50 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ (8 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐ 1961)

ՅՈՒՇԵՐ

ՍՈՒՐԻԱՑԻ ՄՏԱՒՈՐԱԿԱՆ ՄԸ
ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ ՄԱՍԻՆ

1918, զինադադար: Հայ ժողովուրդը տուն կը դառնար: Ամպամած երկնքի մէկ ճեղքուածքէն դուրս ժայթքող արեւի լոյսին պէս, կեանքի յոյսեր կը ցոլային տարագիր հայութեան վրայ: Կազմակերպութիւնները կեանք առին: Դաշնակցութիւնը վերակազմուեցաւ Ատանայի մէջ: Վերակազմուեցաւ կ՛ըսեմ, անոր համար, որ 1915-էն առաջ, ըստ հիներուն, դաշնակցականներուն թիւը 70-ի կը հասնէր Ատանայի մէջ. որքան լաւ պիտի ըլլար, որ այդ հիներէն մէկը գրի առնէր հին կազմին կեանքը օսմանեան շրջանէն: Ատանա կը կազմակերպուէր իբրեւ մայրաքաղաք Կիլիկիոյ հայութեան:

Դաշնակցական ակումբին բացումը տեղի պիտի ունենար: Նախագահեց Մկրտիչ Եփրեմեան: Խօսելու հրաւիրուած էր ամբողջական Հայաստանի լիազօր պատուիրակ Միհրան Տամատեան, որ գնահատանքով ներկայացուց Դաշնակութեան կեանքն ու գործը մինչեւ այդ թուականը, դրուատեց այն քաջարի մարտիկներուն զոհաբերումը, որոնք զինուեցան Հայ դատին ի խնդիր: Այդ օրը իմ երիտասարդի ուշադրութիւնս կեդրոնացաւ սուրիացի բարեկամներու ներկայութեան վրայ: Հաւաքոյթը սահմանափակուած էր միայն հայ հրաւիրեալներով, բայց կային եւ արաբ հիւրեր:

Վերջերս, ինքնաբերաբար բեմ բարձրացաւ սուրիացի մտաւորական մը, Քեմալ պէյ, որ Տարսոնէն եկած էր: Ինչպէս ըսի, մեզի համար նորութիւն էր: Քեմալ պէյ, լաւածանօթ Դաշնակցութեան կեանքին, արագ ակնարկ մը նետեց անոր անցեալի մարտնչումներուն վրայ: Բառերը լաւ չեմ յիշեր հիմա, սակայն բովանդակութիւնը կը մնայ թարմ, թէ` հայ եւ արաբ ճակատագիրը նոյնն էր օսմանեան բռնակալ վարչութեան տակ, թէ արաբը ազատ չէր, ինչպէս հայը ազատ չէր Օսմ. կայսրութեան մէջ: Թէ` թուրքերը ստրկացուցած էին արաբ ցեղը, որ Քեմալ պէյ կ՛ըսէ`«Դուք եւ մենք եղբայրներ ենք, նոյն դատը ունինք», եւ այլն:

Ատանա բնակող սուրիացի ծանօթ շէյխ Ղարիպ Զատէ Ֆուատ էֆենտի եւ իր երիտասարդ որդին, ուրիշ քանի մը սուրիացիներ խանդավառութեամբ կը ծափահարէին Քեմալ պէյը:

Շէյխ Ղարիպ Զատէն եւ իր ընտանիքը Կիլիկիան լքեցին պարպումի շրջանին: Անոնք կ՛ըսէին, թէ թուրքերը նոյնիսկ արգելք կ՛ըլլային իրենց արաբերէն լեզուն օգտագործելու: Կարճ` ձուլել կ՛ուզէին:

Այսօր արաբ ընտրանին կը հաստատէ, թէ արաբութիւնը թրքացնելու թրքական քաղաքականութիւնը փշրուեցաւ Օսմանեան կայսրութեան փլուզումով, բայց նոյն մտայնութիւնը կը մնայ նախկին վարչաձեւին յաջորդներուն մտքին մէջ:

Ի՛նչ ալ ըլլան պայմանները, հայ ժողովուրդը կը մնայ բարեկամ ու սրտակից` իր արաբ եղբայրներուն հետ: Ինչպէս վերը տեսաք` մեր բարեկամութիւնն ու սրտակցութիւնը հին են եւ կը մնան աւանդական որբութեամբ եւ եղբայրական նուիրումով:

Տ. ԼԻՒԼԷՃԵԱՆ

Ամման

ԴՈՒԻՆԻ ՊԵՂՈՒՄՆԵՐԸ

Միջնադարեան Հայաստանի մայրաքաղաք Դուինի աւերակներուն պեղումներուն ընթացքին երեւան հանուեցան 5-րդ դարէն մինչեւ 7-րդ դարերու Հայաստանի կառավարիչներու բնակարանին երեք սրահները, որոնք կը գտնուին հինգ մեթր խորութեամբ հողին տակ, բերդաքաղաքին կեդրոնական մասին մէջ:

Պեղումներուն վարիչը` Կ. Ղաֆադարեան, հետեւեալ յայտարարութիւնը ըրաւ գտնուած արժէքաւոր առարկաներուն մասին:

– Հրդեհի մը պատճառով վնասուած սրահներէն մէկուն մոխիրներուն մէջ գտնուեցան տասնեակներով կաւէ գդակաձեւ անօթներ, որոնց վրայ անեղծ կը մնան հայ իշխաններու կնիքներուն դրոշմները: Կարգ մը անօթներու վրայ կան աւելի քան 25-30 դրոշմներ: Ասոնք հրոյ ճարակ եղած պետական դիւանին մնացորդներն են:

Բերդին մէջ գտնուեցան նաեւ ակնագործութեան սարքեր եւ աշխատանոց մը, նաեւ ապակիի փքոցարան մը` լաւ պահպանուած:

Քաղաքին հարաւային մասին մէջ գտնուեցան չորս շարք սիւներու վրայ բարձրացած շինութիւն մը: Կ՛ենթադրուի, թէ կը ներկայացնէ քաղաքին կեդրոնական շուկան եւ մաքսատունը:

Այս տարի, Դուին քաղաքի պեղումներուն ընթացքին գտնուած են աւելի քան 700 զանազան առարկաներ, բրուտներու յատուկ, նաեւ` ապակեայ անօթներ, ձոյլ ոսկիի կտոր մը, բիւզանդական, արաբական եւ սասանեան ոսկեայ, արծաթեայ ու պղնձեայ դրամներ:

ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ԺԵՍԹ ՄԸ

Տիթրոյիթէն (Մ. Նահանգներ) հանգուցեալ Աւագ Սահակեան, բնիկ քեմախցի, պարզ գործաւոր մը, նախքան իր մահը` ամբողջ խնայողութիւնը կտակած է հետեւեալ հաստատութիւններուն.-

Նշան Փալանճեան ճեմարանին` 125 տոլար
Քարէն Եփփէ ճեմարանին` 125 տոլար
Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ շինութեան ֆոնտին (Տիթրոյթ)` 250 տոլար
ՀՕՄ-ի Կեդր. վարչութեան` 250 տոլար
ՀՕՄ-ի «Աստղիկ» մասնաճիւղին` 250 տոլար
Իր քենեկալին, Ֆրանսա, 250 տոլար
Ընդամէնը ուրեմն` 1250 տոլար:

Խորապէս գնահատելի եւ յուզիչ է հաւատաւոր այս հայ աշխատաւորին ազգասիրական ընթացքը, որ կրնայ օրինակ ծառայել ուրիշներու:

Share this Article
CATEGORIES