ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ. ՍԱՌԵՑՆԵԼ-ԱՊԱՍԱՌԵՑՆԵԼՈՒ ԱՌԵՒՏՈՒՐԸ

Թուրքիոյ նոր խորհրդարանին կազմութեամբ, երբ առկախ մնացած օրինագիծերն ու որոշումի նախագիծերը ըստ ընթացակարգի չեղեալ համարուեցան, աւելի ճիշդը` օրակարգէ դուրս բերուեցան, ազրպէյճանական լրատուամիջոցներն էին, որոնք չյաջողեցան պահել իրենց խանդավառութիւնը եւ «աւետեցին» Հայաստան – Թուրքիա արձանագրութիւններու չեղեալ համարումը: Պարզ էր, որ 898 նախագիծերը, ըստ օրէնքի, դուրս կու գային խորհրդարանի օրակարգէն. յատուկ առանձնացում չկար Հայաստան – Թուրքիա արձանագրութիւններուն պարագային: Միշտ ըստ նոյն ընթացակարգին, կառավարութիւնը կամ երեսփոխանները կրնային վերստին օրակարգ դարձնել այդ օրինագիծերուն ամբողջութիւնը կամ անոնցմէ մաս մը:

Այժմ կը պատահի նախատեսուածը: Թէեւ պէտք չէ բացարձակացնել , որ եղածը ընդհանուր ընթացակարգային երեւոյթ է եւ որեւէ ձեւով կարելի չէ կեդրոնանալ Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւններու վաւերացման գործընթացի ապասառեցման նախադրեալներուն վրայ:

Չմոռնանք, որ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարը Անգարայի մէջ ունեցած  իր հանդիպումներուն ընթացքին արծարծելով թէ՛ ղարաբաղեան հիմնահարցը եւ թէ՛ հայ-թուրք յարաբերութիւնները, պահանջած էր աճապարել Երեւան-Անգարա յարաբերութիւններու բնականոնացման ուղղութեամբ, այս շրջագիծին մէջ` ըստ ոչ պաշտօնական աղբիւրի, այսուհանդերձ մինչ այժմ չհերքուած տեղեկութիւններու համաձայն Անգարայի պաշտօնական վարիչներուն յիշեցնելով Թուրքիոյ եւ Միացեալ նահանգներու ունեցած «պարտք»ը Հայաստանին: Օպամա-Էրտողան հանդիպումը եւս անպայմանօրէն շրջանցած պէտք չէ ըլլայ հայ-թուրք յարաբերութիւններու խնդիրը. եւ եթէ պահենք պաշտօնական Ուաշինկթընի պահանջներու հետեւողականութիւնը, նախագահ Օպամա եւս միեւնոյն պահանջը պէտք է արծարծած ըլլայ Թուրքիոյ վարչապետին հետ ունեցած իր հանդիպումին ընթացքին:

Լրատուութիւններուն մէջ տակաւին յայտնի չէ, որ օրակարգ վերադարձուած օրինագիծերուն ամբողջական թղթածրարին մասի՞ն է խօսքը, թէ՞ անոնցմէ մէկ մասին: Յամենայն դէպս յստակ է, որ միայն հայ-թուրք յարաբերութիւններու արձանագրութիւնները չեն, որ յատուկ որոշումով վերադարձած են խորհրդարանի օրակարգ:

Տակաւին. թղթածրարին կամ անոր մէկ մասին վերադարձը խորհրդարան չի նշանակեր, որ շուտով Թուրքիոյ խորհրդարանը պիտի ձեռնարկէ համապատասխան քննարկումի եւ անկէ անմիջապէս ետք վաւերացումի: Պահ մը սակայն կեդրոնանանք Հայաստան-Թուրքիա արձանագրութիւններուն վրայ` տեսնելու համար, որ սառեցնել-ապասառեցնելու թրքական խաղը ձգձգումի, առեւտուրի, հայկական կողմին եւ միջազգային հանրութեան հետ  պարանաձգութիւններ սարքելու նոր դրսեւորումները կը կատարէ:

Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան վերականգնման 20-ամեակի սփիւռքեան տօնակատարութիւններուն շրջագիծին մէջ նախագահ Սարգսեան կը նշէր, որ Թուրքիան բացայայտեց իր դէմքը յաչս միջազգային հանրութեան: Թուրքիոյ ինքնաբացայայտումը սակայն այնքան էական չի թուիր միջազգային հանրութեան կողմէ ճշդուելիք կեցուածքներուն համար: Միջազգային հանրութիւնը անմիջականօրէն ներգրաւուած է այս գործընթացին մէջ, յաճախ պահանջներ կը ներկայացնէ, Միացեալ Նահանգներու ճամբով աճապարելու կոչեր կ՛ուղղէ, կը գիտակցի, թէ ո՛վ եւ ինչո՛ւ նախապայմաններով կ՛արգելակէ յարաբերութիւններու բնականոնացումը, այսուհանդերձ կը շարունակէ յորդորային քաղաքականութիւնը:

Պաշտօնական Երեւանը կ՛ուշանայ իր առնելիք քայլին մէջ: Թրքական խաղը կը շարունակուի: Երեւանը պէտք է անվաւեր յայտարարէ արձանագրութիւնները: Անյապաղ:

Share this Article
CATEGORIES