ՏԵՍԱԿԷՏ. ԹՈՒՐՔԻՈՅ ԴԵՍՊԱՆԻՆ ԵՐԵՒԱԿԱՅԱԾԻՆ ՈՒ ՍՏԱՊԱՏԻՐ ՊՆԴՈՒՄՆԵՐԸ

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Լիբանանի մէջ Թուրքիոյ դեսպան Ինան Էօզեըլտըզ Սին Էլ Ֆիլի մէջ լիբանանեան հարցերու «Իսամ Ֆարես» կեդրոնին կազմակերպութեամբ եւ «Թուրքիոյ դիմագրաւած մարտահրաւէրներն ու զերօ խնդիրներ քաղաքականութիւնը» խորագիրով երէկ տեղի ունեցած իր դասախօսութեան ընթացքին այլ հարցերու կողքին անդրադարձած է նաեւ հայ-թրքական յարաբերութեանց` նշելով, որ անցեալ դարու սկիզբը Արեւելեան Անատոլուի մէջ պատահած «դէպքերը» Թուրքիոյ մէջ «ներքին քննարկումի նիւթ են»` աւելցնելով, որ ի տարբերութիւն Լիբանանի եւ շարք մը այլ երկիրներու, ուր «հայկական տեսակէտին հակասող գիրքեր ծախելը արգիլուած է», Թուրքիոյ մէջ տարբեր տեսակէտներ ներկայացնող գիրքեր կարելի է գտնել:

Թուրքիոյ դեսպանը դարասկիզբին Արեւմտեան Հայաստանի մէջ պատահածը կը ներկայացնէ իբրեւ «դէպքեր», այդպիսով փորձելով ճշմարտութիւնը հարցականի տակ առնել եւ Հայոց ցեղասպանութեան պատմական փաստը քննարկելի նիւթի մը վերածել:

Միւս կողմէ, Հայոց ցեղասպանութիւնը «հայկական տեսակէտ մը չէ», այլ` պատմական փաստ մը, որուն ժխտումը անձնական կամ պատմագիտական տեսակէտ մը չէ, այլ` թրքական իշխանութիւններուն կողմէ կիրարկուող պետական քաղաքականութիւն, որուն խօսափողը ըլլալու կոչուած պետական պաշտօնեայ մըն է դեսպան Էօզեըլտըզ:

Աւելի՛ն. Թուրքիոյ դեսպանը բացայայտ կերպով կը ստէ, երբ կը նշէ, թէ Լիբանանի եւ շարք մը այլ երկիրներու մէջ «հայկական տեսակէտէն» այլ «տեսակէտ» արտայայտող գիրքեր ծախելը արգիլուած է: Իրականութեան մէջ, Լիբանանի գրախանութներուն մէջ կարելի է գտնել գիրքեր, որոնք Թուրքիոյ պետական ժխտումի քաղաքականութեան մէկ արտայայտութիւնն են: Արդարեւ, լիբանանեան մամուլին մէջ եւս յաճախ կը հանդիպինք յօդուածներու կամ տեղեկատուութիւններու, որոնց մէջ «ցեղասպանութիւն» եզրը փոխարինուած է «ջարդեր» մեղմասացութեամբ:

Դեսպանը Թուրքիան կը ներկայացնէ իբրեւ խօսքի ազատութեան օրրան մը, սակայն թրքական քրէական օրէնսգիրքի 301-րդ յօդուածին լոյսին տակ, անոր այդ փորձը Թուրքիոյ մէջ տեղի ունեցող անցուդարձերէն որոշ տեղեկութիւն ունեցողին համար զաւեշտական է: Կը բաւէ յիշել Հրանդ Տինքի ճակատագիրը եւ գրականութեան նոպելեան մրցանակակիր Օրհան Փամուքի ու թուրք ուրիշ այլախոհ գրողներու դէմ յարուցուած դատական հարցերն ու մահուան սպառնալիքները, եւ ի յայտ կու գայ, թէ Թուրքիոյ դեսպանին թեզը որքա՛ն հեռու է ճշմարտութենէն:

Share this Article
CATEGORIES