ԱՐՈՒԵՍՏԻ ԱՇԽԱՐՀԷՆ. ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ՍԵՌԵՐՈՒ ԱՆՈՒՆՆԵՐՈՒ ԾՆՈՒՆԴԸ

ՈՒՐԿԷ՞ ԿՈՒ ԳԱՆ ՌԵԹՐՕ-ՆՈՒԵՒՕ, ՍՔՐՈՆՔ ԿԱՄ ՀԻՓ-ՀՈՓ ԲԱՑԱՏՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ: «ՏԸ ԿԱՐՏԻԸՆ» ԹԵՐԹԻՆ ՄԷՋ ՄԱՅՔԸԼԱՆՃԵԼՕ ՄԱԹՈՍ ՍՊԱՌԻՉ ԿԵՐՊՈՎ ԿԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԷ ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԵԶՐԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԵՒ ՆՈՐ ՈՒՂՂՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԱՐԱՐԻՉՆԵՐԸ:

Ձախէն աջ. Պրայըն Ինօ, Պիքինի Քիլ, Ուիլիըմ Պըրոզ եւ Օռնեթ Քոլման:

Երաժշտութիւնը կու գայ ամէն կողմէ, նոյնպէս ալ` այն անունները, զորս կը գործածենք ճանչնալու համար զանոնք: Երկար ժամանակէ ի վեր սովորամոլութիւն դարձած է այն գաղափարը, թէ միայն երաժշտական ճարտարարուեստը կարիքը ունի անուններու` բնորոշելու համար տարբեր սեռեր, զորս ոմանք պարզապէս կը սիրեն կամ չեն սիրեր: Անշուշտ այս մէկը ծիծաղելիօրէն սխալ է, ինչպէս կը գիտակցինք, երբ կը լսենք շատեր, որոնք կ՛ըսեն. «Կը սիրեմ բոլոր տեսակի երաժշտութիւնները, բացի` ռափ եւ քաունթրի»: Գէթ, որովհետեւ երաժշտական սեռերու անուններուն մեծ մասը կու գան նոյնինքն զանոնք կատարող արուեստագէտներէն:

Օրինակ, կոսփըլ (աւետարանի) երաժշտութիւնը առաւել կամ նուազ չափով յայտնագործուած էր պատուելի Թոմաս Ա. Տորսիի կողմէ: Ան ճազ եւ պլուզ կը նուագէր դաշնակի վրայ, երբ տակաւին կրօնաւոր չէր եւ 1932-ին Աստուածաշունչը դարձուցած էր ներշնչման աղբիւր` «Փրեշըս Լորտ» եւ «Թէյք մայ հենտ»ի նման կրօնական երգեր վաճառելով Շիքակոյի մէջ գործող եկեղեցիներու եւ ապա` ամբողջ Ամերիկայի: Անոր գլխաւորած խումբը կը կոչուէր «Եունիվըրսիթի կոսփըլ սինկըրզ»: Նոյնպէս` պլուկրաս անուանումը կու գայ մանտոլին նուագող եւ քաունթրի երգերու մեկնաբան Պիլ Մոնրոյի երաժշտական խումբէն, որ կը գործէր 1938-էն մինչեւ Մոնրոյի մապը` 1996-ին. խումբը կը կոչուէր «Պլու կրաս պոյզ»: Այս անունը ինքնին կու գար Մոնրոյի ծննդավայր Քենթըքիէն, որ ծանօթ էր իբրեւ «Տը Պլու Կրաս Սթէյթ» (կապոյտ խոտի նահանգը): Կլիթըր ռոք անուանումը, որ հոմանիշ է կլամ ռոքի (փայլփլուն արտառոց տարազներով խումբերու երաժշտութիւնը. «Ա.»), կու գայ Կերի Կլիթըրէն, որուն մասին որքան քիչ բան ըսուի, այնքան լաւ:

ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԳՈՐԾԵՐՈՒ ԱՆՈՒՆՆԵՐԷ ՆԵՐՇՆՉՈՒԱԾ

Աւելի յաճախ երաժշտական սեռի մը անունը կու գայ երաժիշտի մը գործերուն անուններէն: Օրինակ` ֆրի ճազ, որուն համանուն ալպոմ մը հրապարակած էր Օռնեթ Քոլման` 1960-ին: Նոյնպէս` պլու այտ սոլ անունը, որուն համանուն սկաւառակ մը հրապարակած էր «Ռայչըս պրատըրզ» խումբը` 1963-ին: 1960-ական տարիներու կէսերուն ճամայքըն պուկի կամ փաղաքշական անունով` ռոքսթետի երաժշտութիւնը կու գար Ալթոն Էլիսի 1966-ին հրապարակած մէկ գործէն, մինչ 1968-ին անոր պիտի յաջորդէր ռեկէյը` Ճամայքայի պարասրահներուն մէջ «Մայթալ» խումբին «Տու տը ռեկէյ» երգին կշռոյթներով: Սոքա խտացումն է 1974-ին փայլած թրինիտատցի արուեստագէտ Լորտ Շորթիի կիրարկած սոլ աֆ Քալիփսօ սեռին սկզբնատառերուն, իսկ էսիտ հաուս կու գայ «Ֆիւթիւր» խումբին 1987-ին հրապարակած «Էսիտ թրաքս» երգէն եւ այժմ կը խորհրդանշէ ոռնացող ու մղկտացող ձայներով որեւէ երաժշտութիւն:

Էմպիընթ անունը անշուշտ կու գայ Պրայըն Ինոյի 1978-ին հրապարակած «Էմպիընթ1. միւզիք ֆոր էյրփորթց» ալպոմէն: Ինօ կ՛ըսէ, թէ գաղափարը յղացած էր 1975-ին, հիւանդանոցի մը մէջ, երբ կ՛ապաքինէր ինքնաշարժի արկածէ մը. այցելու մը տաւիղի 18-րդ դարու երաժշտութեան սկաւառակ մը սկսած էր նուագել ցած ձայնաստիճանով եւ անշարժութեան մատնուած Ինոյի թելադրած էր ունկնդրել զայն եւ կռահել անոր ակունքը: Հիւրը` այդ օրերու Ինոյի սիրահարը` Ճիւտի Նայլըն կ՛ըսէ, թէ տաւիղի երաժշտութիւնը սկսած է նուագել դուրսը տեղացող անձրեւին ձայնը հակակշռելու նպատակով, եւ Ինօ անմիջապէս ճանչցած է զայն»:

Երբեմն երգեր ինքնին կը վերածուին սեռի: Տու-ուոփ կու գայ ռիտըմ էնտ պլուզ սեռի երաժշտական խումբերու ձայնագրութիւններէն, մասնաւորաբար` «Թըրպըն» խումբին 1955-ին հրապարակած «Ուեն եու տանս» երգէն, որուն կրկներգը կ՛ըսէ. «Տու-ուոփ, տը-տու-տու», ինչպէս նաեւ մէկ տարի ետք «Ֆայվ սէյթընզ» խումբին հրապարակած «Սթիլ աֆ տը նայթ» երգին մէջ աւագասրինգի (սաքսոֆոն) ընկերակցութեամբ հնչած «տու-պոփ, տու-պահ» կրկներգէն: 1960-ական տարիներու վերջերուն Նիւ Եորքի մէջ ձայնասփիւռի կայաններէ օլտիզ երգերու շարքերու հաղորդավար Կաս Կոսըրթ ընդհանրացուց տու- ուոփի գործածութիւնը, թէեւ կ՛ըսէր, թէ զայն առած էր Քալիֆորնիոյ մէջ այս սեռին երկրպագուներէն:

Պրոնքսէն աւանդապահ ձայնի հաղորդավար Լաւպակ Սթարսքի ինքզինք հռչակած է հեղինակը հիփ-հոփ եզրին` պարի հաւաքոյթներու առիթով կրկնելով «Հիփ-հոփ, հիփփի թու տը հիփփի հոփ-հոփ» բառերը: 2006-ին ան ըսած է. «Ես եւ «Կրանտմասթըր ֆլեշ» խումբէն Քիտ Քաուպոյ միասին կը կրկնէինք այս բառերը. ես կ՛ըսէի` «հիփ», ան կ՛ըսէր` «հոփ»:

Ճանկըլ եզրը կու գայ Ճամայքայի մէջ պատրաստուած ձայնի սարքաւորումներու յատուկ ձայներիզէ մը, որ կ՛ընդգրկէր «Ալլա տը ճանկլիսթց» երգը: «Քուլ Էֆ. Էմ.» ձայնասփիւռի կայանի ղեկավար Նաւիկէյթըր քննադատ Սայմըն Ռէյնոլտծի ըսած է հետեւեալը. «Քինկսթնի մէջ կայ վայր մը, որ կը կոչուի Թիվոլի կարտընզ, իսկ մարդիկ զայն կը կոչեն «ճանկըլ»: Ռէյնոլտծ կը նշէ, թէ բրիտանացիներուն նախասիրած ձայնագրութեան վաճառանիշը` «Իպիզա», «առաջինն էր, որ ճանկըլ բառը նշած էր իր ձայնագրութիւններուն կողքին վրայ». անոնցմէ մէկը կ՛ընդգրկէր «Նոյզ ֆեքթըրի»  խումբին 1991-ին ձայնագրուած«Ճանկըլ թեքնօ» երաժշտութիւնը:

ՎԱՃԱՌԱՆԻՇՆԵՐՈՒ, ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ԵՒ
ԱՐՀԵՍՏԱԳԻՏՈՒԹԵԱՆ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ

Երբեմն ձայնագրութեան վաճառանիշներ կը վերածուին որոշ սեռ մը բնորոշող անունի, ինչպէս` «Ինտասթրիըլ», զոր հիմնած է Թրոպինկ Կրիսըլ, 1976-ին, եւ` «Լաւըրզ ռոք», որ «Ինտասթրիըլ»ի հակապատկերն է. զգայնոտ եւ վիպերգական ռեկէյ երաժշտութեան ձայանագրութիւններու վաճառանիշ մը, որ հիմնուած է Լոնտոնի մէջ, գրեթէ նոյն ժամանակներուն, Տենիս եւ Իվ Հերիս ամոլին կողմէ: Երբեմն ձայնագրութեան ընկերութիւններ նոյնիսկ կ՛ապսպրեն նոր եզրեր, ինչպէս` աութլօ քաունթրի, նօ ուէյվ եւ թեքնօ, որոնք սկսած են գործածուիլ ալպոմներու հրապարակումով. 1976-ին հրապարակուած էր «Ուոնթըտ. տի աութլոզ» ալպոմը, 1978-ին` «Նօ Նիւ Եորք»ը, 1988-ին` «Թեքնօ. տը նիւ տանս սաունտ աֆ Տիթրոյթ»ը:

Կան նաեւ պարագաներ, երբ արուեստագէտ մը բան մը կ՛ըսէ եւ անոր ըսածը կը նուիրականանայ: Օրինակ` աֆրոպիթ, զոր պէտք չէ շփոթել աֆրոփոփի հետ: Անիկա կը գործածուի` նկարագրելու համար Ափրիկէէն ծնունդ առած փոփ երաժշտութեան բոլոր տեսակները: Ֆելա Քութի այս եզրը կազմած էր 1968-ին` նկարագրելու համար այդ օրերուն իր յայտնագործած երաժշտութիւնը. ֆանք, նայճիրիըն հայլայֆ երաժշտութեան, հակաիշխանական բովանդակութեամբ երգերու եւ բարձր մակարդակի ուիտ երաժշտութեան խառնուրդ մը:

Երաժիշտներու կողմէ կազմուած բառեր կը վխտային 1990-ական տարիներուն: «Ռայըթ Կըրլ» անունն էր 1991-ին երաժշտութեան երկրպագուներու յատուկ թերթի մը: Այս երաժշտութեան գլխաւոր 4 կատարողները` «Պրաթմոպայլ» խումբէն Ուիլսըն Վոլֆ եւ Մոլի Նիուման, իսկ «Պիքինի քիլ» խումբէն Քաթլին Հաննա եւ Թոպի Վայլ ստեղծած էին այս անունը: Իլպիընթ անունը կազմուած էր 1994-ին` «Ուի» եռեակի ձայնի հաղորդավար Օլիվի կողմէ` նկարագրելու համար լսատեսողական տարբեր միջոցներով կատարուած ներկայացում մը` Պրուքլինի մէջ լրագրողի մը համար: «Տարեց մարդ մը, որ կ՛ըսէր, թէ լրագրող էր, հարց տուաւ, թէ արդեօք մեր կատարածը էմպիընթ երաժշտութի՞ւն էր,- կ՛ըսէ Օլիվ:- Կատակով պատասխանեցի` «ո՛չ, իլպիընթ է»: 1996-ին «Նօ եու թըռն» ձայնագրութեան ընկերութեան արտադրիչները կազմեցին թեքսթեփ բառը` նկարագրելու համար թմբուկի եւ մետաղային գործիքներու «դժոխային», խլացնող եւ խիտ երաժշտութիւնը:

Սակայն երբեմն արուեստագէտ մը կ՛որոշէ անուն մը, որ կը վերածուի այլ բանի մը: Փաուըր-փոփ կազմուած էր 1967-ին` Փիթ Թաունզհենտի կողմէ` բնորոշելու համար «Հու» խումբին երաժշտութիւնը, սակայն այս տեսակի երաժշտութիւն կատարող «Ռասպերիզ» խումբէն Էրիք Քարմեն սկսաւ զայն գործածել` նկարագրելու համար «խումբեր, որոնք ի յայտ եկան 1970-ական տարիներուն եւ սկսան նուագել որոշ տեսակի մեղեդիախառն երգեր. մղկտացող կիթառի եւ քիչ մը վայրի թմբուկի երաժշտութեամբ յատկանշուած գործեր».  անկախ այն իրողութենէն, թէ բազմաթիւ հետեւորդներ սկսան կապկել զանոնք:

Յաճախ արհեստագիտութիւնը մղիչ ուժ կը դառնայ երաժշտական փոփոխութիւններու: Հետեւաբար ձայնային գործիքները եւս իրենց դերը կը խաղան: Օրինակ` վերոյիշեալ էսիտը, նոյնպէս` տուպ. տուպփլէյթ (տուփլիքէյթ փլաթըր ձայնային սարքէն) բառին յապաւուած մէկ ձեւը, զոր ձայնային սարքաւորումի վրայ աշխատող Ճամայքացի մը` Ռուտի Ռետվուտ ապսպրած էր 1967-ին` ձայնագրութիւններ բազմագրող «Տիւք Ռայտ» ընկերութենէն: Այս գործիքով ձայնագրուած երգը «Փարակոնզ» ռոք խումբին «Ան տը պիչ»ն էր, սակայն ձայնագրութեան ընթացքին արկածով մը ջնջուած էր երգին երգեցողութեան մասը: Ռայտ զայն կը սփռէր երգեցողութիւնը պարունակող տարբերակին կողքին: Ստեղծուած խանդավառութիւնը այնքա՛ն մեծ էր, որ Ռայտ սկսաւ գործիքային կատարումներ սփռել` երգեցողութիւն պարունակող ձայնագրութիւններու կողքին: Ի վերջոյ` երաժշտութեան ստեղծագործ ճարտարագէտներ` ինչպէս` Քինկ Թապի եւ Լի Փերի նոր դաշտեր բացին տուպ երաժշտութեան դիմաց` մետաղային ծանր գործիքներու վերացականութեամբ:

ԼՐԱԳՐԱԿԱՆ ՄԱՐԶԻ ՊԱՀԱՆՋ

Անշուշտ ոեւէ անձէ աւելի լրագրողնե՛ր կարիքը ունին նման եզրերու. ձեւով մը երաժշտական ճանաչելի սեռի մը անունը հզօր սղագրութիւն է: Իբրեւ ամերիկեան երաժշտական ճարտարարուեստի ընդհանուր պատկեր` «Պիլպորտ» թերթը իր երաժշտական ցուցակներով եւ նոր ուղղութիւններ բացող ալպոմներով յատկանշական դեր մը խաղցած է երաժշտական սեռերու անուններ տարածելու մէջ: Օրինակ` իզի լիսընինկ եզրը առաջին անգամ նշուած է թերթին 17 յուլիս1961-ի թիւին մէջ: Ռիտըմ էնտ պլուզ ծնունդ առած է 1947-ին, երբ «Պիլպորտ»ի խմբագիր Ճերի Ուեքսլըր սկսած է զայն գործածել` նկարագրելու համար Բ. Աշխարհամարտին յաջորդած սեւամորթներու յատուկ փոփ երաժշտութիւնը, զոր պիտի հրապարակէր «Աթլանթիք ռեքըրտծ» ձայնագրութեան ընկերութեան հետ: Ռիտըմ էնտ պլուզ երաժշտական ամբողջ ցուցակի մը վերնագիրն էր թերթին 25 յունիս 1949-ի թիւին մէջ եւ կը փոխարինէր նախորդ թիւին մէջ նշուած «Ռէյս ռեքըրտծ» վերնագիրով ցուցակը:

Պատկերասփիւռի «Տը քրիս ռոք շօ» եւ «Կուտ հէյր» կատակերգական յայտագիրները ներկայացնելէ շատ առաջ Նելսըն Ճորճ ինքնին «Պիլպորտ»ի լրագրող էր եւ ստեղծած էր «պլեք միւզիք» եզրը: Սակայն Նիւ Եորք քաղաքին մէջ հրատարակուող եւ ձրի բաժնուող «Վիլըճ Վոյս» թերթին մէջ էր, որ ան առաջին անգամ գործածած էր ռեթրօ-նուեւօ եզրը, երբ 1986-ին կը գրէր Անիթա Պէյքըրի երաժշտութեան մասին: Այս եզրը կը վերաբերէր 1980-ական տարիներու սեւամորթներու փոփ երաժշտութեան, որուն արմատները կը գտնուէին նախքան տիսքոյի յայտնութիւնը` ռիտըմ էնտ պլուզ երաժշտութեան մէջ: «Սեւամորթներու փոփ երաժշտութիւնը միշտ ալ կը թուի, թէ հիմնուած է կեանքի եւ սիրոյ նկատմամբ չափահասի յատուկ հայեցակէտերու վրայ,- կ՛ըսէ Ճորճ:- Այս տեսակի երաժշտութիւնը շատ աւելի պատանեկան բնոյթ մը ստացաւ 1980-ական տարիներուն: Ինծի համար ռեթրօ-նուեւոն միջոց մըն էր լուսարձակի տակ առնելու այնպիսի երգիչներ,որոնք շատ ժամանակակից էին, սակայն ամբողջութեամբ չէին հեռացած աւանդութենէն»:

«Վոյս» թերթին մէջ Ճորճի երկարամեայ խմբագիրն էր Ռոպըրթ Քրիսթիօ, որ կազմած էր իր սեփական բառը` սքրոնք. այս եզրը հոմանիշ էր նօ ուէյվի, զոր Քրիսթիօ առաջին անգամ գործած էր 1978-ին: «Ամբողջութեամբ նմանաձայն բառ մըն էր,-կ՛ըսէ Քրիսթիօ:- Պարզապէս ծնաւ ուղեղիս մէջ: Կը փորձէի ձեւ մը գտնել` նկարագրելու համար ծինային ժառանգութեան պատասխանատու բջիջները եւ Հրատ մոլորակը: Իսկ կիթառին ձայնը կը հնչէր ճիշդ այդպէս. սքրո՛նք»:

Հեւի մեթըլ եւս առաջին անգամ գործածուած է` նկարագրելու համար տգեղ կիթառներ: Այս եզրը ծնունդ առած էր Ուիլիըմ Պըրոյի 1962-ին լոյս տեսած «Տը սոֆթ մըշին» վէպին մէջ, որուն հերոսն էր «ծանր մետաղէ մանչուկը»: Ապա 1968-ին «Սթեփընվոլֆ» խումբէն Ճոն Քէյ երգեց «հեւի մեթըլ թանտըր» բառերը` «Պոռն թու պի ուայլտ» երգին մէջ: Սակայն անիկա առաջին անգամ լրատուամիջոցներու մէջ գործածուեցաւ 1970-ին, երբ «Համպըլ փայ» խումբէն Մայք Սոնտըրզ զայն գործածեց իբրեւ հարտ ռոք երաժշտութեան հոմանիշ` բնորոշելու համար «Ռոլինկ սթոնզ» խումբին «Էզ սէյֆ էզ եսթըրտէյ» ալպոմը` զայն նկարագրելով իբրեւ «27-րդ մակարդակի նոյն ծանր մետաղի աղբը»: Սոնտըրզ հետագային պիտի դառնար 1980-ական տարիներու «Էնկրի ամոընզ» փանք խումբի երգիչ):

Նոյն տարին պիտի կազմուէր փանք ռոք եզրը` բնորոշելու համար «Ռոլինկ սթոնզ»ի մրցակից «Քրիմ» խումբին կատարումները: Տէյվ Մարշ զայն գործածեց «Քուեսչըն մարք էնտ տը միսթիրիընզ» խումբին մասին քննադատական կենդանի ակնարկի մը մէջ. «Կարիք չկայ ըսելու, թէ անկարելի էր տոկալ փանք ռոքի պայթուցիկ կատարումի մը, նոյնիսկ` յաջորդաբար երկու գիշեր Թինա Թըռնըր ունկնդրելէ ետք», կ՛ըսէր ան: Քանի մը տարի ետք լոյս պիտի տեսնէր «Փանք» թերթը:

Բրիտանացիք որեւէ ժողովուրդէ աւելի կը սիրեն անուններ շինել: «Քրաութրոք» կու գայ «Նիւ միուզիքըլ Էքսփրես» հրատարակութեան խմբագիր Իան ՄքՏանըլտի 1972-ի մէկ գրութենէն, ուր ան կը նկարագրէ «Նիու», «Քեն»  եւ նման երգեր: Տարի մը ետք գերմանացի ռոք արուեստագէտ Ֆաուսթ իր 5-րդ ալպոմով պիտի հրապարակէր 12 վայրեկան տեւողութեամբ «Քրաութրոք» դիւցազներգութիւնը: Նոյնպէս` Սայմըն Ռէյնոլտծ 1994-ի սկիզբը ռոք երաժշտութեան յաջորդած ժամանակներուն «Մելոտի Մէյքըր» եւ «Տը Ուայր» թերթերուն մէջ զայն գործածած է` ակնարկելով ոչ ռոք երաժշտութեան համար ռոք երաժշտութեան յատուկ գործիքներու օգտագործումին: «Իրականութեան մէջ ես չեմ կազմած այս բառը,- կ՛ըսէ ան` յիշատակելով իրմէ առաջ Ռիչըրտ Մելցըրի եւ Փոլ Մորլիի կողմէ անոր գործածութիւնը` իբրեւ «յառաջապահական ռոք երաժշտութեան հոմանիշ»: «Ես պարզապէս զայն վերածեցի գաղափարի», կը բացատրէ ան:

Դարձեալ1994-ին Էնտի Փեմպըրթըն կազմած է թրիփ-հոփ եզրը` զայն գործածելով «Միքսմակ» թերթին յունիսի թիւին մէջ` նկարագրելու համար ձայնի հաղորդավար Շետոյի եւ «Քեմիքըլ պրատըրզ» խումբին գլխապտոյտ պատճառող երաժշտութիւնը: Նոյնպէս` տապսթեփ եզրին առաջին գրաւոր գործածութիւնը տեղի ունեցաւ 2002-ին, երբ «Կարտիըն» թերթի երբեմնի մէկ յօդուածագիրը` Տէյվ Սթելֆոքս իր հրատարակած մէկ թերթին մէջ գրեց «Հաուսփաուր փրոտաքշընզ» խումբին կառատուներու մէջ կատարած ձայնագրութիւններուն մասին: Լրագրող Մարթին Քլարքի համաձայն, այս եզրը ծնունդ առած է «սեղմ շրջանակի» մը մէջ, Բրիտանիոյ մէջ «Էմիւնիշըն» խումբին կողմէ կամ ձայնի հաղորդավար Հաչայի, որուն «Տապսթեփ օլսթարզ» ալպոմը հրապարակուեցաւ 2003-ին:

ՎԱՃԱՌՔԻ ԵՒ ԾԱՆՈՒՑՈՒՄԻ ՄԻՋՈՑ

Ինչպէս այս բոլորը ցոյց կու տան, երաժշտական ճարտարարուեստը կարիքը ունի գիտնալու, թէ ի՛նչ կը վաճառէ եւ որո՛ւ: Հիլպիլի երաժշտութիւն եզրը, որ կը բնորոշէ քաունթրի երաժշտութեան նախորդած երաժխտութիւնը, կը պատկանի Ռալֆ Փիրի, որ 1925-ին ձայնագրած էր Նորթ Քարոլայնայի մէջ «Հիլպիլիզ» անունով խումբի մը երգերը:  Երբ երկու տարի ետք Փիր ձայանգրեց Ճիմի Ռոճըրզի եւ «Քարթըր ֆեմըլի» խումբին ալպոմները, Հիլպիլի անունը անջնջելի մնաց: Ձայնագրութեան «Սայր» ընկերութեան ղեկավար Սէյմուր Սթայն հռչակաւոր է նիւ ուէյվ եզրին ստեղծումով. զայն կը գործածէր` փանք երաժշտութիւնը վաճառելու համար ամերիկացի ունկնդիրներուն, որոնք կը խուսափէին փանքի առնչուող բիրտ յարակցութիւններէն: 1995-ին «Մոթաուն» ձայնագրութեան ընկերութեան տնօրէն Քետար Մասենպըրկ, որ պայմանագրութիւններ կնքած էր երգիչներ` Տ՛անճելոյի եւ Էրիքահ Պատուի հետ, ստեղծեց նէօ-սոլ եզրը` զանոնք վաճառելու իբրեւ միջոց:

Ապա կայ ծանուցումի հարցը: Պրազիլական երաժշտութեան պատմաբան Ռայլ Քասթրոյի համաձայն, պոսսա-նովա, որ փորթուգալերէնով կը նշանակէ նոր ալիք, բաւական յաջողութիւն գտած է, երբ առաջին անգամ յայտնուած է 1958-ին` բազմաթիւ արուեստագէտներու մէկտեղումով համերգ մը ծանուցելու համար: Ուըրլտ միուզիք եզրը առաջին անգամ հնչած է 1987-ին, երաժշտական ճարտարարուեստի յատուկ ժողովի մը ընթացքին: Անոր նպատակն էր շուկայական կարճ արշաւ մը` զարկ տալու համար ոչ անկլոֆոն արուեստագէտներու գործերուն վաճառքին, այնպիսի վայրերու մէջ, ուր այլապէս տեղ պիտի չունենային անոնք: Ձայնասփիւռի յատուկ բառապաշարներ երբեմն իրենք զիրենք կը պարտադրեն երաժշտութեան վրայ: Էյ. Օ. Առ. յապաւուած ձեւն է «ալպիւմ օրիենթըտ ռետիօ»ի (ալպոմներու արեւելումով ձայնասփիւռ). եզր մը, զոր յղացած էր Էֆ. Էմ. ի վրայ ռոք երաժշտութիւն սփռող կայաններու խորհրդատու ընկերութեան մը` «Քենթ Պուրխարթ»ի մէկ պաշտօնեան` Լի Ապրամզ, նկարագրելու համար ամերիկեան ամենանուրբ ռոք երաժշտութիւնը, զոր կը կատարէին «Սթայքս», «Այրոսմիթ» եւ «Պոսթըն» խումբերը: Սակայն գործնական գետնի վրայ այս եզրը սովորաբար կը բնորոշէ փանքէն առաջ տիրած երաժշտութիւնը:

Եւ անշուշտ ձայնասփիւռը մեծ դեր ունի ռոք՛ն՛ռոլ եզրին կազմութեան մէջ, թէեւ անիկա գործածուած է 1922-ին ձայանագրուած պլուզ երգերու մէջ, ինչպէս` Թրիքսի Սմիթի «Մայ մէն ռոքս մի»: Ռոք՛ն՛ռոլը ամէնօրեայ խօսակցութեան նիւթ էր. անիկա ներկայ էր Ռոյ Պրաունի 1947-ին հրապարակուած «Կուտ ռոքին՛ թունայթ» երգին մէջ, նոյն տարին` Ուայլտ Պիլ Մուրի «Ուի՛ր կոննա ռոք, Ուի՛ր կոննա ռոլ» երգին մէջ, Տոմինոյի «Սիքսթի մինիթ մեն» երգին մէջ (հրապարակուած` 1950-ին): Ապա 1952-ին Քլիվլենտի մէջ ձայնի հաղորդավար Ալան Ֆրիտ իր յայտագիրին անունը` «Ռեքըրտ ռանտեւուզ» վերածեց «Տը մունտոկ ռոք՛ն՛ռոլ հաուս փարթի»ի: Եւ այստեղ վերջ…:

(Յապաւուած)

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES