ՍՆՆԴԱԳԻՏԱԿԱՆ-ԱՌՈՂՋԱՊԱՀԱԿԱՆ. ՀԻՒԹԵՐ

Հիւթերը, շնորհիւ իրենց դիւրամարսութեան, կը նկատուին իսկական բուժական  կենսահեղուկ: Եթէ պտուղներու ու բանջարեղէններու մարմնի կողմէ իւրացման համար կը պահանջուի 1-3 ժամ, ապա անոնց հիւթերը կը մարսուին անմիջապէս: Հում բանջարեղէնէ եւ պտուղներէ ստացուած հիւթերը մեր օրկանիզմին համար ամէնէն կարեւոր եւ դիւրին իւրացուող կենսանիւթերու եւ հանքային աղերու հարուստ աղբիւր կը հանդիսանան: Անոնք օրկանիզմը կառուցող եւ վերակառուցողներն են, եթէ կը խմենք զանոնք թարմ, հում, առանց պահածոյացման: Ոչ ճիշդ սնուցման պարագային, երբ հիմնական սնունդը կը հանդիսանան եփած եւ մշակուած կենդանական սնունդը, հիւթերը ունին կենսական կարեւոր նշանակութիւն: Հիւթը պէտք է խմել կամաց-կամաց, ումպ-ումպ, «ծամելով», նախընտրելի է ըմպեղէգի միջոցով, պահելով բերանի մէջ` նախքան կլլելը: Հիւթը խմել ճաշէն կէս ժամ առաջ կամ` ճաշէն երկու ժամ ետք: Սնունդի հետ հիւթ օգտագործելու պարագային, ստամոքսին մէջ կը յառաջանայ խմորում եւ օգտակար ըլլալու փոխարէն` հիւթերը դժուարամարսութիւն կը յառաջացնեն: Խոշոր կորիզ ունեցող պտուղները, ինչպէս` ծիրանի եւ սալորի հիւթերը, նախընտրելի է խմել առանձին, առանց խառնելու այլ հիւթերու հետ:

Առողջութեան համար աւելի օգտակար են թարմ, օգտագործելէ առաջ պատրաստուած հիւթերը, քանի որ անոնք օրկանիզմին կողմէ կը մարսուին շատ արագ, երբեմն` երկվայրկեաններու ընթացքին: Հիւթերը ստանալու ժամանակ կ՛անջատուի բջջանիւթը, որուն պատճառով հիւթերը այդքան դիւրամարս են եւ արագ կը ներծծուին: Հիւթերու մարսման համար շատ աննշան կենսուժ կը սպառի: Մարմնի հիմնական կենսուժը այդ ընթացքին կ՛օգտագործուի զայն վերականգնելու համար, որ շատ կարեւոր է հիւանդ եւ թոյլ մարդոց պարագային: Անհրաժեշտ է օրական խմել այնքան հիւթ, որքան կարելի է խմել հաճոյքով: Շօշափելի բուժական արդիւնք կը ստացուի օրական 600 կրամէն ոչ պակաս հիւթեր խմելու պարագային: Սակայն միշտ չէ, որ կարելի է թարմ հիւթ պատրաստել, որոնց յաճախ կը փոխարինեն շուկայէն գնուած պատրաստի հիւթերը: Լաւագոյնը կը նկատուին այն հիւթերը, որոնց աւելցուած է միայն ջուր: Ցաւօք, շատ յաճախ պատրաստի հիւթերուն կ՛աւելցուին շաքար եւ աղ: Հիւթերը արդէն հարուստ են շաքարով, անկախ թէ շաքար աւելցուած է անոր: Մէկ գաւաթ հիւթը կը պարունակէ նուազագոյնը 30 կրամ շաքար եւ 20 ջերմուժ: Քիչ շաքար կայ բանջարեղէններու հիւթերու մէջ, սակայն հոն ալ բարձր է աղին քանակը: Երբեմն հիւթերուն կ՛աւելցուին քալսիոմ եւ կենսանիւթ Սէ., օրինակ` նարինջի հիւթը հարստացուած կ՛ըլլայ կենսանիւթ Սէ.ով, որ յանձնարարելի է այն անձերուն համար, որոնք չեն սիրեր կաթնամթերքներ կամ անոնց մարմինը չ՛ընդունիր զանոնք:

Նարինջի հիւթ.- Լաւագոյն աղբիւրն է կենսանիւթ Սէ.ի, որ ունի հաճելի համ եւ թարմացնող յատկութիւն: Նարինջի հիւթը կ՛ամրացնէ անօթները, կը փարատէ յոգնութիւնը: Վնասակար է ստամոքսի բորբոքումներ, բարձր թթուայնութիւն եւ խոց ունեցողներուն: Նարինջի հիւթի հետեւողական օգտագործման պարագային, օրական մէկ գաւաթ, կը նուազի սիրտ-անօթային հիւանդութիւններու յառաջացման վտանգը, կը մաքրուի արիւնը, մորթը կը դառնայ փափուկ, կը բարելաւուի մարսողութիւնը: Դրական ազդեցութիւն ունի ջղային համակարգին վրայ: Նախընտրելի է զայն խմել ճաշելէ առաջ:

Թարինջի հիւթ.– Յօդերէն եւ խոռոչներէն հեղուկի արտահոսքին կը նպաստէ` կէս գաւաթ օրը 3 անգամ այս հաճելի հիւթը խմելով: Օգտակար է ան յօդատապի ժամանակ: Խառնուած թարինջի հիւթը 1:3 յարաբերութեամբ եռացած, սառած ջուրի հետ, ունի լեղամուղ յատկութիւն: Պնդութիւն ունեցողներուն խորհուրդ կը տրուի զայն խմել առաւօտեան, անօթի փորով: Ունի նաեւ ջերմութիւնը եւ արեան ճնշումը իջեցնող յատկութիւն: Կրէյփֆրութի հիւթը կէս գաւաթ օրը 3 անգամ խմելով` շատ օգտակար է մարմնական եւ մտաւոր գերյոգնութեան ժամանակ, կամ` ծանր հիւանդութիւններէ եւ վիրահատութենէ ետք:

Անանասի հիւթ.- Շնորհիւ պարունակած փրոմելան նիւթին` ունի բնական իւղերը քայքայելու, օրկանիզմը երիտասարդացնելու հիանալի յատկութիւն:

Խնձորի հիւթ.- Ունի ցածր ջերմուժ, հարուստ է  երկաթով, հետեւաբար օգտակար է արեան տկարութեան ժամանակ: Հարուստ ըլլալով փեքթինային նիւթերով, ունի մարմինը թափօններէ մաքրելու յատկութիւն: Ան կը նպաստէ երիկամունքի քարերու հեռացման, կը բարելաւէ շնչառութիւնը, յատկապէս` ծխողներու մօտ: Կը թարմացնէ անձը, կը յագեցնէ ծարաւը, կ՛ամրացնէ սիրտ-անօթային համակարգը, կը կանոնաւորէ լեարդի գործունէութիւնը: Ֆրուքթոզի եւ օրկանական թթուներու բարձր պարունակութեան շնորհիւ` ան կը կանոնաւորէ նիւթափոխանակութիւնը եւ ծանր մարզանքէ ետք կը վերականգնէ օրկանիզմը:

Խաղողի հիւթ.- Կը համարուի բուսական կաթ եւ բարենպաստ ազդեցութիւն ունի սրտի աշխատանքի վրայ, կը կանխէ երակներու խցանումը աւելի արդիւնաւէտ քան` ասփիրինը: Կը նպաստէ մարմնի միզաթթուի արտահանման` արգիլելով անոր կուտակումը յօդերու մէջ, յօդաբորբերու ժամանակ: Խաղողի հիւթը կը պարունակէ դիւրին իւրացուող շաքար` կլուքոզ, ֆրուքթոզ: Թոքախտի պարագային զայն օգտագործելը կու տայ գերազանց արդիւնք: Կը վերացնէ քնոտութիւնը, գրգռուածութիւնը, կը լաւացնէ սրտի, ստամոքսի եւ աղիքներու աշխատանքը: Խաղողի պարունակած պորաթթուի աղերը կը նպաստեն ոսկորներու ամրութեան պահպանմանը` տարեցներու մօտ:

Ծիրանի հիւթ.- Արժէքաւոր է պարունակած քարոթինի եւ բազմաթիւ օգտակար տարրերուն համար, ունի նաեւ ստամոքսը թոյլցնող յատկութիւն:

Նուռի հիւթ.- Ծանր հիւանդութիւններէ եւ վիրահատութիւններ ետք շատ օգտակար է որպէս վերականգնող միջոց: Ունի ծարաւը յագեցնող եւ ջերմութիւնը իջեցնող յատկութիւն: Նախընտրելի է առանձին չխմել, որովհետեւ պարունակած առատ թթուները կրնան քայքայել ակռայի էմայը, գրգռել ստամոքսաթաղանթը: Չարաշահումը կը յառաջացնէ գլխապտոյտ, թուլութիւն:

 

ԻՆՉՊԷ՞Ս ԿԸ ՄՏԱԾԷԻՆ ՄԵԾԵՐԸ

ԱՇԽԱՏԵԼՈՒ ԱՐՈՒԵՍՏԸ

ԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԸ

Դասաւանդելը արուեստ է եւ` դժուար արուեստ: Կը կարօտի երկար փորձառութեան: Ամէն մարդ կ՛անդրադառնայ ատոր, երբ իր զաւակներուն սորվեցնելու փորձ կ՛ընէ: Ծնող մը քիչ անգամ ուսուցիչ է: Կա՛մ լաւ չի գիտեր նիւթը, կա՛մ գիտէ եւ չի կրնար լաւ բացատրել: Յաճախ անհամբեր է եւ խիստ, երբեմն ալ վտանգաւոր ըլլալու չափ մեղմ է:

Ի՞նչ յատկութիւններ պէտք են լաւ ուսուցանելու համար:

ա.- ԿԱՐԳԱՊԱՀՈՒԹԻՒՆ.– Աշակերտին առաջին պարտականութիւնն է աշխատիլ սորվիլ: Միտքը կազմելէ առաջ կամքը պէտք է մարզել: Ահա թէ ինչո՛ւ տան մէջ տրուած կրթութիւնը մեծ բան չ՛արժեր: Ընտանիքը չի կրնար կարգապահութիւն պարտադրել: Պատրուակները շատ են խուսափելու. տղան գլխու ցաւ ունի, լաւ չէ քնացած, տղուն հոգեկանը պէտք չէ ընկճել եւ այլն…

Դպրոցը գութ չունի եւ ասիկա առաւելութիւն մըն է: Նոյնիսկ նախընտրելի է գիշերօթիկի դրութիւնը: Ճիշդ է` շատ մը անպատեհութիւններ կը ներկայացնէ, բայց մարդը կը կերտէ: Տղաքը գիշերօթիկնոցի մէջ կը սորվին իրենք զիրենք կառավարել եւ ընկերութեան մէջ իրենց տեղը ապահովել:

Գիշերօթիկ դպրոցը լաւ արդիւնք կու տայ մինչեւ 14, 15 տարեկան: Իսկ 17-էն մինչեւ 20 մեծ քաղաքներու ազատ կեանքը ճակատագրական է մանչերուն համար:

բ.- ԴԱՍԱՒԱՆԴԵԼԸ ԶՈՒԱՐՃԱՑՆԵԼ ՉԷ.- Դասաւանդութեան նպատակն է տղոց մտքին մէջ տեղաւորել տարրական կարգ մը գիտելիքներ եւ աշակերտները հասցնել իրենց ժամանակի մարդոց մակարդակին: Ապագային ասոր վրայ պիտի աւելնայ փորձառութեան բերած նպաստը:

Տղան այս կարգէն դուրս բերելու եւ արդիական կեանքի երեւոյթներով զուարճացնելու ամէն փորձ վնասակար է: Շարժանկարներով, ձայնասփիւռով եւ այլ նման միջոցներով կատարուող ուսուցումները պէտք եղած արդիւնքը չեն տար: Ճիշդ է, որ կրնան որոշ խանդավառութիւն եւ հաճոյք պատճառել, բայց հիմնական ուսուցման տեղը չեն կրնար գրաւել: Ինչ որ կ՛իւրացուի առանց ճիգի, կը մոռցուի շուտով: Այդպէս ալ, երբ աշակերտը անձնապէս չի մասնակցիր դասաւանդութեան եւ միայն մտիկ կ՛ընէ կրաւորական դիրքի մէջ, շատ քիչ կ՛օգտուի: Ուսուցիչին ճարտասանութիւնը կը սահի ու կ՛անցնի տղոց ուղեղին վրայէն: Մտիկ ընելը աշխատիլ չի նշանակեր (լեզուներու ուսուցումը բացառութիւն կը կազմէ):

գ.- ԱՇԱԿԵՐՏՆԵՐՈՒՆ ՀԱՄԱՐ ՕԳՏԱԿԱՐ ԵՆ ՔՆՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ.- Երբեմն-երբեմն բարեկարգիչներ կամ ծնողներ կը պահանջեն պաքալորէայի եւ առհասարակ քննութիւններու ջնջումը: Անոնք կը սխալին: Առանց քննութեան` երբեք լուրջ աշխատանք պիտի չըլլար: Անխոհեմ բան է քննութիւններէն հրաժարիլ, որովհետեւ ատոնք շատ զօրաւոր ազդակներ են աշակերտը աշխատանքի մղելու:

դ.- ՆԱԽԱԿՐԹԱՐԱՆԻ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐԸ ՇԱՏ ԿԱՐԵՒՈՐ ԵՆ.– Ծնողները սխալ կ՛ընեն` կարեւորութիւն չտալով նախակրթարանի վարի կարգերուն: «Վնաս չունի, դեռ շատ փոքր է», կը լսենք յաճախ: Մինչդեռ ամէն ինչ կախում ունի պզտիկ տարիքին աշխատելու վարժութենէն: Լաւ կարդալ, լաւ գրել, լաւ հաշուել` արդէն իսկ մեծ բան է: Մարդոց մէկ կարեւոր մասը այս գիտելիքները չունի պէտք եղած չափով: Շատեր գէշ կը կարդան եւ գէշ կը հասկնան: Ուսողութեան մէջ կաղացողները անոնք են, որոնք թուաբանութեան չորս գործողութիւնները լաւ չեն սորված իրենց մանկութեան:

ե.- ՔԻՉ ՍՈՐՎԻԼ, ԼԱՒ ՍՈՐՎԻԼ.- Յաճախ ծրագիր կը փոխեն. ծրագիրները մեղաւոր չեն: Կարեւորը շատ բան սորվեցնելը չէ, այլ` մտքերու լաւ կազմութիւնը: Թուականներ, անձերու կամ տեղերու անուններ կը մոռցուին, սակայն դէպքերու պատճառով կապը, եթէ լաւ ըմբռնուած է, չի մոռցուիր բնաւ:

ԱՆՏՐԷ ՄՈՐՈՒԱ

(1885-1967)

 

ԽՈՀԱԳԻՐ

Այսօրուան սիւնակով պիտի ներկայացնենք երեխաները զուարճացնող ուտելիք մը եւ խմիչք մը: Այսպէս, եթէ անոնք իրենց ընկերները հրաւիրեն, կրնան նոյնիսկ անձամբ պատրաստել զանոնք եւ զարգացնել «խոհարարի» իրենց շնորհքները:

Ա.- ՑՊԻԿԻ ՎՐԱՅ ԱՆՑԱԾ ԱԽՈՐԺԱԲԵՐՆԵՐ

6 ընկերոջ համար անհրաժեշտ են.-

– 6 լուացուած եւ կեղուըւած ստեպղին
– 2 ողկոյզ սեւ եւ դեղին խաղող
– 3 շերտ չոր կարկանդակ
– 12 չոր ծիրան
– 12 կտոր մարշ մելօ
– 12 խորանարդ դեղին պանիր
– 12 անանուխի տերեւ

Պատրաստութիւն

Ստեպղինները կլոր կտրտել: Կարկանդակը խորանարդաձեւ կտրտել: Առնել խորովածի յատուկ 6 փայտեայ ցպիկ եւ վերը յիշուածները ըստ ճաշակի անցընել ցպիկներուն վրայ: Զարդարել անանուխի տերեւներով:

Անշուշտ կարելի է նկատի ունենալ նաեւ վարունգի շերտեր, խոզապուխտի խորանարդաձեւ կտորներ, ձիթապտուղ եւ այլն…

Բ.- ՊՏՈՒՂԻ ՔՈՔԹԷՅԼ

6 ընկերոջ համար անհրաժեշտ են.-

– 25 սլ. լեմոնատ
– 25 սլ. նարինջի հիւթ
– 25 սլ. նուռի օշարակ
– 1 կիտրոնի հիւթ
– 25 սլ. կրիֆոնի հիւթ

Պատրաստութիւն

Ամանի մը մէջ լեցնել բոլոր բաղադրութիւնները` բացի նուռի օշարակէն:

Խառնուրդը հաւասար չափով լեցնել 6 բաժակներու մէջ:

Հրամցնելու ատեն աւելցնել նուռի օշարակը, որ բաժակներուն յատակը կ՛իջնէ եւ շատ գեղեցիկ գոյն կու տայ խմիչքներուն:

6 ընկերոջ համար անհրաժեշտ են.-

– 25 սլ. լեմոնատ
– 25 սլ. նարինջի հիւթ
– 25 սլ. նուռի օշարակ

 

ՇԱԲԹՈՒԱՆ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆԸ

ՁՄԵՌՆԱՅԻՆ

Ձիւնն է իջնում դրսում: Եւ ինչքան լա՜ւ է այս
Գիշերի մէջ ննջել ու անրջել,
Խորհիլ, որ կեանքը կայ, որ աշխարհում դու կաս,
Որ գարուն կայ պահուած հողի մէջ ջերմ:
Խորհիլ, որ մենք անցանք տառապանքի ուղին
Եւ խլեցինք բախտն այս մեր իսկ ձեռքով
Որ այդ ձիւնն է իջնում մեր խաղաղուած հողին,
Ու լոյսերն են թարթում քաղցր ու գոհ:
Որ դու իջնող ձիւնի լոյս երազը հագած
Այս գիշերով խաղաղ կարող ես տունն իմ գալ,
Ներշնչանքի նման սպասուած, եւ սակայն
Ներշնչանքի նման անակնկալ:
Որ կարող ենք քեզ հետ գիշերուայ մէջ շրջել
Այս ձիւնի տակ մաքուր, անապական,
Պատմել իրար սիրոյ հեքիաթը մեր շքեղ,
Եւ անրջել մեր բախտն ու ապագան:
Որ կարող է քո սեւ թարթիչներին իջած
Ձիւնափոշին հալուել իմ տաք շնչից,
Որ կարող ես դու ինձ գիշերի մէջ ժպտալ
Սիրոյ մաքուր, մաքուր, արտասուքի միջից…
… Ձիւնն է իջնում դրսում: Եւ ինչքան լաւ է այս
Գիշերի մէջ նստել ու անրջել,
Խորհիլ որ կեանքը կայ, որ աշխարհում դու կաս,
Որ գարուն կայ պահուած հողի մէջ ջերմ…:

ՎԱՀԱԳՆ ԴԱՒԹԵԱՆ

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES