ԻՍԿ ԵԹԷ ՄՈՑԱՐԹ ԿԻԹԱՌ ՆՈՒԱԳԱԾ ԸԼԼԱ՞Ր…
Երիտասարդ Վոլֆկանկ Ամատէուս կրնար գրած ըլլալ երգեր, զորս սկաուտները տակաւին մինչեւ այսօր պիտի երգէին բանակավայրի խարոյկին շուրջ: Կամ կրնայ ըլլալ, որ ան սորված պիտի ըլլար դասական եղանակներ նուագել արագ կշռոյթով եւ այս ձեւով հնարած կ՛ըլլար ռոքը ժամանակէն առաջ: Կրնա՞ք երեւակայել Վոլֆկանկ սուփըրսթարի մը կերպարանքին տակ, իր երաժշտութեան գործիքը իր սենեակին պատին վրայ կոտրելով…
***
Վայրկեան մը երեւակայենք «Կախարդական սրինգը»` կիթառի մը ընկերակցութեամբ: Տարօրինա՛կ: Այս պարագային աւելի ճիշդ պիտի ըլլար զայն անուանել «Կախարդական կիթառը». ինչո՞ւ ոչ: Սակայն… ի՞նչ պիտի ըլլար մեր աւստրիացի հանճարին միւս 600 գործերուն ճակատագիրը: Անհետացա՛ծ: Մե՜ծ կորուստ:
***
Բարեբախտաբար կիթառը 18-րդ դարուն շատ տարածուած երաժշտական գործիք մը չէր, շրջան մը, երբ կ՛ապրէր Վոլֆկանկ Ամատէուս Մոցարթ: Այո՛, մեզի ծանօթ դասական կիթառը եկած է 19-րդ դարէն. զայն յղացած է Թորրէս անունով սպանացի զինագործ մը: Անոր շնորհիւ, մէկ դար ետք, մարդիկ կրցան մէջտեղ բերել ելեկտրական կիթառները: Անշուշտ ասոր համար նախ պէտք էր հնարել ելեկտրականութիւնը…
***
Սակայն, վերադառնալով Վիեննա (Աւստրիա), 18-րդ դարուն մենք կը հանդիպինք Վոլֆկանկի, որ 5 տարեկանին կը սորվի յարադաշնակ նուագել: Ան իր առաջին գործը կը յօրինէ 6 տարեկանին, գրել-կարդալ գիտնալէ առաջ, առաջին օփերան` 11 տարեկանին: Մոցարթ տարբեր տեսակի գործեր յօրինած է եւ կատարելագործուած ձեւով` քոնչերթօ, սոնաթ, սենեկային երաժշտութիւն, օփերա, սիմֆոնի…
***
Անոր միակ «թերութիւնը» եղած է անոր վաղաժամ մահը, 35 տարեկանին: Իսկ եթէ Մոցարթ 100 տարեկանին մահացած ըլլա՞ր: Ան տակաւին կիթառ նուագած պիտի չըլլար…
ԱՆՀԱՒԱՏԱԼԻ, ԲԱՅՑ ԻՐԱ՛Ւ
– Ձիերը կրնան օրական մինչեւ 1600 քմ կտրել:
– Լուսինին մակերեսը Ասիայէն աւելի փոքր է:
– Աւելի քան 1500 մարդկային սիրտերու ծանրութիւնը միասնաբար հաւասար է կապոյտ կէտի մը սրտի ծանրութեան:
– Դեղձանիկ մը կրնայ երկու տարբեր եղանակներ արտաբերել միաժամանակ:
– Մեր հոտառութիւնը առտուն աւելի տկար է, իսկ աւելի զօրաւոր` գիշերը:
– Օր մը մարդ մը 956 փենքէյք շինած է մէկ ժամուան մէջ:
– Այծերուն աչքերը քառանկիւն բիբեր ունին:
– Թռչունները չեն քրտնիր:
– Լոսդի ձուկին հոտառութիւնը հազարաւոր անգամներ աւելի զօրաւոր է, քան` շան հոտառութիւնը:
– Կարգ մը թութակներ պարելու կը սկսին, երբ երաժշտութիւն լսեն:
– 6009 յաջորդ այն տարին է, որ նոյն կերպարանքը ունի դէպի վար կամ դէպի վար գրուած: Վերջինը 1961 թուականն էր:
– Մեր ակռաները մեր ոսկորներէն աւելի զօրաւոր են:
ՄՏԱԾԵՆՔ
ՍՄԻԹ ԸՆՏԱՆԻՔԻՆ ԾԱՌԸ
Պատասխանը՝ վերջաւորութեան
Ի՞ՆՉ ԿԸ ՏՕՆՈՒԻ ՓԱՓՈՒԱԶԻ – ՆՈՐ ԿԻՆԷԱՅԻ ՄԷՋ,
ԱՄԷՆ ՏԱՐԻ ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ ԿԷՍԵՐՈՒՆ
16 սեպտեմբերին Փափուազի-Նոր Կինէա կը կազմակերպէ իր ազգային տօնը: Ասիկա առիթ մըն է` նշելու հարաւային Խաղաղականի այս երկրին մէջ բնակող ժողովուրդներուն իւրայատկութիւնը եւ այլազանութիւնը:
Ամէն տարի Բարձր հողերու մայրաքաղաքին` Կորոքայի մէջ 1957 թուականէն ի վեր տեղի ունեցող փառատօնին մօտաւորապէս հարիւր պատուիրակութիւններ կը հաւաքուին երեք օրերու ընթացքին: Անոնցմէ իւրաքանչիւրը կը ներկայացնէ Փափուազի-Նոր Կինէայի ցեղախումբերէն մէկը: Երիտասարդներ կը կատարեն ծիսական պարեր` մարմինը եւ դէմքը աւանդական գծագրութիւններով զարդարուած:
ԻՆՉՈ՞Ւ ԱՐԺԱՆԹԻՆՑԻՆԵՐԸ
ՖՈՒԹՊՈԼԸ ՇԱՏ ԿԸ ՍԻՐԵՆ
19-րդ դարու վերջաւորութեան Արժանթինի մայրաքաղաք Պուէնոս Այրեսի բազմաթիւ բնակիչներ անգլիական ծագում ունէին: Բնականօրէն հետերնին բերին ֆութպոլի իրենց սէրը:
Սովորութիւն է ըսել, թէ արժանթինցիներուն համար ֆութպոլը կրօնի նման է: Այս ձեւով, 1960 թուականին ծնած մարզիկ Տիեկօ Մարատոնա իսկական պաշտամունքի առարկայ դարձած է: Ինչպէս Եւրոպայի մէջ 19-րդ դարու վերջաւորութենէն սկսեալ, ֆութպոլը սկսաւ շատ գնահատուիլ նաւահանգիստներուն մէջ (Պարսելոնա, Ճենովա, Լիզպոն, Լիվըրփուլ, Մարսէյ, Ռոթերտամ եւ այլն), այս մարզաձեւը շատ ժողովրդական դարձաւ Պուէնոս Այրեսի բնակիչներուն համար: Ապա ֆութպոլը տարածուեցաւ ամբողջ Արժանթինի մէջ:
Ի՞ՆՉԷ ՇԻՆՈՒԱԾ Է
ԹՈՄՊՈՒՔԹՈՒԻ ՄԵԾ ՄԶԿԻԹԸ
Մալիի մէջ Թոմպուքթույի մեծ մզկիթը շինուած է հում ցեխէ: Անիկա կառուցուիլ սկսած է 14-րդ դարուն եւ կրնայ ընդունիլ մինչեւ 12 հազար հաւատացեալ:
Անտալուսիայէն արաբ ճարտարապետ մըն է, որ սկսած է Թոմպուքթուի մեծ մզկիթին կառուցումը, 1325 թուականին: Այդ ժամանակաշրջանին քաղաքը առեւտրական կարեւոր խաչմերուկ մըն էր եւ` մահմետական կրօնական կեդրոն մը (Թոմպուքթու իր ոսկեդարը ապրեցաւ 15-րդ եւ 16-րդ դարերուն, անկում արձանագրելէ առաջ): 1989 թուականէն ի վեր ԵՈՒՆԵՍՔՕ ստանձնած է մզկիթին վերանորոգումի մեծ ծրագիր մը: Անոր մինարէն, որ կտրտուած բուրգի մը ձեւը ունի, հեռուէն տեսանելի է:
ԺԱՄԱՆՑ
Ո՞ւր կը գտնուէր արդի առաջին կենդանաբանական պարտէզը:
Քանի՞ ոսկոր կայ մարդուն ձեռքին մէջ:
Ո՞ւր կը գտնուի աշխարհի ամէնէն երկար ներքնուղին:
Ի՞նչ կը ստանան անգլիացիները իրենց թագուհիէն, երբ 100 տարեկան կ՛ըլլան:
ՊԱՏԱՍԽԱՆՆԵՐԸ
ՄՏԱԾԵՆՔ
Ֆրանսիս կը գտնուի վարի շարքին վրայ. ան ձախէն չորրորդ անձն է:
ԺԱՄԱՆՑ
1) 1752-ին հիմնուած եւ 1769-ին իր դռները բացած «Շոնպրուն Փալաս»ի «Իմփերիալ մենաժըր»ին Վիեննայի մէջ կը գտնուի եւ տակաւին գոյութիւն ունի մինչեւ այսօր:
2) 27 ոսկորներ: Երկու` բութամատերուն մէջ, երեք` մնացած իւրաքանչիւր չորս մատներուն մէջ, հինգ հատ ափին մէջ եւ ութ` դաստակին մէջ:
3) Սենթ Կոթթար ներքնուղին կը գտնուի Զուիցերիոյ` Ալպեան լեռներուն մէջ:
4) Շնորհաւորական հեռագիր մը: Իսկ 105-րդ տարեդարձէն սկսեալ թագուհին շնորհաւորական մաղթանքներ կը ղրկէ ամէն տարեդարձի օր:
Պատրաստեց՝
ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ