ՄԵՐ ԱՌՕՐԵԱՅԷՆ. ՄՏԱՀՈԳ ԾՆՈՂՆԵՐ

ՇԱՀԱՆԴՈՒԽՏ

Ընկերային մեր կեանքը վտանգուած ըլլալ կը թուի, որովհետեւ անյարիր է մեր հայկական դիմագիծին, մեր աւանդութեան եւ մեր վարքագիծին, բարոյական ըմբռնումին: Երբ երկու հայ զրոյցի նստին, խօսակցութեան նիւթը առաջին անգամ կ՛ըլլայ ներկայ դարուն յառաջընթացը, գիտական նուաճումները, եւ իբրեւ եզրակացութիւն` կ՛ըսեն. «Դարը փոխուած է»:

Ճիշդ է` դարը փոխուած է գիտական նորութիւններով, մարդը զարմացնող համակարգչային ստեղծագործութիւններով: Օրը նոր, հնարք մը նոր: Պէտք է հետեւիլ նորութիւններու, որպէսզի ետեւ չմնաս, կամ` տեղքայլ չընես, յառաջդիմես: Այս է օրուան պահանջը, բնական ընթացքը:

Համակարգիչի , համացանցի սարքաւորումները մտած են իւրաքանչիւր տունէ ներս: Ուսման, նորագոյն գիտութեան  ծանօթանալու պահանջը կը պարտադրէ` հետեւելու գիտական նուաճումներու, ինչ որ հասկնալի է եւ իրաւացի: Այս ամէնուն հետ կու գան նիւթական ծախսերը, քայլ պահելու հարցը, ոչ միայն համացանցային զրոյցներով, այս միջոցով «մարդ մը» փնտռելու փափաքով: Գիտութիւնը կը թափանցէ նախ նոր բարեկամութեան մը ձեռքբերումով: Այս պարագային ենթական կը մոռնայ կարեւոր իրականութիւն մը: Ան մէկ կողմ ձգած է իր կողքին ապրող բարեկամը, իր տրամադրութեան տակ գտնուող կենդանի կեանքը շնչաւորող էակը եւ կը հետեւի նոր մը ունենալու, նորագոյն ծանօթութիւն մը հաստատելու աշխատանքին, աշխատանք, որ կը տեւէ երկար ժամեր` մոռցնելով առօրեայ այլ պարտաւորութիւններ: Համացանցային նորագոյն մշակոյթն է այս…

«Դարը փոխուած է»: Դարերը ենթակայ են մշակութային, գիտական հոլովոյթներու: Քարէ դարէն անցած են դարեր, հասած ենք 21-րդ դար: Դարը կը փոխուի զարգացման փոփոխութիւններով, իսկ մարդ արարածը կը մնայ ստեղծագործութեան գլուխ գործոցը, որ ենթակայ է բնութեան հրահանգին: Գիտութիւնը համընթաց գնացքով յառաջանալով` կ՛օգնէ ներդաշնակ կեանքի ձեւաւորման: Հոս է, որ սխալ կ՛ըմբռնուի մարդկային կապը գիտութեան զարգացման հետ: Գիտութիւնը մարդուն համար է, իսկ մարդը պէտք է յարգանքով վարուի գիտական նուաճումներուն հետ եւ ոչ թէ զայն մսխէ` նոյն ատեն մսխելով իր առողջութիւնը, իր մարդկային արժանիքները:

Նոր սերունդը տարուած է գիտական նորութիւններով, ինչ որ իր իրաւունքն է եւ պարտաւորութիւնը: Համացանցը պէտք է օգտագործել առանց չափազանցութիւններու, մինչեւ իսկ` քունը խանգարելու, առողջութիւնը վտանգելու: Համացանցով «Բարեկամի» փնտռտուքը ենթական կը տանի անծանօթին, անորոշին, կը մտնէ թակարդին մէջ, անգիտակիցին յանձնուած: Այս իրողութեան դիմաց մտահոգուած են ծնողք, որովհետեւ իրենց մատղաշ տարիքի զաւակները փորձութեան ճանկերուն մէջ սեղմուած են եւ չեն ուզեր հասկնալ վերահաս վտանգին ներգործութիւնը: Ընկերային մեր կեանքը խանգարուած է հայկական իմաստով, որովհետեւ կ՛ընդօրինակենք օտարին կեանքը` մոռնալով մեր սեփական ինքնութիւնը պահպանող գիտակցութիւնը: Ազատութիւն բառը կը չարչարուի եւ իր հունէն դուրս կու գայ` կորուստի առաջնորդելով հայն ու հայկականը: Մոռնալ կ՛ուզենք «հայկական է, պատուական է» բանաձեւը, որ մեզ առաջնորդած է ուղիղ ճամբով: Այսօր կը հետեւինք «Ամէն մարդ մարդ է» անողնայար մտայնութեան, նոր փիլիսոփայութիւն մը ներմուծելով հայկական մտածողութեան մէջ: Գիտենք, որ ֆիզիքական երեւոյթով մարդը մարդ է, բայց հայը հայ է, մարդ ըլլալով հանդերձ, ունի իր ծագումը եւ պատմութիւնը եւ ինքնութիւնը:

Օտար վարժարաններ յաճախող մեր զաւակները ենթակայ են խոտորելու ճանապարհին ցոյց տուած «ընկերային կորուստին»:

Մինչեւ համալսարանին դուռը հասնող եւ մինչ այդ հայկական  դաստիարակութեամբ ծաղկած պատանին, երիտասարդը դժուար կը հետեւի օտարամոլութեան, բայց նոյնիսկ հոս կայ վախը անկում արձանագրելու: Ծնողք մտահոգ են օտարանալու գիրկը նետուած իրենց զաւակներով: Միայն թէ անոնք ունենային հայածին ընկեր-ընկերուհի, որպէսզի…

Երբ այս տողերը կը գրենք, չենք կրնար անտեսել եւ չյարգել այն բացառութիւնները, որոնք կը պահեն հայկական ինքնութիւնը` շնորհիւ ընտանեկան յագեցած դաստիարակութեան:

«Կրթէ մանուկը իր ճամբան սկսած ատենը, որպէսզի երբ մեծնայ, չխոտորի այդ ճամբայէն»: Սուրբ Գրային այս պատգամը ի մտի պէտք է ունենայ իւրաքանչիւր ծնող, որպէսզի իր սկզբնական սխալին զոհը չդառնայ իր երեխան մանկապարտէզէն սկսեալ չյանձնէ օտարին: Ափսոսալը ուշ կ՛ըլլայ:

«Միայն թէ զաւակս օտար աղջիկէ մը կամ օտար տղայէ մը չխաբուի»: Այս կը լսենք այսօր մեր ծնողներէն, որոնք հաւատարիմ մնացած են հայկական ազգային ժառանգութեան, մշակութային, լեզուական թէ բարոյական բարձրութեան իմաստով, մասնաւորաբար հաւատարիմ» ընտանեկան սրբութիւն» կոչուած մեր մաքրամաքուր բանաձեւին:

Գիտութիւնը դարը չի փոխեր, մենք կը փոխենք դարը մեր տկարութեամբ, մեր ինքնութեան անգիտակից տրամադրութեամբ: Գիտութիւնը մեզ կը զարգացնէ, ամէնէն աւելի հայը կ՛ըմբռնէ գիտութեան արժէքը եւ կը յառաջդիմէ` իր ամբարած նոր գիտելիքները ծառայեցնելով մեր ազգային յառաջընթացին, եւ ոչ` օտարին ջաղացքին ջուր տանելու…

Մեր ծնողները մտահոգ են, ո՞վ պիտի դարմանէ այս վախը:

Հարկ է զօրացնել մեր ազգային կառոյցները` դպրոցներէն մինչեւ միութենական, եկեղեցական կեանք: Պէտք է` յարգենք նախ մենք զմեզ, յետոյ` օտարը: Նախ ճանչնանք մենք զմեզ, յետոյ` օտարը: Մեր ինքնութեան գիտակցելով է, որ առաւել կը սիրենք ու կը յարգենք օտարը, անոր արժանիքները, նոյն ատեն ծանօթացելով մեր արժանիքները` օտարին: Այս կը պահանջուի մեզմէ…

Բայց մեր ձայնը լսողներ պիտի ըլլա՞ն արդեօք: Ա՛յդ իսկ է հարցը…

 

 

Share this Article
CATEGORIES