ՄԵՐ ԱՆԿԱԽՈՒԹԵԱՆ 20-ԱՄԵԱՅ ԵՐԹԻՆ…

ՄԱՐԻ ՌՈԶ ԱԲՈՒՍԷՖԵԱՆ

Ազգովին կը նշենք մեր երկրի երկրորդ անկախութեան 20-րդ տարին:

Անշուշտ, այսպիսի կարեւոր իրադարձութիւն ժողովուրդը նշում է տօնահանդէսներով, երգ ու պարով, ուրախութիւններով, իսկ թղթի վրայ, արձանագրութիւններում եւ յօդուածներում վերլուծւում, գնահատւում է 20 տարիների անցած ճանապարհը եւ անցնելիք նորանոր ճանապարհի համար մտքեր, ցանկութիւններ ու առաջարկներ մշակւում:

Բնականաբար մեծ երջանկութիւն է հայութեան համար տեսնել, ապրել իր կրկին ազատագրուած հայրենի հողի թէեւ ոչ ամբողջական, բայց գոնէ մի փոքրիկ հատուածի անկախացումը:

Դարերի կուտակուած սէր ու գուրգուրանք, սերունդների կողմից միայն երազուած, շատերի համար այդպէս էլ միայն երազանք մնացած, չվայելած, չտեսած, բայց ողջ հայութեան մեծ բաղձանք-սպասումով լեցուած, իղձերի, տենչանքների մի ամբողջ բռնկում կայ մեր ժողովրդի համար իր անկախութեանը կրկին տիրացած երկիր հասկացողութեան մէջ:

Եթէ 20 տարի առաջ ցնորք էր կրկին անկախանալու  գաղափարը, որը միայն դաշնակցականամիտ սփիւռքահայութեան հսկայ զանգուածն էր փայփայում ու քարոզում, քանի որ միւս կուսակցութեան յարողները, հաշտուած խորհրդահայ կարգերին, իրենց երկրի յարատեւութիւնը տեսնում էին այդ կարգերի իշխանութեամբ միայն եւ այդ պատճառով սփիւռքում պառակտում էին անկախութեան գաղափարի ոգով ապրող թափառական հայութեանը, արդէն շօշափելի իրականութիւն է, 20 տարուան անկախութիւն ապրող երկիր:

20 տարի առաջ մեր ժողովուրդը կոտրելով  Խորհրդային Միութեան անկոտրելի շղթան, փոխեց, մկրատեց նրա «խնամքով» մշակած 15 տէրութիւնների քարտէզը եւ իրագործեց անիրագործելին` կրկին անկախացաւ:

Ոչ մէկիս համար գաղտնիք չէ, որ անասելի դժուար ճանապարհ անցաւ մեր երկիրը այս 20 տարում եւ անասելի դժուարութիւններ յաղթահարեց:

70 տարի իր երկաթեայ թաթով իշխանութիւն, պետական կառոյցներ հաստատած Խորհրդային Միութեան փլուզում, երկրաշարժի աննկարագրելի աւեր, արցախեան ազատամարտի, Արցախի, Սումկայիթի եւ Պաքուի ջարդեր, այդ ջարդերից մազապուրծ փախած հայութեան մի հսկայական զանգուածի ներգաղթ: Պետական հաստատուած կառոյցների փլուզում, տնտեսական եւ ընկերային մեծ ճգնաժամ: Կառավարութեան կողմից դիտումնաւոր ջրի, ելեկտրականութեան բացակայութիւն` նորաստեղծ երկրում: Ժողովրդի պայքարի եւ հայրենիքի հանդէպ արթնացած նուիրումի, մարդկային եւ ազգային իրաւունքների ոչնչացում:  Ահա այս պայմաններում սկսուեց ու կերտուեց մեր անկախութիւնը:

Դրա հետ միաժամանակ ծնունդ առաւ մեր մէկ այլ փոքրիկ, բայց անչափ կարեւոր հայրենի հողի` Արցախի ազատագրումը, որի 20-րդ տարեդարձը արդէն նշուեց մի քանի շաբաթ առաջ:

Զոհեր եւ յաղթանակներ, իշխանութեան կողմից գաղտնի բանակցութիւն-խոստում, դարաւոր մեր այդ հողակտորը Ազրպէյճանին յանձնելու համար, բայց անզիջում հաւատով իրենց հողին պաշտպան կանգնած հայորդիների փառահեղ յաղթանակի ապտակ` այդ խոստումը տուողներին: «Մենք Շուշին գրեթէ գաղտնի ազատագրեցինք առաջին նախագահից» առասպելական զօրահրամանատար Արկադի Տէր Թադեւոսեանի` քոմանտոսի, վկայագրութիւնն է սա (ժամ. յունիս 21, 2011):

Քաղաքական, ընկերային ու գաղափարական այս դժուարին պայմաններում ծնունդ առած մեր անկախութիւնը դեռ շարունակում է իր դժուարին երթը:

Թւում էր այս 20 տարիներում յաղթահարելով բազմաթիւ դժուարութիւններ` մեր երկիրը բարձրացնելու էինք իրապէս պետականօրէն կազմակերպուած երկրի մակարդակի, քանզի 20 տարին եթէ ոչ երկար, բայց եւ բաւարար ճանապարհ է ամենաէական խնդիրներ լուծելու, գոնէ փոքրաթիւ հայութեան հասարակ ապրուստի համար յարմարաւէտ, արժանավայել երկիր ստեղծելու:

Որքան էլ առանձնացնենք անկախացած երկիր ըմբռնման հանդէպ մեր ունեցած հաւատն ու նուիրումը, անկախ նրա պետական կազմից ու կառոյցներից, այս ուրախալի տարեդարձի օրը որպէս ապրող, գործող, շնչող ժողովուրդ պարտաւոր ենք ներառել 20 տարիներ երկիրը ղեկավարած, երկրին ձեւ ու բովանդակութիւն տուած մեր իշխանութիւնների գործունէութիւնը: Առանց նոյնացնելու անկախացած երկիր ունենալու եւ այն կառավարողների տեղը մեր կեանքում, դարձեալ պարտաւոր ենք, յատկապէս այսպիսի նշանակալից օր, խօսելու նաեւ անցած եւ ներկայ իշխանութիւնների մասին:  Ի վերջոյ երկիր ըմբռնումը իր մէջ ներառում է ամենակարեւորը` իշխանութիւն, ժողովուրդ, տնտեսական եւ ընկերային համակարգ, արտաքին քաղաքականութիւն, երկրի եւ ժողովրդի շահ ու ապագայ:

Մեր երկիրն իր երկրորդ անկախացումը սկսեց ծայրայեղ դրամատիրական համակարգով, բայց շարունակեց ղեկավարել հին, խորհրդային մտածել-գործելակերպով, որը մինչեւ օրս էլ չի փոխուել:

Ժողովրդի սրբագոյն, մաքրագոյն նուիրումը իր կրկին անկախացած երկրին ու նոր ստեղծուած պետականութեանը` անմիջապէս ջարդ ու խուրդ արեց, փշրեց, ոչնչացրեց մեր առաջին կառավարութիւնը իր ՀՀՇ-ական վոհմակով եւ ազգադաւ, թրքամէտ, նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանով:

Ոչնչութիւնից, շինծու բանտային կենսագրութեամբ, յանկարծ որպէս հերոս յայտնուած, բայց ընդամէնը Պետական անվտանգութեան կոմիտէի նախկին սպայ, այս նախագահը, որն իր կամքից անկախ իրեն գտաւ ղարաբաղեան պայքարի «մղձաւանջում», չկարողանալով կանխել իր սկզբունքներին եւ իր տուած խոստումին դէմ այդ պատերազմը, ուրիշ ելք չունենալով, ամբողջ ուժը ներդրեց ժողովրդին բարոյազրկելով նրան թշնամաբար տրամադրել այդ պայքարի դէմ, իմաստազրկել հայրենի այդ հողի համար արիւն թափողների նուիրաբերումը, որ կարողանար թշնամուն վերադարձնել իր կողմից խոստացած մեր դարաւոր հողերը:

Նոյն այդ նախագահը, աւելի ազատ գործելու, թուրքերին տուած իր խոստումը իրականացնելու համար, համարձակութիւն ունեցաւ երկրից վտարելու ՀՅԴ-ն, որը բնականաբար արգելք էր իր ծրագրին:  100 տարի իր ժողովրդին արթնացրած, նրա ազատագրման իղձն ու պայքարը դրօշ դարձրած, ջարդից կենդանի մնացած արեւմտահայութեան, աշխարհով մէկ տարածուած իր ժողովրդին պարսպի պէս տէր դարձած, սերունդներին մեծ մաքառումով հայ պահած կուսակցութիւնը կրկին հեռացաւ իր երկրից, բայց այս անգամ` արդէն անկախացած երկրից:

Իրեն ամբողջովին ազատ զգալով` նախագահը ժողովրդին սեղմեց մութի, սառնամանիքի, սովի աքցանում, որպէսզի իր վոհմակով կողոպտէր երկիրը, որպէսզի ժողովուրդը չիմանար, որ իր երկրի իրեն պատկանող բոլոր հարստութիւնները, ձեռնարկներից սկսած մինչեւ հանքերը, մինչեւ ջուրը, շուտափոյթ օրէնք դարձրած, օտարներին եւ ներքին աւազակներին է վաճառւում: Որ իր երկրի հարստութիւնները իրենը չեն այլեւս:

Որ սփիւռքահայութեան անհաշուելի օգնութիւնները բաժանւում են կառավարութեան վոհմակի մէջ եւ միայն աննշան մաս է հասնում իրենց:

Այս ամէնից յետոյ յայտարարելով` «Ամէն մարդ իր գլխի ճարը տեսնի», ժողովրդին այլընտրանքի միայն մէկ միջոց թողեց նախագահը` հեռանալ երկրից:

Ազատութեան հրապարակում իր անկախութեան համար գիշեր-ցերեկ համբերութեամբ, նուիրումով ու գիտակցումով անկախացման համար պայքարի ելած նոյն ժողովուրդը, հիասթափուած ու դառնացած, սկսեց հեռանալ երկրից:  Նոր անկախացած հայրենիքից հեռացաւ 1 միլիոն հայ: Մեր անկախացած երկիրը իր նոր երթն սկսեց 3.6-4 միլիոնով, այսօր 2.4-ից պակաս է:

Խորհրդային կարգերում իր ազգայնութիւնը կորցրած ժողովրդին փոխանակ սնելու նոր արթնացող ազգասիրութեամբ, իր հողի, երկրի հանդէպ յարգանքով, հաւատով, սիրով, նուիրումով, մեր առաջին կառավարութիւնը ամէն ինչ արեց` ոչնչացնելու նրանց մէջ ազգային սերմի այն ազնիւ հատիկը, որը կարծես նոր ծիլ էր տալիս ազգայնօրէն արթնացած ժողովրդի հոգում:

Եւ այսպէս, տրորուած ու սնանկացած մեր ժողովուրդը, անգամ քաջութիւնն ու մղումը չունեցաւ պատասխանատուութեան կանչելու իրեն այդ աստիճանի հասցրած, նուաստացրած, արժանապատուութիւնից զրկած, իրեն ոչնչացրած, իր բոլոր իրաւունքները խլած ՀՀՇ-ական կառավարութեանը եւ մասնաւորաբար նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանին:

Մենք նոյնիսկ եգիպտացիների չափ մարդկային արժանապատուութիւն չունեցանք, որ նոյնիսկ այսօր պահանջենք մեր առաջին նախագահից մեր զաւակների եւ մինչեւ օրս մեր ապականուած ներկայի համար, ինչպէս որ այսօր եգիպտացիներն են անում իրենց գահընկէց նախագահի` Մուպարաքի հանդէպ:

Մեր ժողովուրդը իր այդ անկատար գործի համար մինչեւ օրս էլ վճարում է իր քայքայուած տնտեսական, մարդկային ու ազգային ոտնակոխուած իրաւունքների բացակայութեամբ, չգոյութեամբ:

Մեր երկրի երկրորդ նախագահը` Ռ. Քոչարեանը, թւում էր արցախեան մարտերում թրծուելով` նոր շունչ ու փրկութիւն էր բերելու յուսալքուած ու քայքայուած երկրին ու ժողովրդին, բայց նա էլ իր հոկտեմբեր 27-ի խորհրդարանի ահաբեկչութեան չբացայայտուած սպանութեամբ միանգամից փշրեց ժողովրդի հաւատը:  Լեւոն Տէր Պետրոսեանի քարոզչութեամբ, նրա կառավարման տարիներին, արցախցիների հանդէպ ծնունդ առած ատելութիւնը ներառեց նաեւ արցախցի այս նախագահին, լարուեցին նրա դէմ եւ նրա նոյնիսկ դրուատելի գործերը` ՄԱԿ-ում Հայոց ցեղասպանութեան հարցը շեշտելը, թուրքերի հետ համաձայնագիր չստորագրելը, Արցախի հարցում սկզբմունքային մնալը, ՀՅԴ հայրենիքում գործելու իրաւունքը վերականգնելը եւ այլն… չգնահատեց ժողովուրդը:

Առաջին նախագահից իրեն բաժին ընկած սնանկացած երկիրը այս երկրորդ նախագահը կարողացաւ որոշ չափով զարգացնել ու կարգի բերել, բայց կառավարութեան փտածութիւնը մտել էր նաեւ իր մէջ եւ նա էլ իր հերթին կողոպուտի ու անձնատիրութեան վերածեց երկիրը` արհամարհելով ժողովրդի իրաւունքներն ու շահերը պաշտպանելու իր պարտաւորուածութիւնը: Նա էլ երկիրը եւ նախագահի իր դիրքը օգտագործեց իր եւ իր շրջապատի հարստացման, յղփացման համար` արհամարհելով ժողովուրդ, ժողովրդի եւ երկրի շահ, պատասխանատուութիւն եւ ամենակարեւորը` օրէնք:

Մեր երկրի նախագահներից երրորդին` Ս. Սարգսեանին էլ ներառելով, թւում է, որ երկիրը իրենց սեփականութիւնն է եւ ինչպէս ուզեն, այդպէս էլ կը ձեւեն ու կը չափեն:  Ժողովուրդ, ժողովուրդի իրաւունք, ժողովրդի շահերի պաշտպանութիւն, օրէնք ու նրա կիրառում, ազգային շահ ու երկրի ապագայ, պահանջատիրութիւն գոյութիւն չունեն իրենց համար:

Ընդհանրապէս մեր երկրում տիրող շահամոլութեան ախտը, որով վարակուած են բոլորը` կառավարութիւնից սկսած մինչեւ կաթողիկոսութիւն, մինչեւ կուսակցութիւններ, մինչեւ ուսումնական, գիտական համակարգ, մինչեւ ամենապարզ հաստատութիւններն ու սպասարկու ձեռնարկութիւնները, այլեւս անհանդուրժելի մթնոլորտ են ստեղծում երկրում:

Խորհրդային կարգերից իրենց արեան մէջ վարակ դարձած պետութեանը կողոպտելու նախկին ժահրը դեռ գործում է` մոռացնելով, որ եթէ խորհրդային տարիներին ընդհանուր պետութեանն էին չնչին չափով կողոպտում (քանի որ պատժուելու սարսափը կար), եւ այդ կողոպուտը այն ժամանակ աննշան կաթիլ էր այդ 15 պետութիւնների հսկայ շտեմարանում, հիմա, երբ պետութիւնն ու երկիրը իրենց ձեռքում է, շարունակում են արդէն բացէիբաց, առանց խոչընդոտի կողոպտել, քանի որ ամէն ինչ իրենց ձեռքին է, իրենց է պատկանում:  Եւ  այդ բոլորը անում են օրինական ձեւով, քանզի  օրէնք հաստատողներն էլ իրենք են:

Այսպիսով, դարձեալ մեր բախտը չբերեց:  Այս երրորդ կառավարութիւնն էլ, իր ողջ կազմով, ուղն ու ծուծով փտած, շահամոլ, տգէտ աւազակների հաւաքածու է, որը երկիր եւ ժողովուրդ ղեկավարելու հասկացողութիւնից բոլորովին զուրկ լինելով` դեռ աշխատում է նոյնիսկ ազգային եւ երկրի ապագայի իրաւունքները ոտնատակ անել:

Աւելի՛ն. այս նախագահը երկիրը ամբողջովին իր սեփականութիւնը համարելու պատրանքով տարուած` թոյլ տուեց իրեն առուծախի ենթարկելու ոչ միայն իր ղեկավարած այսօրուայ երկրի շահերը, այլ նոյնիսկ` ներկայ մեր փոքր երկրի տարածքի եւ արեւմտահայութեան պատկանելիութեան ապագան:

Լեւոն Տէր Պետրոսեանի սկսած թուրքամոլ քաղաքականութիւնը Ս. Սարգսեանը զարգացնելով` հասցրեց «ֆութպոլային քաղաքականութեան», որն ընդունուեց որպէս հանճարի փայլատակման արգասիք, ուր առաջին նախագահի չիրականացրած երազը փորձեց ինքն իրականացնել` մեր սահմանային, հողային, միլիոնաւոր մարդկային կորուստների ներումով, զիջումով, մոռացումով, բացել սահմանը եւ երկիրը յանձնել իրենց սիրելի հարեւանին` Թուրքիային:  Ուստի բոլորովին պատահական չէ, որ այս նախագահի օրօք յանկարծ «յարութիւն» առաւ արդէն մեռած Լեւոն Տէր Պետրոսեանն` այս անգամ արդէն չթաքցնելով, որ ինքը վարձուած գործիք է օտար պետութիւնների ձեռքին, որոնք իրենց շահերի յարմար պահին նրան նետում են հրապարակ` երկրի ներքին հաւասարակշռութիւնը խախտելու, յիշողութիւնը կորցրած ժողովրդին մէկ անգամ էլ եւ դէպի վերջնական կործանում տանելու, թուրքերին տուած իր հին խոստումը այս նախագահի հետ վերջապէս իրականացնելու, թուրքերին մէկընդմիշտ ազատագրելու Ցեղասպանութեան ոճրի պատասխանատուութիւնից եւ մեր սերունդներին էլ զրկելու իրենց իրաւունքից:

Նոյն ժողովուրդը, մոռացած, թէ ինչպէս «երգի-պարի յեղափոխութեան» վաստակաշատ հեղինակը ամբոխին լարեց կառավարութեան դէմ, իսկ ինքը փախչելով` պատսպարուեց պաշտպան զինուորներով իր դղեակում, ստեղծելով մարտի մէկեան արիւնալի դէպքերը, դեռ այսօր էլ շարունակում է հետեւել նրան:

Ահա թէ ինչո՛ւ բոլորովին զարմանալի չէ ներկայ կառավարութեան եւ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի երկխօսութեան զաւեշտը: Այս բովանդակութեան մէջ բոլորովին զարմանալի չէ նաեւ մեր երկրի այսօրուայ վիճակը:

Մեր անկախացման 20-րդ տարեդարձի նախաշեմին Թուրքիան մի նոր ապտակ հասցրեց մեր թրքասէր նախագահին եւ մեր կառավարութեանը` նրա «գնդակը» դաշտից դուրս նետելով, չեղեալ համարելով հայ-թուրքական կնքուելիք համաձայնագիրը:  Իսկ մեր նախագահը, փոխանակ անմիջապէս ետ քաշելու հայութեան համար կործանիչ իր փաստաթուղթը եւ իբրեւ իր սխալը ուղղող տարեդարձի նուէր հայութեանը մատուցելու, դեռ հաւանաբար յոյսեր է փայփայում, որ մինչեւ իր նախագահութեան աւարտը գուցէ կարողանայ կրկին կեանքի կոչել այն եւ միջազգային հանրութեանը հաւաստիացնում է` «հայկական կողմի հաւատարմութիւնը իր նախկին դիրքորոշումին»:

Հաւանաբար մեր կառավարութիւնը ամբողջովին տարուած լինելով երկրի կողոպուտով` բոլորովին չի տեսնում միջազգային քաղաքականութիւնից բոպիկ իր վիճակը եւ փորձում է խաղի մէջ մտնել քաղաքականութեան մէջ թրծուած ու լրբացած, միշտ հեռակայ ծրագրով գործող ու յաղթող, մեր իրաւունքները վերջնականօրէն ոտնահարելու միջոցով իր դարաւոր նպատակին ձգտող պետութեան հետ:

Կատարուող այս բոլոր իրադարձութիւններում ժողովուրդը դարձել է անգոյ հաւաքածու, որի մի մասը (անշուշտ նրանցից ճարպիկները), հետեւում են դեռ առաջին նախագահի պատգամին` փորձում են իրենց գլխի ճարը տեսնել` ապրել սփիւռքում չարաչար դժուարութեամբ դրամ շահող իրենց հարազատների ուղարկած վաստակով: Որոշ ճարպիկ կազմակերպութիւններ ապրում են հայրենասէր բարերարների հաշուին:  Իսկ լրիւ «անճարակները» փախչում են երկրից, հասնում մինչեւ իսկ Նոր Զելանտա… Արտագաղթը հասել է այնպիսի չափերի, որը աններելի է այլեւս անկախացած երկրի համար, թէեւ մեր կառավարութեանը բոլորովին չի մտահոգում այս երեւոյթը: Հաւանաբար նրա յոյսը երկիրը շատ արագ թուրքերով լեցնելն է, որին նոյնքան անհամբեր սպասում են իրենք` թուրքերը, եւ որն ինքնըստինքեան լինելու է սահմանների բացումից յետոյ:

Չի մտահոգում աղանդաւորների քայքայիչ գործունէութիւնը ոչ միայն մայրաքաղաքում, այլեւ` մինչեւ իսկ երկրի հեռաւոր ծայրամասերում: Եհովայի վկաների տուած չնչին գումարներով այդ աղանդի մէջ ներքաշուածները, նրանց քարոզչութեան ազդեցութեամբ բթացած, ահաւոր անկարգութիւններ եւ խառնակութիւններ են ստեղծում երկրում:  Դեռ կեանքի մէջ նոր ոտք դրած տասնեակներով պատանիներին, երիտասարդներին ինքնասպանութիւնների են մղում:  Ո՞ւր է կառավարութիւնը, ո՞ւր է կաթողիկոսութիւնը:

Ողջ հայութեան հայրենիքն է անկախացած, բայց ինչո՞ւ է ոտնակոխուած սփիւռքահայի իրաւունքները:  Տեղական ամբողջ մամուլը, տասնեակից աւել, լեցուած է իշխող կառավարութեան, երկրի ներսում կատարուող անօրինութեան, փտածութեան քննադատութեամբ, բայց չեն ընդունում սփիւռքից կատարուող քննադատութիւնները:

Չէ՞ որ հայրենիքը բոլորինս է եւ նոյն հայրենիքի ցաւով են լեցուած այդ քննադատութիւններն էլ:

Չէ՞ որ սփիւռքահայութիւնն էլ առաջին իսկ օրից իր նիւթական եւ բարոյական անգնահատելի ներդրումը բերեց իր երկրի վերակառուցման աշխատանքին, իր հետ միասին կռուեց, պայքարեց ու զոհաբերուեց Արցախի ազատագրման համար:  Աւելի՛ն. նա նոյնիսկ զոհեց իրենից, թուլացրեց իր սերունդների հայազարգացման տնտեսական վիճակը` Հայաստանին օգնելու համար, այն յոյսով, որ արդէն հայրենիքի կապով, նրա շփումով սփիւռքում աճողները կը ստանան իրենց տրուելիքը օտարութեան մէջ:

Չէ՞ որ սփիւռքի ներդրումներով ու նախաձեռնութեամբ անկախացած հայրենիքը արագ զարգացաւ եւ դեռ շարունակւում են այդ ներդրումները:

Բայց սփիւռքը դեռ շարունակում է լուսանցքում մնալ` առանց ձայնի ու իրաւունքի, թէեւ իր համար յատուկ նախարարութիւն է ստեղծել «սփիւռքի ժողովրդի ճակատագրով շատ մտահոգ» մեր պետութիւնը:

Ինչո՞ւ այդ նախարարութիւնը երբեք չի բարձրացնում, չի ներկայացնում կառավարութեանը սփիւռքի պահանջները, որն է` արեւմտահայութեան պահանջատիրութիւնը, մեր հողային, սահմանային ամբողջականութիւնը:

Եթէ այդ նախարարութիւնը մտահոգ է երկրից դուրս ապրող հայութեան հարցերով, ինչո՞ւ չի ահազանգում իր վերադասներին ահռելի չափերի հասնող արտագաղթի մասին, ինչո՞ւ է անտեսում ահռելի չափերի հասնող նոր սփիւռքը, միջոցներ չի ձեռնարկում այն կանխելու համար, չէ՞ որ դա իր պարտականութիւնն է:

Երկրից արտագաղթում են, իսկ սփիւռքում ծնուած ու սնուած երիտասարդներից շատերը իրենց նորաստեղծ ընտանիքներով տեղափոխւում են Հայաստան, Արցախ, չէ՞ որ այդ բոլորը կատարւում է առանց այդ նախարարութեան գիտութեան:

Ուրեմն, որքան էլ լուսանցք նետուի, սփիւռքը դեռ կարողանում է իրեն հոգալ, ամուր մնալ իր ստեղծած ահռելի կազմակերպչական հովանոցի տակ,  որից այսօր օգտւում է մինչեւ իսկ մեր երկիրը:

Իրական պատկերը սա է` մեր անկախ երկրի իշխանութիւնը արհամարհում է ե՛ւ իր երկրի ժողովրդի, ե՛ւ սփիւռքի իր հատուածի պահանջներն ու իրաւունքները, նրանց ճակատագիրը:

Անկախութիւնը զարթօնք է նաեւ, բայց ինչո՞ւ զարթօնք չենք տեսնում մեր գիտութեան, արուեստի, գրականութեան, ուսումնական, օրէնքի բնագաւառներում:

Այսօր մեր գիտնականներին խլում-տանում է յատկապէս Ամերիկան եւ Գերմանիան, իսկ հայրենիքում միայն զարկ են տալիս շէնքերի շինութեանը, այն էլ` դրսի դրամով, դրսի շահարկուների հետ եկամուտը կիսելով եւ հիմնականում` կողոպուտին: Իսկ ժողովրդի միտքը, նրա զգացումներն ու ձգտումները ո՞վ է ձեւաւորելու:  Կառավարութիւնը այդ ամէնը թողել է Արեւմուտքի օտարամուտ հոսանքներին, որոնք, ինչպէս պէտքն է, իրենց աւերն են գործում բոլոր բնագաւառներում: Ոչ մէկ համապատասխան հաստատութիւն չի մտահոգւում այդ փտածութեան մէջ աճող երեխաների եւ երիտասարդութեան ապագայով:

Ամէն ինչ տեղատուութիւն է ապրում, մինչեւ իսկ` մեր լեզուն:

Հայրենասիրութիւնը իր տեղը զիջել է գրպանասիրութեանը:  Երկրում ապրող ժողովուրդը իրեն այնպէս է ներկայացնում, որ մեծ զոհողութիւն է անում ողջ հայութեանը իր երկրում, իր հողի վրայ ապրելով, մոռանալով, որ բոլոր ժողովուրդներն էլ իրենց հողի վրայ են ապրում ու բարգաւաճում: Իսկ արեւմտահայ սփիւռքը իր ընտրութեամբ չէ, որ թափառում է, այլ` Ցեղասպանութեան այն հրէշաւոր պարտադրանքով, որն այսօրուայ մեր կառավարողները ուզում են ջնջել, մոռացութեան մատնել:

Մենք` դրսի ողջ հայութիւնը, մեր ամէնօրեայ հոգսն ու մտածումն ենք դարձրել մեր երկրի ամենաաննշան շարժումը, ամենափոքր անիրաւութիւնը, իսկ հայրենի ժողովուրդը անտարբեր կեցուածքով է ընդունում մեր ամէնօրեայ պայքարը հայ մնալու, լիարժէք հայ սերունդ մեծացնելու եւ հիմնականում մեր  պահանջատիրութեանն հասնելու գերխնդիրը, որը միեւնոյն ժամանակ նաեւ իրենն է եւ իր սերունդների ճակատագիրը: Փոխարէնը` նոյնիսկ անհամբերութեամբ է սպասում մեր բոլոր կորուստների գնով թուրքերի հետ սահմանի բացմանը:

Այսպէս, մենք մեր անկախութեան 20-րդ տարում դեռ տարակարծութիւն ունենք որպէս ժողովուրդ, դեռ միակամ, ամբողջական ազգ չենք դառնում:

Տարակարծութիւն ունենք մեր երկրի սահմանների պահանջի, Արցախի անզիջում կեցուածքի, ժողովրդի հոգեբանութեան, մտածելակերպի, լեզուի, կենցաղի, հողի հանդէպ նուիրուածութեան, բարքերի եւ մեր պահանջատիրութեան հանդէպ:

Իւրաքանչիւր նախագահ իր ժողովրդին ինչ-որ խոստում տալով է ընտրւում նրա կողմից:  Եւ պատմութեան մէջ մնում են նրանք, ովքեր յարգում ու կատարում են իրենց խոստումը:

Իսկ մենք նախագահի ընտրութեան նոր ձեւ ենք մշակել:  Մեր նախագահները այնքան են արհամարհում ժողովրդին, որ  առանց խոստումի են ընտրւում, իրենք իրենց են ընտրում ու մեզ պարտադրւում:

Ահա թէ ինչո՛ւ մենք երբեք պահանջ չունենք նրանցից:  Նրանք չեն խոստացել, մենք չենք պահանջում: Այլեւս ի՞նչ փոփոխութեան մասին կարող ենք խօսել:

Մեր պետական ողջ կազմը աշխատում է օրէնքին հակառակ:  Կարծես օրէնսդիր մարմին գոյութիւն չունի:  Կայ միայն երկիրը իրենց բուռը հաւաքած տարօրինակ, սիրտ խառնող ածականներով ու վարքով յղփացած աւազակների մի խումբ, սակաւապետութիւն, որոնք իրենց համար օրէնքներ են ստեղծել, սահմանադրութիւնն անգամ իրենց են յարմարեցրել եւ դարձել են երկրի տէրերը, մինչեւ իսկ զբաղեցնում են պատգամաւորութեան աթոռները, ու երկրի ճակատագրի համար քուէարկում: Սրանք ընտրուած են ներկայացնելու, պաշտպան կանգնելու ժողովրդի իրաւունքներին:  Մեր կառավարութեան դէմքը ներկայացնող աւելի խօսուն փաստ, քան այսօրուայ խորհրդարանի այս անդամներն են, չենք կարող գտնել:

Ձեզ եմ թողնում մեր պետական կառոյցի լրջութեան ու մակարդակի մասին հետեւութեան յանգելը:  Ձեզ օգնելու համար այս պատկերն ուզում եմ աւարտել Ստ. Թօփչեանի շատ արտայայտիչ հետեւութեամբ. «Պետութիւնը բարքերի հայելին է, իսկ Հայաստանի նման երկրներում` բարքերն են պետութեան հայելին» (Կամարակ, մարտ 31, 2011):

Այս բացարձակ բարոյազրկուած անիշխանութեան մթնոլորտում այլեւս ի՞նչ կարող ենք սպասել կառավարութիւնից:

Բնականաբար այս վիճակում ժողովուրդը վախից եւ անզօրութիւնից դարձել է տրտնջող, բայց համակերպուող գոյակ:

Բոլորս ենք տեսնում այս վիճակը, բոլորս ենք բողոքում ու դժգոհ ենք, բայց երբեւէ հարց տալի՞ս ենք ինքներս մեզ, թէ մինչեւ ե՞րբ է շարունակուելու այս: Եւ եթէ այսպէս շարունակուի մէկ այլ 20 տարի, ի՞նչ է դառնալու մեր երկիրը:

Երկրների տարեդարձները հիմնականում մշակուած ծրագրերի կատարուած յաջողութիւններով են արժեւորւում, եթէ այդ ծրագրերը չկան, եթէ այդ ծրագրերի մասին մտածողներ չկան, ապա այդ տարեդարձը դառնում է պարզ ուրախութեան օր:

Կարծում եմ ժամանակի հրամայականն է արդէն, որ զգացումային գրգիռներով ապրող զանգուածից մեզ յարգող, մեր իրաւունքներն ու ապագայի մասին մտածող սթափ ժողովուրդ դառնանք եւ այս տօնը դարձնենք մեր իրաւունքների պահանջի սկիզբ, մեր նոր պետականութեան սկիզբ, բոլոր բնագաւառներում:

Եթէ իրապէս մտահոգ ենք մեր երկրի եւ ժողովրդի ապագայով, պարտաւոր ենք երկրի ամրապնդման, հզօրացման, նրա ապագայի համար ծրագիր պահանջել մեր ներկայ կառավարութիւնից:

Պահանջել, որ երկարատեւ եւ լուրջ ծրագիր մշակուի ողջ հայութեան իրաւունքները յարգելու ու պաշտպանելու համար:

Մեր սահմանային նախկինում կատարուած սխալները ուղղելու քայլեր առնուելու համար:

Այս կառավարութեանը պարտադրել, որ  ետ վերցնի իր ամօթալի համաձայնագիրը եւ դրա փոխարէն պահանջատիրութեան հրատապ հարցը բարձրացնի, որպէս պետական օրինագիծ ընդունի այդ:

Պահանջել ամենակարեւորը` յարգել երկրի եւ ժողովրդի իրաւունքներն ու շահերը:

Ժամանակն է, նոյնիսկ ուշացած, ողջ սփիւռքահայութիւնը իր գրաւոր յայտը ներկայացնի մեր կառավարութեան` մեր պահանջատիրութեան համար անյապաղ պետական լուրջ, անշահախնդիր եւ մեր սերունդների ապագան պաշտպանող օրէնք մշակելու:

Սփիւռքը միշտ էլ առաջատար դեր է խաղացել մեր ազգային իրաւունքների արթնացման գործում եւ այսօր պարտաւոր է առաջատար դերում մնալու:

Մեր երկրի 20-ամեայ երթին մենք միախառնում ենք նաեւ այսօրուայ իրականութեան համար իրենց կեանքն ու երազանքը զոհած մեր միլիոնաւորների, մեր այն սերունդի ձայնը, որն իր արդար հատուցման հետապնդումն է պահանջում մեր անկախացած երկրի ղեկավարութիւնից:

Եւ պահանջում է լրջօրէն, որպէս հիմք ու օրինագիծ դարձած պետական կեցուածք համոզում ու նպատակ:

 

5 օգոստոս 2011

Share this Article
CATEGORIES