ՀՅԴ ԲԻՒՐՈՅԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆԻ ԱՐՏԱՍԱՆԱԾ ԽՕՍՔԸ` ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹԵԱՆ 121-ԱՄԵԱԿԻ ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԵԱՆ

Այս տարի Դաշնակցութեան օրը` Դաշնակցութեան հաշուետուութեան օրը զուգադիպում է Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան 20-ամեակին: Այս հրաշալի առիթով թւում է, որ միայն դրական ապրումներով պէտք է շրջապատուած լինենք, թւում է, որ միայն դրական զգացումներ պէտք է ունենանք, բայց արի ու տես` մի կողմից Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 20-ամեակը` առիթ, որ կամայ թէ ակամայ լցւում ենք դրական զգացումներով, լաւատեսութեամբ, լաւ ենք տրամադրւում մեր ժողովուրդի ապագայի նկատմամբ: Թւում է, որ ապահովուած է հայ ժողովուրդի շարունակականութիւնը, հայ ժողովուրդի յաւերժութիւնը, նոյնպէս ինքնավստահութեամբ ենք տոգորւում, ինքնայարգման զգացում ենք ունենում` ի տես այն բանի, որ ազատագրուած Արցախի, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան արդէն 20-ամեակն ենք տօնում: 20-ամեակ` ազատագրուած Արցախի, որը կերտուել է մեր ընկերների, հազարաւոր հայորդիների արեան գնով, եւ ունենում ենք այն զգացողութիւնը, այն վստահութիւնը, թէ մեր ազգը կենսունակ է, մեր ազգը ընդունակ է նոր յաղթանակներ արձանագրելու: Ուրեմն ունինք այն զգացողութիւնը, որ ազգային իղձերի իրականացումը երազանք չէ, այլ` իրականանալի ապագայ:

Ի տես կազմակերպուած, քաղաքականօրէն կազմակերպուած սփիւռքին` նոյնպէս ունենում ենք հզօրութեան զգացումը: Ցեղասպանութիւնից յետոյ գաղթական դարձած ժողովուրդ, որ քայլել է մինչեւ քաղաքական կազմակերպուածութիւն, այսօր իրական, միջազգային առումով քաղաքական գործօն է, եւ դա լաւ զգացողութիւն է ստեղծում մեր մէջ:

Սակայն, միւս կողմից, 20 տարիներ են անցել Հայաստանի անկախութիւնից, բայց մեր երկրում դեռ յամենում են` աղքատութիւնը, անարդարութիւնը, անգործութիւնը, արտագաղթը. եւ չեն կարող մեր ապրումներն ու զգացողութիւնը լինել միանշանակ, ուզենք կամ չուզենք` հակասական ապրումներով ենք պարուրւում: Արի ու տես, որ երկար տասնամեակներից, տքնաջան աշխատանքից յետոյ այսօր դեռ շարունակում ենք դիմագրաւել կազմակերպուած մեր Միջին Արեւելքի գաղութներից արտագաղթի երեւոյթը: Արիւնահոսութիւն է, որ տեղի է ունենում այդ շրջաններից: Տեսնում ենք, որ շատ ու շատ հայկական գաղութներում մեր ազգային կազմակերպուածութեան ցանցից դուրս են մնում աւելի շատ հայորդիներ, քան կան այդ ցանցին մէջ: Գուցէ սա է կեանքի իրողութիւնը, կեանքը լաւի ու վատի, դրականի եւ բացասականի ամբողջութիւն է, բայց մենք իրաւունք չունենք վատի հետ համակերպուելու, բացասականի հետ հաշտուելու, մենք պարտաւոր ենք կեանքը պայքարի վերածելու, աշխատանք տանելու, արիւն-քրտինքի մէջ մտնելու, որպէսզի բացառուեն վատն ու բացասականը մեր կեանքից:

Ես գիտեմ` որոշներդ միաժամանակ մտածում էք, որ կայ նաեւ դժգոհութիւն Դաշնակցութիւնից: 20 տարի է անցել Հայաստանի անկախութիւնից, բայց ինչո՞ւ Դաշնակցութիւնը իշխանութիւն չի Հայաստանում, ինչո՞ւ Դաշնակցութեան անուան դէմ դեռ արձանագրւում են համեստ տոկոսներ: Գիտեմ` դա ձեզ նեղացնում է, եւ այսօր ես ճիգ պիտի չթափեմ արդարանալու: Արդարանալու ոչ մի ճիգ պէտք չէ թափեմ, որովհետեւ եթէ մեր երկրում աղքատութի՛ւն կայ, անարդարութի՛ւն կայ, անգործութի՛ւն կայ, նա՛եւ մեղաւոր է Դաշնակցութիւնը: Մեզ համար մեղաւոր է հէնց Դաշնակցութիւնը, եւ մենք իրաւունք չունենք թոյլ տալու, որ այսպէս շարունակուի: Մենք իրաւունք չունենք թոյլ տալու, որ 20 տարուան անկախութիւնից յետոյ մեր երկրում այս բացասական երեւոյթները շարունակեն գոյութիւն ունենալ: Բայց ուզում եմ ձեզանից մի բան. չմտածէք երբեք, որ որեւէ քաղաքական ուժ մրցակցութեան մէջ իր ժողովրդականութեան հաշուին առաւելութիւն է ձեռք բերել մեր նկատմամբ: Այդպիսի բան չմտածէք: Ուզում եմ` ուշադրութիւն չդարձնէք, որ այս կամ այն ընտրութիւններին ո՛ր քաղաքական ուժի դէմ ի՛նչ տոկոս է արձանագրուել, որովհետեւ դա չի, որ կարեւոր է: Կարեւոր է այն, որ տարբեր ընտրութիւններում նոյն քաղաքական ուժի դէմ ի՛նչ տոկոս է արձանագրուել: Եթէ մէկ ուժ մէկ ընտրութիւններին բերել է 300-400 հազար քուէ, եթէ իրական է իր ժողովրդականութիւնը, չի  կարող 3-4 տարի յետոյ նոյն ուժը ձեռք բերի 8-5 հազար քուէ: Այս փաստն է, որ պէտք է նկատի ունենաք: Ուզում եմ նկատի ունենաք, որ կարեւոր չի, որ իշխանութեան վրայ յայտնուած ուժը իր դիմաց ինչ տոկոս է արձանագրում: Ուզում եմ նկատի ունենաք, որ այդ ուժը նախքան իշխանութիւն դառնալը եւ իշխանութիւն չդառնալու դէպքում իր անուան դիմաց ի՛նչ տոկոս կ՛արձանագրի:

Մենք հաւատում ենք, մենք գիտենք, որ մենք չենք յաղթողը, մենք չենք ապահովել մեր ժողովուրդի մեծամասնութեան քուէն, բայց դա չի նշանակում եւ երբեք չի նշանակում, որ միւս քաղաքական ուժերը մեր երկրում աւելի մեծ ժողովրդականութիւն ունենան Դաշնակցութիւնից: Մենք հաւատում ենք, որ մեր իրական ժողովրդականութիւնը շատ աւելի մեծ է, քան` մեր անուան դիմաց արձանագրուած քուէները, մենք հաւատում ենք, որ մեր ժողովուրդի ակնկալիքը մեզանից շա՛տ աւելի մեծ է, քան` որեւէ քաղաքական այլ ուժից, մենք հաւատում ենք, որ մեր ժողովուրդի յարգանքը եւ վստահութիւնը մեր նկատմամբ շա՛տ աւելի մեծ է, քան` մեր անուան դիմաց արձանագրուած տոկոսները: Մենք հաւատում ենք, եւ դա փաստ է, որ մեր ազդեցութիւնը եւ դերակատարութիւնը մեր երկրում եւ ընդհանրապէս հայկական իրականութեան մէջ շա՜տ շա՛տ աւելի մեծ է, քան` մեր անուան դիմաց արձանագրուած տոկոսները:

Ուղղակի մենք Հայաստանի քաղաքական դաշտում իւրայատուկ կուսակցութիւն ենք. մենք նոյն զէնքերով չենք պայքարում, ինչով պայքարում են միւսները, մենք փորձում ենք մեր քաղաքական մշակոյթով ներկայութիւն դառնալ Հայաստանի քաղաքական դաշտում, մենք փորձում ենք մեր քաղաքական մշակոյթով մենք մեզ պարտադրել Հայաստանի քաղաքական դաշտին: Մեր պայքարում սուտը, կեղծիքը, ամբոխավարութիւնը, ընտրակաշառքը տեղ չունեն, եւ կարեւոր չի, որ այսօր կամ երէկ ի՛նչ տոկոս էր արձանագրուել մեր անուան դիմաց. կարեւորը այն է, որ մենք վստահ ենք, որ վաղուան օրը մերն է, վաղուան յաղթանակը մերն է:

Մեր երկիրը գնում է ընտրութիւնների, Ազգային ժողովի ընտրութիւնների. եւ մեր նման երկրում ընտրութիւնները միշտ էլ կարող են ցնցումներով զուգակցուել: Մենք փխրուն երկիր ենք, բազում հարցեր ունեցող երկիր ենք եւ պէտք է կարողանանք մեր կեանքից բացառել ցնցումները, դրա համար մենք ընտրութիւնների ենք գնում մեզ համար ճշդելով մի քանի կարմիր գծեր, որոնք չենք խախտելու եւ պահանջելու ենք, ակնկալելու ենք, ցանկանալու ենք, որ բոլոր քաղաքական ուժերը յարգեն այդ կարմիր գծերը.

1) Մենք չենք խախտելու Հայաստանի քաղաքական կայունութիւնը. ո՛չ իշխանութիւնները իրենց պահուածքով, իրենց գործունէութեամբ, իրենց վերաբերմունքով տարբեր քաղաքական ուժերի եւ ժողովուրդի նկատմամբ իրաւունք ունեն մղել Հայաստանի քաղաքական դաշտը դէպի առճակատում, ո՛չ էլ ընդդիմութիւնը, իշխանութիւնը վերցնելու մոլուցքով տարուած, պէտք է մոռանայ երկրի անվտանգութիւնն ու մեր ինքնիշխանութեան հարցերը: Պէտք չէ մոռանանք, որ մենք զինադադարի մէջ գտնուող երկիր ենք, դեռ պատերազմի մէջ ենք, ուղղակի զինադադարի հանգրուան է. պէտք չէ մոռանանք, որ անցած 20 տարուան մէջ մեր հիմնական նուաճումներն ու ձեռքբերումները մեր երկրի կայունութեան հաշուին են եղել, եւ ոչ ոք իրաւունք ունի, թէ՛ իշխանութիւն, թէ՛ ընդդիմութիւն, խախտելու երկրին քաղաքական կայունութիւնը:

2) Մենք այսօր պէտք չէ անենք մի բան, մեր պայքարին մէջ պէտք չէ մտնենք թոյնի այն տոկոսը, որ կ՛արգիլի մեզ, կը դժուարացնի մեզ, կը խանգարի մեզ, որ վաղը, եթէ ազգային անվտանգութեան հարց ստեղծուի, եթէ վաղը Ղարաբաղում պատերազմ սկսուի, մենք դժուարանանք կողք-կողքի կանգնելու, մենք դժուարանանք ձեռք-ձեռքի տալու, որպէսզի կարենանք միասնականօրէն դիմագրաւել արտաքին պատերազմը: Մենք պէտք է գիտակցենք, որ այդ վտանգը 7 սարի յետեւում չի գտնւում, այդ վտանգը ամէն պահի սպառնում է մեզ, եւ մենք պէտք չէ անենք այնպիսի բան, որ մեր ժողովուրդի ներքին միասնականութիւնը, մեր ներքին համախմբումը վտանգուի:

3) Ո՛չ մի քաղաքական ուժ իրաւունք չունի ներքաղաքական մակարդակում առաւելութիւններ ձեռք բերելու, ներքաղաքական դաշտում առաւելութիւններ ձեռք բերելու համար արտաքին միջամտութիւններու իրաւունք եւ առիթ ստեղծելու: Մեր երկիրը ո՛չ Լիպիա է, ո՛չ Եգիպտոս. մեր երկիրը զարգացած է, մենք ունենք հնարաւորութիւն, կարողականութիւն` մեր երկիրը դարձնելու երկիր, դրախտավայր, ժողովրդավարական երկիր, եւ արտաքին միջամտութիւնը մեր երկրում պէտք է բացառուի: Օտարի համար մեր ներքին խնդիրները առիթ են, պատրուակ են, որ ի հաշիւ մեր ազգային ինքնիշխանութեան` առաւելութիւններ ձեռք բերի. սա պէտք է կարողանանք մենք գիտակցենք, եւ ոչ մէկս առիթ չտանք արտաքին միջամտութիւններին, բոլորս պէտք է կարողանանք միաբերան ասել` ո՛չ արտաքին միջամտութիւնների:

Այս ամբողջը ես լիբանանահայութեան եմ ասում` քաջ գիտակցելով, որ ես խօսում եմ մէկ համայնքի հետ, մէկ գաղութի հետ, որ մինչեւ այսօր չի ապրել միայն ներգաղութային հոգսերով, հարցերով: Դա տառապել ու տագնապել է համահայկական խնդիրներով, դա մասնակցութիւն, առաջնորդող դեր է ունեցել համահայկական հարցերի կարգաւորման խնդրում: Այն գաղութները, որ կը մտածեն իրական կեանքի դժուարութիւնների, խոչընդոտների բերումով, որ իրենք պէտք է զբաղուեն միայն իրենց խնդիրներով, այդ գաղութները իրենց լուսանցք են մղելու, իրենց տանելու են ինքնասպառման եւ անջատուելու են հայկական իրականութիւնից: Այն գաղութներն են մնալու կենսունակ, այն գաղութներն են մնալու հայկական, որոնք ապրում եւ աշխատում են նաեւ համահայկական օրակարգերով:

Լիբանանահայ գաղութի դերն ու դերակատարութիւնը ղարաբաղեան պայքարում մեծ է եղել, եւ ժամանակը կը գայ հաւանաբար, որ ըստ արժանւոյն այդ կը գնահատուի: Այսօր եւս այդ ապացոյցները առկայ են, միայն մի հարցով մատնանշում անեմ. այն ներդրումը, որ լիբանանահայ գաղութը ունի վերաբնակեցման հարցում, յարգանքի արժանի եւ ողջունելի մասնակցութիւն է, մենք այն պէտք է տարածենք, վարակիչ դարձնենք ամբողջ հայկական իրականութեան մէջ: Մենք պէտք է գիտակցենք, եթէ մեր ներգաղութային, ներհամայնքային աշխատանքները չեն զուգակցւում համահայկական պայքարի մասնակցութեան հետ, մեր արածը անիմաստ է: Որո՞նք են դրանք. Հայ դատի աշխատանքներ, Հայաստանի աշխարհի հետ կապուած խնդիրները, Հայաստան աշխարհ ասելով` նկատի ունեմ Հայաստանի Հանրապետութիւն, Ղարաբաղ եւ Ջաւախք: Եւ երրորդ` համահայկական բոլոր հարցերը, համահայկական հոգսերով ապրելու երեւոյթը. ամէն հայ, ամէն մէկ հայկական գաղութ պէտք է տառապի, պէտք է իր հոգսը համարի մեր ժողովուրդի ցանկացած հատուածի հոգսը: Մենք պէտք է կարողանանք մէկս միւսի հոգսով ապրելու եւ հոգսերին փորձել լուծում բերել: Ամէն մէկ հայկական գաղութ ամէն մի սփիւռքահայ իրեն պէտք է զգայ համահայկական ընտանիքի մաս, բաժին, այդ ամբողջութեան մաս եւ բաժին, որպէսզի իմաստաւորուի նաեւ այն գործը, այն զոհաբերութիւնը, որ ինք կատարում է համայնքի մէջ: Առանց այդ աշխատանքի, առանց այդ պորտակապի` մենք տեղ չենք հասնելու. լիբանանահայութիւնը այդ առումով միշտ եղել է առաջամարտիկ, եւ լիբանանահայութեան օրինակը պէտք է անշուշտ դառնայ վարակիչ բոլոր հայկական գաղութների, համայնքների համար:

Անցած երկու օրուայ ընթացքում մենք Լիբանանում կազմակերպեցինք Դաշնակցութեան մարմինների խորհրդաժողով, դա Դաշնակցութեան, այսպէս ասած,  բարձրագոյն գործադիր ժողովն է: Մենք մէկ անգամ եւս վերանորոգեցինք մեր ուխտը, մէկ անգամ եւս գօտեպնդուեցինք մէկս միւսով եւ որոշեցինք միասնական, մէկ մարդու նման շարունակել պայքարը` մինչեւ վերջնական յաղթանակ:

Այսօր եւս ուզում եմ ձեզ հետ որոշել, որ դուք պէտք չէ հեռու մնաք Հայաստանի քաղաքական, պետական, մշակութային, հասարակական կեանքից. դուք պէտք է մասնակից դառնաք, մենք պէտք է ապահովենք, որ դուք իրաւական առումով Հայաստանի քաղաքական, պետական գործին մասնակից դառնալու հնարաւորութիւն ունենաք: Այդ մասնակցութիւնը պէտք է լինի իրական, պէտք է լինի համահունչ` սփիւռքեան գաղութների պատկերին եւ սփիւռքահայութեան մէջ քաղաքական ուժերի իրական ժողովրդականութեան հետ: Եւ դա չի կարող լինի ինչ-որ պաշտօնեայի, որքան որ էլ խելացի, բարձր պաշտօնեայի կամայականութեան հետեւանք: Դա միայն կարող է լինի ժողովուրդի ընտրութեամբ. ժողովուրդի ընտրութեամբ պէտք է ձեւաւորուի սփիւռքի իրական ներկայացուցչութիւնը, եւ այդ ներկայացուցչութիւնը պէտք է մասնակից դառնայ Հայաստանի պետական, քաղաքական այն բոլոր հարցերի մէջ, որոնք համահայկական բնոյթ ունեն: Եւ ես ուզում եմ, որ մենք միասին անգամ մը եւս ուխտենք, որ մենք միասին պիտի կերտենք այն Հայաստանը, որով պէտք է հպարտանանք, ա՛յն Հայաստանը, որ մեզի անընդհատ ձգի դէպի իրեն, բոլորի մագնիսի պէս քաշի դէպի իրեն. ա՛յն Հայաստանը, որ առաջնորդուի ազգային ուղեգիծով, ա՛յն Հայաստանը, որի մէջ տիրի ազատութիւն, արդարութիւն եւ հաւասարութիւն:

5 դեկտեմբեր, 2011

Share this Article
CATEGORIES