50 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ (21 ՆՈՅԵՄԲԵՐ 1961)

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՃԸ

1965-ԻՆ ԲՆԱԿՉՈՒԹԵԱՆ ԹԻՒԸ
ՊԻՏԻ ԸԼԼԱՅ 2,130,000

Հայաստանի բնակչութեան աճին մասին շարունակ կը գրուի արտասահմանի հայ մամուլին մէջ: Հայաստանի մտաւորականներէն փրոֆ. Հ. Թումանեան («Հայաստանի տնտեսական զարգացումը» 1960, Երեւան) այդ մասին կը գրէ.-

Յարաբերաբար խաղաղ կեանքը, բժշկութեան եւ գիտութեան զարգացումը, որուն պատճառով կը պակսին հիւանդութիւնները եւ համաճարակները, պատճառներ են երկրի մը բնակչութեան յաւելումին: 1926-1939-ի Հայաստանի բնակչութեան իւրաքանչիւր հազար անձին տարեկան կ՛իյնար 47.53 ծնունդ եւ կը մեռնէր ընդամէնը 15.27 հոգի, որուն պատճառով բնակչութեան տարեկան աճը կը կազմէր 3.3 տոկոս: Բնակչութեան բնական աճումին այսպիսի բարձր տոկոսին պատճառով էական փոփոխութեան ենթարկուեցաւ Հայաստանի տարիքի կազմը եւ բարձրացաւ կեանքին միջին տեւողութիւնը:

Ատոր փայլուն ապացոյցն էր այն իրողութիւնը, որ 1939-ի մարդահամարին մինչեւ 19 տարեկան հասակ ունեցողները կը կազմէին Հայաստանի բնակչութեան 54.3 տոկոսը, այսինքն` բնակչութեան կէսէն քիչ մը աւելին:

Բնական աճումէն զատ, Հայաստանի ժողովուրդին թիւը շատցած է հայրենադարձութեան շնորհիւ: Դեռ նախապատերազմեան շրջանին արտասահմանէն Հայաստան վերադարձան 75.000 հայեր: Ասոր եւ բնական աճումին շնորհիւ` 1939-ին Հայաստանի բնակչութիւնը 1.282.000-ի հասաւ, երբ 1920-ին 725.000-ի կը հասնէր:

Վերջին տարիներուն Հայաստանի բնակչութեան աճումը հազար անձի համեմատութեամբ բար ձրացած է 30.4-ի, ինչ որ ամէնէն բարձրն է Խ. միութեան միջին ցուցանիշէն:

1959-ին Հայաստանի բնակչութեան թիւը հասած է 1.768.000-ի:

Միւս կողմէ, ճարտարարուեստի զարգացումը եւ այլ ազդակներ պատճառ կը դառնան, որ գիւղին համեմատութեամբ աւելի բարձրանայ քաղաքներու բնակչութեան թիւը:

1913-ին Հայաստանի քաղաքներուն մէջ ապրողներուն թիւը 10.4 տոկոսը կը կազմէր ընդհանուր բնակչութեան: Մինչ 1926-ին բարձրացած եւ հասած էր 19 տոկոսի, իսկ 1940-ին` 30 տոկոսի: Արդարեւ, քաղաքացիներու թիւը 104 հազարէն հասաւ 390.000-ի, այսինքն շատցաւ 3.3 անգամ:

Այս թիւին միայն քառասուն տոկոսն էր քաղաքներու բնակչութեան բնական աճումին բաժինը, մնացած վաթսուն տոկոսը հետեւանք էր այլ պատճառներու, այն է նախկին գիւղերու` քաղաքներու կամ աւաններու վերածուիլը, գիւղացիներու քաղաք գաղթը եւ վերջապէս` ներգաղթը:

Հետեւեալ աղիւսակը աւելի լաւ կը պատկերացնէ ըսուածները. քաղաքներու բնակչութեան բնական աճումը` 10 տոկոս, գիւղական վայրերը քաղաքներու փոխուիլը` 9 տոկոս, գիւղէն դէպի քաղաք տեղափոխութիւն` 40 տոկոս, ներգաղթ` 11 տոկոս:

Յետպատերազմեան շրջանին նոյնպէս շարունակուեցաւ քաղաքներու բնակչութեան աճումին թափը, այնքան, որ 1959-ին կը կազմէր Հայաստանի բնակչութեան յիսուն տոկոսը:

Իսկ 1965-ի՞ն: Որոշ տուեալներու վրայ հիմնուելով` Հայաստանի ընդհանուր բնակչութեան թիւը 1959-ի համեմատութեամբ պիտի աւելնայ քսան տոկոսով: Այս հաշիւը ընելու ատեն աչքի առջեւ ունեցած ենք մեր ժողովուրդին վերջին տարիներու միջին աճը, Հայաստանի մէջ: Ըստ այդ տուեալներուն Հայաստանի մէջ իւրաքանչիւր հազար հոգիի դիմաց կը ծնի 37.3 հոգի, իսկ կը մեռնի 8.3 մարդ, հետեւաբար իւրաքանչիւր հազար շունչին հասնող բնական աճումը կազմած է 29 մարդ, կամ` 2.9 առ հարիւր:

Եթէ մենք յիշեալ տոկոսը ճշդենք Հայաստանի բնակչութեան աճումին նաեւ անցած տասը տարիներու տուեալներուն հիման վրայ, ապա այդ պարագային ալ Հայաստանի բնակչութեան տարեկան բնական աճումը պակաս պիտի չըլլայ 2.75-էն: Պէտք է նկատել, թէ այդ տոկոսը Խ. Միութեան միջին ցուցանիշէն շատ աւելի բարձր է, որ կը կազմէ, 1.75 տոկոս: Թէեւ ճիշդ կը համարենք 2.75-ի տոկոսը, այսուհանդերձ, զգուշութեան համար քիչ մը աւելի պակաս պիտի հաշուենք, այսինքն` ոչ թէ 2.75, այլ` 2.7 տոկոս: Եթէ Հայաստանի բնակչութեան թիւը 1959 յունուար մէկի հաշուով ընդունինք հարիւր, ապա 1966 յունուար մէկին աւելցած պիտի ըլլայ 20.5 տոկոսով:

Այսպիսով, առանց նկատի ունենալու բաղդատական աճումը, եօթնամեակին վերջաւորութեան (1965) Հայաստանի բնակչութեան ընդհանուր թիւը պիտի կազմէ կլոր հաշուով 2.130.000 հոգի:

1965-ի վերջերուն քաղաքային բնակչութեան քանակը պիտի կազմէ 1.130.000, իսկ գիւղերունը` մէկ միլիոն, կամ այլ խօսքով, Հայաստանի բնակչութեան 51.1 առ հարիւրը պիտի բնակի քաղաքներու եւ 48.9 առ հարիւրը գիւղերուն մէջ:

Share this Article
CATEGORIES