«7 ՕՐ»Ի ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ ՀՅԴ ԳԵՐԱԳՈՅՆ ՄԱՐՄԻՆԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ ԱՐՄԷՆ ՌՈՒՍՏԱՄԵԱՆԻ ՀԵՏ

ՀԱՐՑՈՒՄ.- ՀՅԴ Արեւմտեան Ամերիկայի Կենտրոնական կոմիտէն Հայաստանի  անկախութեան 20-ամեակի առիթով Լոս Անճելըսում Հայաստանի գլխաւոր հիւպատոսութեան կողմից ի պատիւ նախագահ Սերժ Սարգսեանի կազմակերպուելիք տօնական հանդիսաւոր ճաշկերոյթի նախաձեռնութիւնը ճիշդ չէր համարել` յայտարարելով,  թէ անկախութեան տօնակատարութիւնը չի՛ կարող առիթ ծառայել փառաւորելու հեղինակազրկուած պաշտօնատարների, այս պարագայում` մի նախագահի, որի վարած քաղաքականութեան պատճառով 20-ամեայ անկախ Հայաստանը ամէն օր առաւել է խրւում փտածութեան տիղմի մէջ, իսկ ժողովրդավարութիւնն ու ժողովրդավարական արժէքները շարունակում են ոտնակոխ լինել, որպէսզի կարելի լինի ապահովել յանցաւոր վարչակարգի վերարտադրութիւնը: ՀՅԴ հայաստանեան կառոյցը համամի՞տ է այս յայտարարութեանը:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- Դաշնակցութիւնում այդպիսի փորձ  չկայ, որ մի մարմինը մեկնաբանի միւս մարմինի յայտարարութիւնը: Բոլորն էլ Դաշնակցութեան բաղադրիչ մասերն են:

Հ.- Բայց Դաշնակցութիւնը կարծես միաձոյլ, միաողնաշար կուսակցութիւն է:

Պ.- Մեր միաձուլութիւնն այն է, որ մենք գաղափարական կենտրոնացմամբ գործող կուսակցութիւն ենք, բայց` կազմակերպական ապակենտրոնացմամբ: Հիմա այս խնդիրն այդ դաշտի մէջ է, որ անընդհատ շփոթ է առաջացնում` ո՞րն է կենտրոնացման, ո՞րն է ապակենտրոնացման հարցը: Եթէ կենտրոնացման մասին ենք խօսում, գաղափարական առումով ռազմավարութիւնն է, որը պէտք է պաշտպանեն բոլորը, մանաւանդ` համահայկական հարցերի մասով: Այս հարցերի վերաբերեալ եղել են Գերագոյն եւ Ընդհանուր ժողովի որոշումները: Այսինքն` եթէ ռազմավարութեան հետ կապուած լուրջ խնդիր առաջանար, ուրեմն իսկապէս այն կարող էր վերաճել լուրջ խնդիրների: Հիմա այդպիսի խնդիր չկայ: Կայ այն ուռճացումը, որը դժբախտաբար կատարուեց լրագրողների թեթեւ ձեռքով կամ մամուլի միջոցներով: Բայց իրականում այդպիսի տագնապ, բախում չկայ:

Հ.- Բայց փաստօրէն մարտավարական տարբերութիւն կայ, որովհետեւ ՀՅԴ Արեւմտեան Ամերիկայի Կենտրոնական կոմիտէի յայտարարութեանը հայաստանեան մարմինն իր համաձայնութիւնը չի յայտնել:

Պ.- Մենք խնդիր չունենք ամէն յայտարարութիւնից յետոյ վեր կենանք եւ պատասխանենք: Օրինակ` երբ մենք յայտարարութիւն ենք արել, մեր միւս մարմիններն անպայման արձագանգե՞լ են` համաձայն են կամ համաձայն չեն: Այդպէս չէ մեր կուսակցութիւնում: Մարմինի յայտարարութիւնը Դաշնակցութեան յայտարարութիւնն է: Այստեղ մէկ այլ խնդիր կայ: Զգացական դաշտ է տեղափոխուել հարցն այն պատճառով, որ հրաւէրքն է սխալ ձեւակերպուել: Հրաւէրքի այդ ձեւակերպումն այն տպաւորութիւնն է առաջացրել, որ այդ ամէնը նուիրուած է նախագահին, ոչ թէ անկախութեան 20-ամեակին:  Իսկ 20-ամեակը բոլորի նուաճումն է անկախ նրանից` դու այսօր ընդդիմութի՞ւն ես, թէ՞ իշխանութիւն: Սա համայն ժողովրդի ձեռքբերումն է եւ տօն է բոլորիս համար: Իսկ անկախութեան գաղափարը գերակայ արժէք է, Դաշնակցութեան համար` մանաւանդ, որովհետեւ մենք ազատ, անկախ, միացեալ Հայաստան կերտելու գործին լծուած կուսակցութիւն ենք: Այսինքն այստեղ տարանջատումներ չկան: Պարզապէս այդ ձեւով ներկայացուած հրաւէրքն առաջացրել է զգացական ընկալում, եւ հարցը տեղափոխուել է այլ դաշտ:

Հ.- Բայց լուրեր կան, որ Դաշնակցութեան Հայաստանի եւ սփիւռքի մարմինների միջեւ խնդիրը ոչ այնքան զգացական է, որքան արդէն հասել է ֆինանսականի, ու դրսի կառոյցները այլեւս ոչ մի կերպ չեն ֆինանսաւորում ՀՅԴ-ին:

Պ.- Նախ` կառոյցներից ֆինանսաւորուելու խնդիր մենք չունենք: Մեր ֆինանսաւորումներն առաջանում են անդամատուրքից, նուիրատուութիւններից, ինչպէս կուսակցութիւնների մասին օրէնքն է սահմանում: Եւ մենք անընդհատ հաշուետուութիւն ենք ներկայացնում, ինչպէս որ կարգն է: Կամ ֆինանսական հարցերով խնդիրներ լուծելը Դաշնակցութեան ոճը չէ: Մէկ ընտանիքի մէջ ի՞նչ ֆինանսական տարբերութիւններ պէտք է լինեն:

Հ.- Հայրը որդուն կարող է գումար տալ, չէ՞:

Պ.- Բայց հայրը ո՞վ է տուեալ պարագայում:

Հ.- Դո՛ւք ասէք:

Պ.- Մեզ մօտ բոլորը նոյն կարգավիճակով, նոյն նպատակի համար գործող, ընտանիքի՛ բարօրութեան համար գործող կառոյցներ են: Ձեր ասածը նոյնը կը լինի, ինչ մենք մեր դէմ աշխատենք: Այդպիսի բան գոյութիւն ունենալ չի կարող: Բայց ընկալումն այդպիսին է, նոյնիսկ Դաշնակցութեան լինել-չլինելու հարցն են քննարկում: Բայց սա 120 տարի եղել է եւ էլի լինելու է: Մի կառոյց կայ, որի վրայ անընդհատ պիտի յարձակուեն: Եղած բանի վրայ են յարձակւում, չեղած բանի վրայ ի՞նչ յարձակուեն: Այն միւսները գիտեն, որ երկար կեանք չունեն, վաղ թէ ուշ չեն լինելու: Իսկ մեր հակառակորդները` թէ՛ դրսում, եւ թէ՛ ինչ-որ տեղ նաեւ ակամայից նրանց գործիքը դարձած ներսի որոշ ուժեր, շատ լաւ հասկանում են, որ Դաշնակցութեան գոյութիւնը նշանակում է ազգային ողնաշարի պահպանում: Այդ առումով մեր քաղաքական ուղեգիծը նոյնն է, եւ չեն կարող տարբերուել Հայաստանի եւ Ամերիկայի մարմինների մօտեցումները, որովհետեւ հայերը հայեր են եւ մէկ նպատակ ունեն` ազատ, անկախ, միացեալ Հայաստանի կերտում: Ինչ վերաբերում է ոճին, որ ասում են` որոշակիօրէն նախագահի վերաբերեալ չէք ասում, ես էլ ասում եմ` վերցրէք իմ բոլոր ելոյթները եւ կը տեսնէք, որ աւելի խոր են, աւելի խիստ են, եւ եթէ նախագահին ասելու բան է եղել, ասել եմ հէնց նախագահի ներկայութեամբ:

Հ.- Ասել էք, բայց որոշակիօրէն հրաժարականը չէք պահանջել: Միայն արտաքին գործերի  նախարարի եւ վարչապետի հրաժարականն էք պահանջում, այն դէպքում, երբ նրանք ընդամէնը կատարողներ են:

Պ.- Իսկ հեռացնելն ի՞նչ է նշանակում: Հրաժարականը ընթացակարգի հարց է: Սահմանադրութիւնում նախագահի հեռանալու 4 տարբերակ կայ: Դրանցից միայն մէ՛կն է հրաժարականը: Մենք էլ ասում ենք` ժողովու՛րդ, ախր հրաժարական տալիս են այն դէպքում, երբ որ աւելի վատ բեմագրութիւն կայ իշխանութեան համար: Եթէ այդ վատ բեմագրութիւնը դու չես ձեւաւորել, ոչ մէկը կամաւոր հրաժարական չի տուել այս երկրում եւ չի՛ տալու: Մեր ասածն ամբողջական իշխանափոխութիւնն է, որը ենթադրում է այդ գաղափարի շուրջ հասարակութեան այնպիսի համախմբում, որ գործողներին հեռացնենք` վերեւից ներքեւ`  նախագահից սկսած, որովհետեւ իրենք այդ համակարգը պահպանողն ու ամրապնդողն են եղել: Նրանց հեռացնենք, բայց որպէսզի եկողն էլ նրանց նմանը չդառնայ, պէտք է ամբողջ համակարգը փոխի: Սա նշանակում է` մարդկանց փոփոխութիւն եւ համակարգի փոփոխութիւն: Սա՛ է ամբողջական իշխանափոխութիւնը: Որովհետեւ եթէ խօսենք միայն մարդկանց փոփոխութեան մասին, ես վստահաբար կարող եմ ասել, որ նոր եկողները պարզապէս կը կատարեն սեփականութեան վերաբաշխում, մարդկանց անունները կը փոխուեն, սակաւապետերի անունները կը փոխուեն, բայց ժողովուրդը դրանից ոչինչ չի ստանայ, որովհետեւ այդ համակարգը ծնողնե՛րն են այսօր այդ մասին խօսում: Այդ համակարգը մէկը ծնել է, միւսն ամրապնդել է: Մի մասն ասում` վերականգնենք սահմանադրական կարգը, բայց գովաբանում են ա՛յն սահմանադրութիւնը, որով ամրագրուել է իշխանութեան գերկենտրոնացուած համակարգը: Դա 1995թ. սահմանադրութիւնն է: Մենք ասում ենք` հէնց նրանից պէտք է հրաժարուել:

Հ.- Գուցէ յստա՞կ չէք ասում:

Պ.- Այն ուժերը, ովքեր ուզում են` իշխանափոխութիւնը ծառայի ժողովրդին, առաջին հերթին պէտք է յայտարարութիւն անեն` հրաժարուել նախագահական այս արատաւոր համակարգից: Պէտք է ձեւաւորուի խորհրդարանական նո՛ր համակարգ` հակակշռման, զսպման արդիական մեքանիզմներով, ոչ թէ այս խորհրդարանի կարգավիճակով, պէտք է ընդդիմութեանը տրուի իշխանութեանը վերահսկելու լիարժէք հնարաւորութիւն, իսկ իշխանութիւնն էլ պէտք է դա տալու խիզախութիւնն ունենայ: Հիմա փտածութեան դէմ պայքարն ինչո՞ւ չի ստացւում: Որովհետեւ այդ պայքարի ղեկավարումն այսօր վարչապետն է իրականացնում: Պարզ է, որ չի յաջողուելու: Պէտք է նաեւ քատրային քաղաքականութիւնը փոխել: Շնորհքով քատրեր նշանակուեն, որ իմանանք` նրանք նշանակուել են ոչ թէ խծբ-ով` խնամի-ծանօթ-բարեկամով, այլ որովհետեւ նա փորձառու է, որովհետեւ մասնագէտ է, այդ պաշտօնի համար ամենակարողն է: Իսկ այսօր այդպէս չէ,  հակառակը` այդպիսի մարդիկ Հայաստանից թողնում-դուրս են գնում, որովհետեւ այդ համակարգի առջեւ, չեն ուզում նուաստանալ: Մի խօսքով` այս գերկենտրոնացուած համակարգը բերել է ամբողջական մենաշնորհութեան: Այն յանգեցրել է քաղաքական մենաշնորհութեան, որը բերել է նրան, որ իշխանութիւն-կուսակցութիւն-պետութիւն նոյնացել են, տնտեսական մենաշնորհի, որ մի քանի ընտանիքներ են տնօրինում Հայաստանում ամբողջ տնտեսական համակարգը, փոքր ու միջին պիզնըսը վերանում է,  եւ ելեկտրոնային մամուլի, եթերի մենաշնորհութեան: Այս համակարգից հրաժարուելու շուրջ համախմբուենք, որպէսզի իշխանափոխութիւնը լինի լիարժէք: Գիտէք,  ամենահեշտ բանն է ասել` հրաժարական եմ պահանջում, կը տայ` կը տայ, չի՞ տայ` ի՞նչ անեմ,  ինձանից հասնում էր հրաժարական պահանջել, ես պահանջեցի: Ու շատերն էլ ասում են` ա՛յ, թող Դաշնակցութիւնը մի օր ասի` հրաժարական, ու կը դառնայ իսկակա՛ն ընդդիմութիւն: Հիմա փորձեցին: Երբ ասացինք` բովանդակային իշխանափոխութիւն պէտք է իրականացնել, երկխօսութեան ժամանակ որ ՀԱՔ-ն այդ կէտերը ներկայացրեց, ամբողջութեամբ կրկնօրինակել են «Քուէն ուժ է», շարժման մեր բերած պահանջները: Ես շատ ուրախ եմ, որ այսօր Լեւոն Տէր Պետրոսեանի գլխաւորած ՀԱՔ-ը խօսում է 100 տոկոս համամասնականի մասին: Իսկ յիշենք, թէ ի՜նչ պայքար է մղել Դաշնակցութիւնն ա՛յն ժամանակ: Բա ինչի՞ չէին 100 տոկոս համամասնական ստեղծում հէնց այդ տարիներին: Ամենափոքրաթիւ համամասնական ընտրակարգի քանակը եղել է իրենց իշխանութեան ժամանակ, եւ պայքարել են նրա դէմ, որ կուսակցութիւնները չմտնեն քաղաքական դաշտ: Արգելել են կուսակցութիւններին, որ մասնակցեն ընտրութիւններին: Ինչի՞ մասին են խօսում: Խօսում են, որ 76 պատգամաւորներ համատեղում են պիզնըսն ու օրէնսդրի աշխատանքը: Դրա մասին երբուանի՜ց ենք խօսել, երբուանի՞ց ենք այդ հարցերը բարձրացրել:

Հ.- Այսինքն` ՀՅԴ-ն աշխատում է, ՀԱՔ-ը քաղաքական շահե՞ր է հաւաքում:

Պ.- Ես ուրախ եմ, որ ասում են, անկախ նրանից` ով է առաջինն ասել: Չնայած մենք էլ դա առաջինը չենք ասել, որովհետեւ այն, ինչ ասում  ենք մենք եւ իրենք, նոր բաներ չեն. արեւի տակ նոր բան չկայ ամբողջ աշխարհն այդ փորձն ունեցել-անցել-մոռացել է, մենք նոր ենք ուզում սովորել: Վատ չէ: Այս ճանապարհով բոլորս պէտք է անցնենք եւ ձեւաւորենք իշխանափոխութեան այդ բովանդակութիւնը: Այդ ժամանակ բոլոր առաջադէմ ուժերի միաւորման հնարաւորութիւնը շատ աւելի կը մեծանայ: Մենք հէնց դրան ենք ուզում գնալ:

Հարցազրոյցը վարեց`
ԱՐԵԳՆԱԶ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆԸ

Share this Article
CATEGORIES