50 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ (19 ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ 1961)

ԼԵՒՈՆ ՇԱՆԹԻ ՈԳԵԿՈՉՈՒՄԸ

(ՄԱՀՈՒԱՆ ՏԱՍՆԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԹԻՒ)

Լեւոն Շանթի մահուան տասնամեակին առիթով Համազգայինի «Նշան Փալանճեան» ճեմարանի Շրջանաւարտից միութեան վարչութիւնը կազմակերպած էր յիշատակի հանդէս մը, որ տեղի ունեցաւ 12 դեկտեմբեր 1961, երեքշաբթի երեկոյեան ժամը 8:30-ին, Ճեմարանի «Վասպուրական» սրահին մէջ:

Ժամանակէն առաջ սրահին մէջ ներկայ էին` «Համազգային»ի Կեդրոնական վարչութեան անդամները, Ճեմարանի տնօրէնութիւնը եւ ուսուցիչներ, շրջանաւարտ-շրջանաւարտուհիներ, ինչպէս նաեւ` այլ հանդիսականներ:

Շրջանաւարտից միութեան ատենապետ Եփրեմ Քէշիշեան ժամը 8:30-ին հանդէսը բացուած յայտարարեց, բացատրելէ ետք հանդէսին բնոյթն ու նպատակը, ինչպէս նաեւ կարճ կերպով ներկայացուց Լեւոն Շանթի ունեցած դերը` հայ կեանքէն ներս, որպէս գրագէտի հանրային գործիչի եւ կրթական մշակի:

Ապա բարձրախօսի առաջ գործադրուեցաւ խնամուած ու կոկիկ յայտագիր մը, որուն կը մասնակցէին շրջանաւարտ-շրջանաւարտուհիներ:

Նախ դաշնակի վրայ նուագեց  Ռուբիկ Ալլահայտոյեան, յետոյ Լեւոն Շանթի «Լերան աղջիկը»էն հատուածներ կարդաց Ծիտ Կէօվճէլեան: Այս նախամուտէն վերջ բեմ բարձրացաւ օրուան առաջին դասախօսը` Գրիգոր Շահինեան, որ հմտօրէն վերլուծեց Լեւոն Շանթի գրական վաստակը` նկատի ունենալով զայն, որպէս պատմուածք, վէպ, թատրերգութիւն եւ բանաստեղծութիւն: Լայնօրէն անդրադարձաւ Լեւոն Շանթի ստեղծած հերոսներու եւ հերոսուհիներու տիպարներուն վրայ, որոնք թէեւ մեր առօրեայ կեանքին մէջ յաճախ չեն հանդիպիր մեզի, բայց կը մնան տիպարներ:

Ապա համադրական աշխատանքէ մը վերջ Գրիգոր Շահինեան եզրակացուց, որ Լեւոն Շանթի գործերը` յուզումներու եւ տրամաբանութեան զուգորդութիւն մը կը կազմեն, առանց սակայն զիրար խանգարելու: Իսկ անոր ոճն ու լեզուն, եթէ նկատի չունենանք կարգ մը առանձնայատկութիւններ, շատ պարզ, սահուն եւ իր ներաշխարհին եւ աշխարհահայեացքին եւ հարազատ պատկերը տուող միջոց մը:

Վարդուհի Քիւրքճեան կարդաց Լեւոն Շանթի «Երազ օրերէն» հատուած մը, որմէ վերջ բեմ բարձրացաւ օրուան երկրորդ դասախօսը` Մ. Իշխան, որ ներկայացուց մարդը Լեւոն Շանթի մէջ: Ան առաւելաբար անխոնջ եւ դասաւորուած աշխատանքի մարդը եղած է: Աշխատանքը, եթէ ուրիշներու համար բեռ մը կը նկատուի երբեմն, Լեւոն Շանթի համար հաճոյքէ մը աւելի եղած է, նոյնիսկ` իր կեանքը իմաստաւորող երեւոյթ մը:

Լեւոն Շանթ հեռու մնացեր է ամբոխէն. ժողովուրդի  լայն խաւերուն հետ շփման մէջ չէ մտած, բայց ապրեր է անով եւ գործեր է անոր համար:

Զօրաւոր անձնականութիւն մը, «ես» մը կայ Լեւոն Շանթի մէջ, որ այլամերժ չէ, այլ` թելադրող եւ միշտ կատարելութեան ձգտող, որովհետեւ ան կը նկատէր, որ մարդկային ընկերութիւնը, անհատներու համախմբում մը ըլլալով, եթէ իւրաքանչիւր անհատ հոգիով եւ մտքով բարձրանար, ընկերութիւնը ինքնին բարձրացած կ՛ըլլար: Եւ Լեւոն Շանթ կը հաւատար, որ անպայման մարդկութիւնը պիտի հասնէր ատոր:

Լեւոն Շանթ իրապաշտ մտքի մարդն է: Յուզումները գրեթէ որպէս տկարութիւն կը բացատրուին իր մօտ: Մաթերիալիզմ մը կայ իր մօտ, ատոր համար ալ անդենականի հանդէպ ունեցաւ ոչ տկար կեցուածք մը, մինչեւ իր մահուան վերջին վայրկեանները: Ան կեանքը ապրեցաւ լիովին, զեղուն խանդավառութեամբ եւ սակայն կեանքին վերադարձուց այն չափով, որ ստացած էր անկէ:

Իր եզրակացութեան մէջ Մ. Իշխան յայտնեց, որ Լեւոն Շանթ մարդ մը եղած է:

Իր փակման խօսքին մէջ Եփրեմ Քէշիշեան շնորհակալութիւն յայտնեց յայտագրին մասնակցողներուն, որոնք պահ մը ներկաները ապրեցուցին Լեւոն Շանթի հետ:

ՇՐՋԱՆԱՒԱՐՏ ՄԸ

Share this Article
CATEGORIES