ՏԵՍԱԿԷՏ. ՆՊԱՏԱԿԻ ԻՐԱԳՈՐԾՄԱՆ ԱՅԼԸՆՏՐԱՆՔԱՅԻՆ ՄԻՋՈՑՆԵՐ

Արաբական աշխարհին մէջ որոշ ատենէ ի վեր կը նկատուին վարչակարգի փոփոխութեան եւ մասնատման հոլովոյթներ, որոնք տարածուած են Ատլանտեանէն մինչեւ Արաբական ծոց:

Շաբաթ օր արեւմտեան ուժերու կողմէ ընթացք առած հարուածները Լիպիոյ վերեւ հաստատեցին թռիչքներու արգիլեալ գօտի մը: Այդ քայլը քիչ մը ուշացաւ, որովհետեւ լիպիացի ըմբոստները, իրենց սկզբնական յաջողութիւններէն գինովցած, սկիզբը կտրականապէս մերժեցին միջազգային միջամտութիւնը, սակայն Արեւմուտքը Քազզաֆիի ուժերուն արտօնեց մինչեւ Պենկազի յառաջանալ` կոտրելու համար ըմբոստներուն «ըմբոստ» կամքն ու կարծր կեցուածքը եւ զանոնք աւելի «ճկուն» դարձնելու: Ֆրանսա Արեւմուտքի բանբերի պաշտօնը ստանձնելով անցեալ ուրբաթ օր յայտարարեց, որ Քազզաֆիի դէմ օդային հարուածները պիտի սկսին քանի մը ժամէն, ինչ որ Քազզաֆիի ուժերուն բացայայտ հրաւէր մըն էր արագ շարժելով կարելի եղածին չափ յառաջանալու: Ապա այդ պայմանաժամը երկարաձգուեցաւ, եւ շաբաթ օր, մինչ Քազզաֆիի ուժերը Պենկազիի դռները հասած էին, Ֆրանսա փոխանցեց այն պատգամը, թէ Լիպիոյ մէջ զինուորական միջամտութիւնը տեղի պիտի ունենայ այդ օր` Փարիզի մէջ նախատեսուած վեհաժողովէն ետք: Յստակ է, որ Արեւմուտքին կատարածը Քազզաֆիի ուժերուն յաւելեալ ժամանակ տրամադրելու քայլ մըն էր, որովհետեւ յարձակում գործելու մտադրութիւն ունեցողը իր յարձակումին ժամկէտը ո՛չ նախօրօք թշնամիին կը փոխանցէ, ո՛չ ալ զինուորական այդ գործողութիւնը կ՛երկարաձգէ: Ըստ երեւոյթին, Արեւմուտքը կը փափաքէր, որ գետնի վրայ զարգացումները ժամանակավրէպ դարձնեն ՄԱԿ-ի թիւ 1973 բանաձեւը, զոր որդեգրած էր հարկադրաբար` միջազգային հանրային կարծիքի ճնշումին տակ:

Ակնյայտ է, որ ըմբոստները զոհ գացին իրենց անփորձութեան, անկազմակերպ վիճակին, Քազզաֆիի վարչակարգին բրտութեան եւ մեծ պետութիւններու տնտեսական շահերուն: Ի տես Քազզաֆիի ուժերուն դէպի Պենկազի արագ յառաջխաղացքին, անոնք իրենց մերժողական կեցուածքը շրջելով` սկսան Արեւմուտքէն փրկութիւն աղաչել: Արեւմուտքը չէր սխալած, որ վախն ու յուսահատութիւնը, ինչպէս նաեւ հետագային փրկարարին նկատմամբ երախտագիտութիւնը մարդիկը աւելի «ճկուն» դարձնելու յատկութիւնը ունին: Բացառուած չէ, որ այս արիւնալի թատերգութիւնը Լիպիոյ քարիւղի հարստութեան աւելի «արդար» բաժնեկցութեան մը շուրջ Արեւմուտք-ըմբոստներ եւ Արեւմուտք-Քազզաֆի բանակցութեանց մէկ արտայայտութիւնն է:

Միւս կողմէ, յստակ է, որ զինուորական հարուածները պիտի չտապալեն Քազզաֆիի վարչակարգը, սակայն անոնք կրնան երկրին բաժանումը ամրագրել: Արաբական աշխարհին մէջ ժողովրդային ըմբոստութեան եւ մասնատման հոլովոյթներուն նպատակը նոր համակարգի մը ստեղծումն է: Լիպիոյ պարագային կը թուի, թէ ժողովրդային ըմբոստութեան հոլովոյթին ձախողութենէն ետք որդեգրուած է մասնատման հոլովոյթը եւ ի տարբերութիւն Սուտանի, այդ մասնատումը տեղի կ՛ունենայ բիրտ եւ արիւնալի կերպով: Ուրեմն այդ երկու հոլովոյթները ընդամէնը նոյն նպատակը հետապնդող այլընտրանքային միջոցներ են:

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES