50 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ (29 ՕԳՈՍՏՈՍ 1961)

ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԿԵԱՆՔ

ԱՐԺԱՆԹԻՆԻ ՀԱՅ ԳԱՂՈՒԹԸ

Վերջերս Արժանթինէն Պոլիս եկող արժանթինահայ ծանօթ ազգային մը` Կարապետ Կարապետեան, հետեւեալ տեղեկութիւնները տուած է Արժանթինի հայ գաղութին մասին.-

Արժանթինահայ գաղութը կազմուած է 1921-1926, շատ նախնական պայմաններու մէջ, սակայն անցնող 40 տարիներու ընթացքին նորանոր եկուորներով հետզհետէ աւելի բազմացած ու բարգաւաճած եւ ինքնաբաւ վիճակի մը հասած է: Կան մեծահարուստ վաճառականներ, ամէն ճիւղի մէջ. հիւսուածեղէնի, կաշիի, կօշիկի երկաթեղէնի եւ այլ մեծ գործարաններ կալուածատէրեր եւ մեծաքանակ ու փոքրաքանակ ապրանքներ ծախող խանութպաններ, որոնց բոլոր գործատեղիներուն ճակատը կը փայլին հայկական անուններ եւ մականուններ` պարծանք առթելով մեզի: Ներկայիս Արժանթինի հայոց թիւը կը հասնի 30-35 հազարի, որոնց 25 հազարը մայրաքաղաք Պուէնոս Այրեսի, 8 հազարը գլխաւոր քաղաքներ Քորտովայի եւ մնացեալը զանազան քաղաքներու մէջ, ինչպէս Ռոզարիօ, Էլ Փլաթա, որ ծովեզերեայ սքանչելի օդափոխութեան վայր մըն է Ատլանտեան ովկիանոսի ափին:

Արժանթին հաստատուող հայերը առեւտրական ճարտարարուեստական եւ ուրիշ ամէն ճիւղերու մէջ իրենց ցոյց տուած պատուաւոր եւ ժրաջան ընթացքով մեծապէս գնահատուած եւ սիրուած են թէ՛ պետութեան, թէ՛ բնիկներուն եւ թէ՛ օտարականներուն կողմէ: Ազատ ասպարէզներուն մէջ ալ կան կարող եւ յաջող հայ փաստաբաններ` բժիշկներ, ատամնաբուժներ եւ ճարտարագէտներ, որոնք ամէնքն ալ ազատօրէն եւ առանց որեւէ արգելքի կը հետեւին իրենց ասպարէզին:

Ըլլա՛յ մայրաքաղաքին, ըլլա՛յ ուրիշ քաղաքներու մէջ կան զանազան միութիւններ կամ հայրենակցական ընկերութիւններ, իրենց բնագաւառներու անունները կը կրեն եւ կը ջանան մշակութային, գրական, թատերական երեկոյթներով օգտակար ըլլալ իրենց ցեղակիցներուն եւ վառ պահել տոհմային զգացումը եւ աւանդութիւնները:

Ամէնքն ալ կը կազմակերպեն դաշտահանդէսներ, զբօսապտոյտներ, պարահանդէսներ եւ այլ զբօսանքներ: Հայ երիտասարդ համալսարանականներ ուսանողական դասընթացքներ հաստատած են մայրենի լեզուի ուսուցման ու զարգացման համար: Մայր եկեղեցւոյ կից, ընդարձակ փառաւոր սրահ մը կայ Հայ Կեդրոն անունով, որ գրեթէ ամէն շաբաթ եւ կիրակի գրաւուած է, եւ ուր հայերէնը կը տիրապետէ հոս կը տպուի «Արմենիա» օրաթերթը:

Ունինք նաեւ չորս վարժարաններ: Վենետիկի Մխիթարեան նախնական վարժարանը լիսէի վերածուած է:

Ասոնցմէ զատ, կայ Հայ մարմնամարզական ընդհանուր միութեան մասնաճիւղը, որուն ընդարձակ մարզադաշտին վրայ կիրակի եւ տօնական օրերը կ՛երթան մարզախաղերը դիտելու եւ միեւնոյն ժամանակ հացկերոյթներ սարքելու:

ԿԱՐՕ ՄԵՀԵԱՆԻ ԵՐԿՐՈՐԴ
ԲԱՆԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ ԳԱՀԻՐԷԻ ՄԷՋ

«Յուսաբեր»ի 23 օգոստոսի թիւին մէջ կը կարդանք.-

Ծանօթ մտաւորական Կարօ Մեհեան մօտ ամիս մը մեր մէջ հիւր մնալէ ետք, այսօր մեկնեցաւ Գահիրէէն: Երէկ` երեքշաբթի, 22 օգոստոս, իր երկրորդ դասախօսութիւնը տուաւ «Յուսաբեր»ի տան Դալար տանիքին վրայ, հոծ թիւով բազմութեան մը ներկայութեան:

Ինչպէս նախորդ, նաեւ այս դասախօսութիւնը կազմակերպած էր «Համազգային»ի Գահիրէի վարչութիւնը, որուն անունով երեկոյթը բացաւ Հայկազ Գալուստեան:

Յարգելի դասախօսին նիւթն էր «Հայոց պատմութիւնը` դիտուած աշխարհագրական եւ հոգեկան տեսանկիւնէն»:

Կարճ յառաջաբանէ մը ետք, անցնելով իր բուն նիւթին, Կարօ Մեհեան նախ շեշտեց, թէ ամբողջ հայոց պատմութիւնը կարելի է ամփոփել միակ բառի մը մէջ «Ազատամարտ»:

Խօսելով Հայաստանի աշխարհագրական դիրքին մասին` դասախօսը դիտել տուաւ, թէ մեր երկիրը ռազմագիտական յարմարութիւններ չէ ունեցած: Ան չէ ունեցած թանձրախիտ անտառներ, որոնք կրնային նպաստել ինքնապաշտպանութեան: Ասկէ զատ, կը տարածուէր արեւելքէն արեւմուտք եւ արեւմուտքէն արեւելք արշաւող բոլոր աշխարհակալներու ճամբուն վրայ: Հայաստան նաեւ մեծ բնակչութիւն չէ ունեցած:

Ընդլայնելով իր նիւթը, յարգելի դասախօսը յիշատակեց դրուագներ հայոց պատմութենէն` ցոյց տալով մեր ժողովուրդին հոգեկան արիութիւնը եւ բոլոր բռնութեանց դէմ խիզախելու կամքը: Իր հոգեկան արիութեան շնորհիւ էր, որ հայ ժողովուրդ Արշակունեանց հարստութեան անկումէն ետք, հակառակ գերութեան եւ ստրկութեան դաժան դարերու բարոյալքիչ ազդակին, յաջողած էր երեք անգամ ստեղծել անկախ պետական կեանք. առաջինը` Բագրատունեաց շրջանին, երկրորդը` Ռուբինեանց օրով, իսկ երրորդը` 1918 մայիս 28-ին:

Անդրադառնալով սփիւռքի կացութեան` Կարօ Մեհեան շեշտեց, թէ մեր ժողովուրդը, հակառակ բազմապիսի աննպաստ պայմաններու, յաջողած է ստեղծել հոգեկան հայրենիք մը, որ սակայն յարձակումի թիրախը դարձած է օտար գաղափարաբանութեան մը:

Իբրեւ եզրակացութիւն` յոյս յայտնեց, թէ հայ ժողովուրդը, շնորհիւ իր հոգեկան արիութեան եւ անխախտ հաւատքին, պիտի յաջողի անգամ մը եւս իրականացնել իր երազը. Ամբողջական Հայաստան` ամբողջական հայութեամբ»:

Share this Article
CATEGORIES