ՄՈՒՍԱ ԼԵՐԱՆ ՀԵՐՈՍԱՄԱՐՏԻ 96-ԱՄԵԱԿԻ ԵԶՐԱՓԱԿԻՉ ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԻՒՆՆԵՐ. ԺՈՂՈՎՐԴԱՅԻՆ ՄԵԾ ՏՕՆԱԽՄԲՈՒԹԻՒՆ, ՊԱՏԱՐԱԳ, ՀՈԳԵՀԱՆԳԻՍՏ ԵՒ ՄԱՏԱՂՕՐՀՆԷՔ

Ժողովրդային տօնախմբութեան ներկաները

Մուսա լերան հերոսամարտի 96-ամեակի ձեռնարկներուն շարքը եզրափակուեցաւ անցնող շաբաթավերջին, շաբաթ, 17 եւ կիրակի, 18 սեպտեմբեր 2011-ին, տարբեր ձեռնարկներով եւ  մեծ խանդավառութեամբ` մասնակցութեամբ այս առիթով Այնճար ժամանած հազարաւոր ուխտաւորներու:

Արդարեւ, Մուսա լերան հերոսամարտի 100-ամեակի եւ Այնճարի հիմնադրութեան 75-ամեակի Կեդրոնական մարմինին եւ ՀՅԴ «Կարմիր լեռ» կոմիտէի դաստիարակչական մարմինին կազմակերպութեամբ 9 սեպտեմբերին սկսած ձեռնարկներուն շարքը կ՛եզրափակուէր անցեալ շաբաթավերջին` Մուսա լերան յուշարձան-համալիրին կողքին կայացած ժողովրդային մեծ տօնախմբութեամբ եւ յաջորդ օր տեղի ունեցած Ս. պատարագով, հոգեհանգիստով ու մատաղօրհնէքով:

Շաբաթ յետմիջօրէին արդէն սկսաւ խճողուիլ Այնճարի կեդրոնական հրապարակը: Հազարաւոր ուխտաւորներ, մեծ մասամբ իրենց ընտանիքներով, եկած էին մասնակցելու հերոսամարտի 96-ամեակի եզրափակիչ հանդիսութիւններուն:

Տօնական երեւոյթ ունէր Այնճարի մուտքէն սկսեալ մինչեւ Ս. Պօղոս եկեղեցի տանող մայր փողոցը` զարդարուած լիբանանեան եւ Եռագոյն դրօշակներով: Ճաշարան «Արեւ»ի մեծ պաստառը կը շնորհաւորէր համայն հայութիւնն ու մուսալեռցիները Մուսա լերան հերոսամարտին 96-ամեակին առիթով եւ բարի գալուստ կը մաղթէր Այնճար ժամանող բոլոր ուխտաւորներուն: ՀՄԸՄ-ի Այնճարի վարչութիւնը պատրաստած էր ուխտաւորներուն տրամադրելի «վրանաքաղաքը», զոր իւրաքանչիւր մուսալեռցի կը փոխադրէր դէպի Փոր Սայիտ, ուր մուսալեռցիները ապրեցան 1915-1919 թուականներուն…:

«Սարգիս Զէյթլեան» ժողովրդային տան շրջափակին մէջ, Արփի Մանկասարեան ինքնաբուխ կերպով եօթը մեծ պաստառներու վրայ կը ներկայացնէր իր կողմէ լուսանկարուած Այնճարի բնակարաններու բակերէն լուսանկարներ` «Այնճարի աւանդէն մասնիկ մը» եւ «ներս հրամմեցէք» խորագիրներով` զարմացնելով այնճարցիները:

Տօնավաճառին կողքին ՀՅԴ «Յառաջ» պատանեկան միութեան պատանիները ունէին իրենց յատուկ կրպակը, ուր կը հնչէին ազգային-յեղափոխական երգեր, մինչ պատանիները կը հիւրասիրէին ուխտաւորները` իրենց կողմէ պատրաստուած ուտելիքներով:

Կեդրոնական հրապարակին վրայ ելոյթ կ՛ունենային «Ալպերովիչ», «Օպլիվիոն» եւ «Վահան Մամիկոնեան» նուագախումբերը` ջութակի վրայ ընկերակցութեամբ Խաչիկ Տեմիրճեանի եւ երգչուհի Ալին Նագգաշեանի: Ցուցադրութեան դրուած էին նաեւ արուեստի գործեր: Այս աշխատանքին կը հսկէր գեղանկարիչ Արա Ազատ:

Դէպի յուշարձան տանող ճամբուն վրայ հաստատուած էին այլազան ուտելիքներ եւ առարկաներ վաճառող կրպակներ:

Այս բոլորը աւելի տօնական կը դարձնէին առիթը, մանաւանդ որ Այնճարի գրեթէ բոլոր ճաշարաններուն մէջ կազմակերպուած էին նաեւ խրախճանքներ եւ ՀՄԸՄ-ի պասքեթպոլի դաշտին վրայ ելոյթ կ՛ունենային սիրուած երգիչներ Ատիս Հարմանտեան, Ժոզեֆ Գրիգորեան, Արարատ Ահարոնեան, Հրաչ Կայծակեան, Շաքէ Պաղտասարեան, Ժանօ Խոշեան եւ այլն:

Մուսա լերան հերոսամարտի 96-ամեակի ժողովրդային տօնախմբութենէն առաջ, ՀՄԸՄ Այնճարի շեփորախումբը տողանցքով անցաւ Այնճարի կեդրոնական հրապարակէն` հասնելով Ս. Պօղոս եկեղեցի, որուն մուտքին ընդունուեցան տօնախմբութեան մասնակցող պաշտօնական հրաւիրեալները: Տօնախմբութեան մասնակցելու եկած էին պետական նախարար զօր. Փանոս Մանճեան, երեսփոխան Արթիւր Նազարեան, ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Յովիկ Մխիթարեան, Լիբանանի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան Աշոտ Քոչարեան, Հայաստանի Պռոշեան շրջանի քաղաքապետը, ինչպէս նաեւ համայնքային եւ միութենական կառոյցներու ներկայացուցիչներ, հոգեւոր հայրեր եւ քոյրեր, ՀՅԴ «Կարմիր լեռ» կոմիտէի, Պուրճ Համուտի եւ Այնճարի քաղաքապետութեանց ներկայացուցիչներ: Տօնախմբութեան կը մասնակցէին նաեւ մեծաթիւ այնճարցիներ եւ հազարաւոր ուխտաւորներ, յատկապէս Պէյրութէն:

Ժողովրդային տօնախմբութիւնը սկսաւ երեկոյեան ժամը 9:30-ին, Մուսա լերան հերոսներու յուշարձան-համալիրին կողքին, ուր արդէն իսկ սկսած էր մատաղի պատրաստութիւնը` Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ թաղական խորհուրդին կազմակերպութեամբ ու մասնակցութեամբ կամաւոր հայրենակիցներուն:

Յանուն Մուսա լերան հերոսամարտի 100-ամեակի, Այնճարի հիմնադրութեան 75-ամեակի Կեդրոնական մարմինին եւ ՀՅԴ «Կարմիր լեռ» կոմիտէի դաստիարակչական մարմինին, տօնախմբութեան բացումը կատարեց Ռիթա Քիւսպեքեան, որ ներկաները հրաւիրեց մէկ վայրկեան յոտնկայս յարգելու յիշատակը 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան զոհերուն, Մուսա լերան հերոսամարտի 18 մարտիկներուն, արցախեան ազատագրական պայքարին ընթացքին նահատակուած ազատամարտիկներուն եւ Հայաստանի անկախութեան ճամբուն վրայ ինկած բոլոր նահատակներուն:

ՀՄԸՄ-ի Այնճարի շեփորախումբը հնչեցուց լիբանանեան եւ հայաստանեան քայլերգները: Շեփորախումբը հնչեցուց նաեւ մուսալեռցիներուն քայլերգը նկատուող «Մուսա լերան գիւղերէն»ը եւ «Արիւնոտ դրօշ»ը:

Իր բացման խօսքին մէջ Ռիթա Քիւսպեքեան շնորհաւորեց համայն հայութիւնն ու յատկապէս մուսալեռցիները` Մուսա լերան հերոսամարտի 96-ամեակին առիթով` յայտնելով, որ «Մենք թոռներն ենք Մուսա լերան հերոսամարտի ժողովուրդին, որոշած ենք քալել հերոսներուն ճամբով` պայքարելով քաջաբար, առանց յուսահատելու»: Ան առիթը նկատեց հպարտալի, ողջունեց աշխարհի տարածքին գտնուող Մուսա լերան հայրենակցական բոլոր միութիւնները եւ շնորհաւորեց հայ ժողովուրդը` Արցախի եւ Հայաստանի անկախութեանց 20-ամեակին առիթով:

Բացման խօսքէն ետք իր սրտի խօսքը արտասանեց Լիբանանի մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան Աշոտ Քոչարեան (խօսքը ամբողջութեամբ տեսնել հետագային): Մուսա լերան հերոսամարտի 100-ամեակի եւ Այնճարի հիմնադրութեան 75-ամեակի Կեդրոնական մարմինի պատգամը ներկայացուց մարմինի նախագահ Եսայի Հաւաթեան, որ անդրադարձաւ հինգ խորհուրդներուն, որոնք յաւերժ կը դարձնեն Մուսա լերան հերոսամարտի յիշատակը (խօսքը ամբողջութեամբ տեսնել հետագային):

Պաշտօնական խօսքերէն ետք երկու հանգրուաններով ելոյթ ունեցան յատկապէս այս առիթով Այնճար հրաւիրուած ազատամարտիկ-երգիչ Սամուէլ Երանեան, որ ներկայացուց ազգային-յեղափոխական երգերու ճոխ փունջ մը` մեծ խանդավառութիւն ստեղծելով: Ելոյթ ունեցան նաեւ Համազգայինի Այնճարի «Պարոյր Սեւակ» մասնաճիւղի «Կաքաւիկ» մանկապատանեկան պարախումբը, որ ներկայացուց «Անուրջների պարը» (պարուսոյց` Գայեանէ Մածունեան):

Տօնախմբութեան աւարտին ելոյթ ունեցաւ Այնճարի երիտասարդներու տաուլ-զուռնայի խումբը (Պօղոս Քենտիրճեան, Աւօ Մախուլեան, Վաչէ Քենտիրճեան)` խանդավառութիւնը հասցնելով իր գագաթնակէտին:

Տեղի ունեցաւ նաեւ հրավառութիւն, որ նուէր էր տէր եւ տիկին Ճորճ եւ Ռիթա Պուչիքեաններու կողմէ:

Բնականաբար մատաղի պատրաստութիւնը շարունակուեցաւ մինչեւ առաւօտ. ուխտաւորները շարք-շարք այցելեցին հերիսատունը: Անոնք առիթ ունեցան այցելելու նաեւ այս առիթով ներկայացուող արուեստի զոյգ ցուցահանդէսները` Մուսա լերան եւ «Գ. Կիւլպենկեան» սրահներուն մէջ:

Նորայր եպս. Աշըգեան կ՛օրհնէ մատաղը

***

Կիրակի, 18 սեպտեմբերի առաւօտեան տեղի ունեցաւ Ս. պատարագ` Այնճարի Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ մէջ: Պատարագեց եւ քարոզեց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ միաբաններէն Նորայր եպս. Աշըգեանը: Պատարագիչ սրբազանը իր քարոզին մէջ անդրադարձաւ առիթին, բարձր գնահատեց մուսալեռցիներու քաջութեան եւ դիմադրութեան ոգին, զոր անոնք ցուցաբերեցին 96 տարիներ առաջ` Մուսա լերան վրայ: Սրբազանը կոչ ուղղեց բոլորին օրինակ առնելու հերոսամարտի մարտիկներէն, չյուսահատելու սփիւռքի օտարացնող պայմաններուն մէջ եւ շարունակելու պայքարը:

Պատարագի աւարտին, որուն ներկայ էին մեծաթիւ հայորդիներ, ինչպէս նաեւ պետական նախարար զօր. Փանոս Մանճեան, Հայաստանի դեսպանութեան խորհրդական Կարէն Մաթեւոսեան, ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէէն եւ «Կարմիր լեռ» կոմիտէէն ներկայացուցիչներ, տեղի ունեցաւ հոգեհանգիստ Մուսա լերան հերոսամարտի նահատակներու յիշատակին: Եկեղեցական թափօրը ուղղուեցաւ յուշարձան-համալիր, ուր տեղի ունեցաւ մատաղօրհնէքը:

Մատաղը ցրուեցաւ ուխտաւորներուն` «Կիլիկիա» եւ «Մուսա լերան գիւղերէն» երգերուն կատարումով: Սոյն երգերը կատարեց դպրաց դասը, որուն ընկերացաւ ժողովուրդը:

96-ամեակի ձեռնարկներուն աւարտին պաշտօնական ներկայացուցիչներն ու գիւղի համայնքային ու միութենական ներկայացուցիչները ճաշի հիւրը եղան Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ թաղական խորհուրդին:

 

Share this Article
CATEGORIES