիարակ Թոնի Ռոպինս: Գոյութենական հոգեբանութեան տեսութիւնը կը բացատրէ, թէ ինքզինք իրագործող անձին բուն միտումը ճշմարիտ ինքնութիւն մը հաստատելն է: Արդեօք Թուիթըր կրնա՞յ նպաստել ճշմարիտ ինքնութիւն մը հաստատելու, թէ` անիկա հիմնականօրէն կ՛ամրապնդէ կեանքի ընկերային եւ անհատական կապերու առնչուող երեւոյթները, հետեւաբար մեր ուշադրութիւնը կը շեղէ մեր սեփական աշխարհին հետ մեր կապէն, ուր թաքնուած է մեր ինքնութիւնը: Եւ այսպէս` մեզ կը հետաքրքրէ ուրիշին ըրածը կամ ըսածը:

Թերեւս ա՛յս է Թուիթըրի գերագոյն իմաստը. անիկա պարզապէս ընկերային արուեստի զանգուածային ծրագիր մըն է: Ոչ աւելին, քան` հաճոյքի ձեւ մը, 140 տառերէ բաղկացած զետեղման յղացքային արուեստի գործ մը մարդկութեան մասին, շինուած` մարդոց կողմէ, եւ որուն մէջ կարելի է մխրճուիլ: Նոյնիսկ գոյութիւն ունի անուն մը` կատարեալ ձեւի թուիթի մը համար. թուուշ: Ասիկա այն թուիթն է, որ կը բաղկանայ ճիշդ 140 տառերէ եւ կը հնչէ ճիշդ բանաստեղծական «թուուշ»ի պէս: Իրօք, կարելի է պատկերացնել, թէ աշխարհի բոլոր թուուշները կը տեղաւորուին բախտախաղի յատուկ հսկայական մեքենայի մը մէջ, որ շատ աւելի իր մոլին կը դարձնէ զայն գործածողը, որովհետեւ Թուիթըրի համակարգչային ծրագիրը պատրաստողները բաւական ճարպիկօրէն անոր մէջ զետեղած են պարբերական վարձատրութիւններ: Հետեւաբար զայն գործածողը վերջաւորութեան կը նմանի Լաս Վեկասի մէջ իր բախտը կորսնցուցած մէկու մը, որ հոգեբանական իր վարմունքով թակարդուած է կեանքի բախտախաղի մեքենաներուն մէջ:

Դուք ձեզի հարց տուէք. երբ Թուիթըրի վրայ էք, ձեր ձայնը կ՛արձակէք վանդակուած թռչունի՞ մը պէս, թէ՞ կը բացագանչէք կիրքով եւ կ՛ապրիք հաճոյքը գոյութենական տարածութեան: Զուիցերիացի հոգեբան Մետարտ Պոս, որ զարգացուցած է գոյութենականութեան վրայ հիմնուած հոգեբուժութիւնը, գրած է. «Բաց ըլլալը կը կազմէ մարդկային աշխարհին մէջ տարածութեան ճշմարիտ բնոյթը: Շատ աւելի բաց եմ իմ հեռաւոր բարեկամիս դիմաց, եւ ան շատ աւելի յստակ է ինծի համար, քան` դրացիս»: Միթէ բաց ըլլալու ճիշդ այս յատկանիշը չէ՞, որ կարելի կը դառնայ համացանցի միջոցով. անիկա շատ աւելի յստակ կը դարձնէ հեռաւոր բարեկամները, քան` մեր դրկից դրացին:

Թերեւս գլխաւոր տարբերութիւնը կը գտնուի այն կէտին մէջ, թէ արդեօք իրապէ՞ս հաճոյք կը զգանք մարդկութեան թուիթները լսելով, թէ` թուիթներ արձակելու մեր մղումը իրականութեան մէջ կը բխի առանձնութեան մեր վախէն: Քիրքըկաարտ առիթով մը ըսած է, թէ ճշմարիտ հերոսութիւնը «ամբողջութեամբ ինքդ ըլլալու յանդգնութիւնն է, առանձին` Աստուծոյ դիմաց»: Արդեօք Թուիթըր կը գործէ առանձին մնալու համաշխարհային ախտո՞վ:

Թերեւս աւելի լուսաւոր մօտեցում մը պիտի ըլլար մտածել, թէ Թուիթըր գործածելով ո՛չ թէ աղբեր կը կուտակենք համացանցին մէջ կամ կը ծանրաբեռնենք զայն, այլ պարզապէս կը զուարճանանք համացանցի աշխարհին մէջ լուսաւորութեան պահ մը ապրելով, երբ ներկայ ենք եւ մեր թուիթը կ՛արձակենք: Այդ պահուն կը զգանք, թէ բոլորս կապուած ենք ներքին կապով մը, իւրաքանչիւրս կը գործէ մարդկային ուղեղին մէկ հիւլէին պէս, ելեկտրական մանր հոսանքներ արձակելով մէկը միւսին եւ հաւաքաբար փորձելով իրականացնել մեծ զարթօնք մը: Այս զարթօնքը կրնայ դառնալ մարդկային եղափոխութեան յաջորդ հանգրուանը, իսկ մէկ հատիկ թուիթ մը` թիթեռնիկի մը թեւերուն մէկ թափահարումը, որ ի վերջոյ պիտի առաջնորդէ համաշխարհային գերգիտակցութեան պայթումի մը:

Ինծի համար Թուիթըրի տիեզերքը կը նմանի մարդկային գիտակցութեան գետի մը, որ կը բաղկանայ 140 տառերու միլիառաւոր մանր մոլեքիւլներէ, իւրաքանչիւրը` կեանքի, մտածումի կամ խորհրդածութեան պատկեր մը: Գետ մը, որ կը պարունակէ ուժանիւթի համազօր զուտ տեղեկութիւն: Կեանքի գետ մը, որ կը հոսի մեր քովէն, մինչ մենք կը խորհրդածենք անոր ափերուն` Պուտտա մը դառնալու երազը փայփայողի մը պէս, սակայն բզկտուած ճինզով եւ արեւու ակնոցներով` փոխանակ կրօնական շրջազգեստի եւ մուրացիկի պնակ մը մեր ձեռքին: Եւ ի վերջոյ կը տեսնենք.

Կը տեսնենք գեղեցկութիւնը գետին, զոր ոմանք այժմ կը կոչեն համակ գիտակցութիւն:

Կ՛երկարենք մեր ձեռքը եւ կը դպնանք մարդկային գիտակցութեան ջուրին:

Փոքր պղպջակներ կը կազմուին… անոնք Թուիթըրի ամպերն են:

Կրնանք մէկ զգալ գետին հետ:

Կամ չզգալ:

Միեւնոյնն է, ամէն ինչ լաւ է:

 

ԿԱՐԵԼԻ՞ Է ԱՐՀԵՍՏԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆԸ ՄԵՂԱԴՐԵԼ

ԱՐԴԵՕՔ ՀԱՄԱՑԱՆՑԻ ՎՐԱՅ ԸՆԿԵՐԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐՆ ՈՒ ԲՋԻՋԱՅԻՆ ՀԵՌԱՁԱՅՆՈՎ ԿԱՊԵ՞ՐԸ ՀՐԱՀՐԵՑԻՆ ԱՆՑԵԱԼ ՇԱԲԱԹ ԼՈՆՏՈՆԻ ՄԷՋ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱԾ ԽՌՈՎՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ: «ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.» ԿԸ ԳՐԷ, ԹԷ ՇԱՐՔ ՄԸ ՔԱՂԱՔԱԳԷՏՆԵՐ, ԼՐԱՏՈՒԱՄԻՋՈՑՆԵՐՈՒ ՄԵԿՆԱԲԱՆՆԵՐ ԵՒ ՈՍՏԻԿԱՆՆԵՐ ՅԱՅՏՆԱԾ ԵՆ, ԹԷ ԹՈՒԻԹԸՐԸ ԵՒ ՄԱՍՆԱՒՈՐԱԲԱՐ` ՊԼԵՔՊԵՐԻ ՄԵՍԵՆՃԸՐԸ ԽԱՂԱՑԱԾ ԵՆ ԻՐԵՆՑ ԴԵՐԸ:

Կասկած չկայ, թէ անոնք, որոնք մասնակցեցան Լոնտոնի մէջ տեղի ունեցած խռովութիւններուն, նախընտրեցին իրենց արարքները սկիզբէն կենդանի արձանագրել իրենց բջիջային հեռաձայններուն վրայ:

Ոմանք յայտնապէս նոյնիսկ այնքա՛ն յիմար էին, որ իրենք զիրենք նկարած էին` հպարտօրէն կանգնած իրենց գողցած աւարին կողքին:

Ուրիշներ կ՛առաջարկէին յարձակումի յարմար վայրեր, ինչ որ պատճառ դարձաւ, որ Լոնտոնի ոստիկանութեան բարձրաստիճան մէկ պատասխանատուն` Սթիւ Քաւանա յայտարարէ, թէ կը մտածէր ձերբակալել Թուիթըր գործածող այն անձերը, որոնք կը հրահրէին բրտութիւնը:

Սակայն կարգ մը մասնագէտներ չափազանցուած կը նկատեն արհեստագիտական միջոցները մեղադրելու տարողութիւնը:

Անոնք կ՛ըսեն, թէ հակառակ բրիտանական խորհրդարանին մէջ Թոթենհամի երեսփոխան Տէյվիտ Լամիի այն ամբաստանութեան, թէ խռովութիւնները «կազմակերպուած են Թուիթըր»ի վրայ, հազուագիւտ են այն ապացոյցները, որոնք կը փաստեն այս մէկը:

Թուիթըրի վրայ յայտարարութիւն մը կ՛ըսէր. «Կ՛երթամ Թոթենհամ` մասնակցելու խռովութիւններուն: Ո՞վ կու գայ հետս: ԱՆԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆ»:

Սակայն կարճ ժամանակ ետք նոյն անձը կը յայտարարէր. «Վայրկեան մը: Այս վերջին թուիթը պէտք է կարդալ այսպէս. թառած եմ նստարանին վրայ, «Աւենճըրզ»ի մէկ ժապաւէնը կը դիտեմ կնոջս հետ: Ո՞վ հետս է: Ի՜նչ տխմար եմ»:

Ուրիշ մը կը թուի, թէ առաջին անձն էր, որ Թուիթըրով ակնարկած էր Լոնտոնի արեւմտեան շրջանին մէջ «Ուեսթֆիլտի խռովութիւններուն», սակայն յայտնապէս ան պարզապէս դիտող մըն էր, որ իր կարծիքը կը յայտնէր օրուան անցուդարձերուն մասին:

Այնուհետեւ «Ուեսթֆիլտ»ը յաճախ յիշուած է Թուիթըրի վրայ, սակայն խռովութիւնները չեն հասած հոն:

Հետեւաբար ինչո՞ւ խռովութեան կոչերը այսքան թոյլ էին:

Մոպայլ Եութ ընկերութեան ուսումնասիրական բաժնի պատասխանատուին համաձայն, համացանցի վրայ բարձրացած աղմուկը ընդհանրապէս դատարկ է:

«Մէկը կը սկսի բան մը ըսել Պլեքպերիի կամ Թուիթըրի միջոցով, եւ շատեր կը փորձեն ընդօրինակել զայն,- կ՛ըսէ ան:- Պայման չէ, որ անոնք ընդառաջեն կոչի մը, սակայն կրնան խօսիլ այդ մասին եւ որդեգրել նոյն ոճը` այն տպաւորութիւնը ստեղծելով, թէ տեղի կ՛ունենայ ծանրակշիռ բան մը»:

Նման յայտարարութիւններ «ընկերային դրամագլուխ են», կ՛ըսէ ան, որովհետեւ կը պարգեւեն խմբաւորումի մը մաս կազմելու գոհունակութիւնը:

Թուիթըրի տեսանելի յայտարարութիւններէն հեռու, հաւանաբար աւելի հաւաստի էին Պլեքպերիի դերին վերաբերող տեղեկագիրները, որոնք կը հաստատեն, թէ խռովարարները հաղորդակցութեան նման միջոցներ գործած են քաջալերելու համար այլոց մասնակցութիւնը:

Թոթենհամի խռովութիւններուն յաջորդ օրը Պլեքպերի գործածող բազմաթիւ անձեր տեղեկագրած են, թէ ստացած են անմիջական երկտողեր, որոնք նշած են ապագայ խռովութիւններու վայրեր:

Պլեքպերի մեսենճըրը երիտասարդներուն նախասիրած հաղորդակցութեան միջոցն է: Անիկա գաղտնի է եւ ապահով, մասամբ որովհետեւ անոր արմատները ծնունդ առած են առեւտրական հաղորդակցութեան մէջ:

Զայն գործածողները կը հրաւիրուին մաս կազմելու մէկզմէկու հասցէներու ցանկին վրայ գտնուող իւրաքանչիւր անձի հասցէներու ցանկին, ինչ որ առիթ կու տայ երկտողեր յղելու մեծ թիւով անձերու:

Հետեւաբար դժուար է գիտնալ, թէ քանի՞ հոգի կ՛առաջարկէր խռովութիւններու այլ վայրեր եւ քանի՞ հոգի խռովութիւններուն մասին կը տեղեկացնէր տեղւոյն վրայ:

Հետաքննողներ այժմ կը փորձեն գիտնալ, թէ նման երկտողեր ստացողները ի՞նչ համեմատութեամբ ընդառաջած են իրենց ուղղուած կոչերուն:

Լանտըն սիթի համալսարանին մէջ ընկերաբանութեան եւ ոճրաբանութեան դասախօս Քրիս Կրիր կը հաւատայ, թէ հաղորդակցութեան նման միջոցներ հաւանաբար օգնած են խռովարարներուն, սակայն հաւանական չէ, որ անոնք յաջողած են համոզել խռովութիւններուն մասնակցելու դժկամ անձերը:

«Չեմ կարծեր, թէ անոնք իրենց դերը ունեցած են բողոքի համար փողոց իջնելու մղումին մէջ», կ՛ըսէ ան:

«Սակայն, երբ մարդիկ խմբուած են եւ որոշած են փողոց իջնել, վստահաբար շատ աւելի դիւրութեամբ յաջողած են հաղորդակցիլ իրարու հետ»:

Լոնտոնի մէջ 2009-ին տեղի ունեցած խռովութիւններուն մէկ տեղեկագիրը ցոյց կու տար, թէ արհեստագիտական միջոցները աւելի օգնած էին խռովարարներուն, քան` ոստիկանութեան:

«Խռովարարները յաջողած էին իրարու տեղեկացնել, թէ ո՛ւր ոստիկաններ կը գտնուէին տուեալ պահու մը, հետեւաբար` ո՛ր վայրերէն պէտք էր խուսափիլ: Խռովարարները շատ աւելի կատարելագործուած միջոցներով կազմակերպուած էին, քան` ոստիկանութիւնը», կ՛ըսէ Կրիր:

Թերեւս Թուիթըրի վրայ հրապարակուած իւրաքանչիւր յայտարարութիւն մանրամասնօրէն քննելէ ետք ի յայտ պիտի գայ, թէ խռովութիւնները, իրօք, արդիւնք էին ընկերային հաղորդակցութեան ցանցերու վրայ ստեղծուած ոճրային ալիքի մը:

Իսկ երբ կարելի ըլլայ իրական խռովարարները զատորոշել համացանցի վրայ պարզապէս անոնց արարքներուն արձագանգող անձերէն, այդ ժամանակ պիտի տեսնենք արհեստագիտական միջոցներու չարաշահութեան տարողութիւնը, ինչ որ կրնայ ցոյց տալ օրէնքի կիրարկումի համապատասխան նոր միջոցներու անհրաժեշտութիւնը:

(Յապաւուած)

Share this Article
CATEGORIES