ՄՏԱՅԻՆ ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁՈՒԹԻՒՆ «ՊՐԹՐԱՅԹ ԱՐՄԻՆԻԱ ԴԷՊԻ ՀԱՅՔ»-Ի ՄԻՋՈՑՈՎ

Եթէ հայ ժողովուրդին բնօրրանը Հայկի երկիր Հայաստանն է, հետեւաբար անկարելի է անտարբեր ու անիմաց մնալ անոր մասին: Ապրելով Հայաստանէն հեռու` անկարելի է նաեւ կապեր մշակել անոր հետ ու զերծ մնալ սփիւռքի պայմաններուն տակ հայկականութենէ հեռացնող վտանգներէն, եթէ անգամուան մը համար մեր սեփական աչքերով չտեսնենք Հայաստանի ամէնօրեայ կենցաղը, չշօշափենք անոր իրականութիւնը ու մաս չկազմենք անոր դժուարութիւններուն:

Այս նպատակներէն մեկնած` Հայաստան հայրենիքի հետ կապեր ստեղծելու գործընթացին թափ տուող կազմակերպութիւններուն շարքին կը պատկանի «Պրթրայթ Արմինիա դէպի Հայք» կազմակերպութիւնը, որ հիմնուած է 2004 թուականին եւ կամաւորներ Հայաստան կ՛ուղարկէ` առիթ ընծայելով անոնց մասնակցելու Հայաստանի մէջ զանազան հաստատութիւններու աշխատանքներուն: Անոր գործադիր տնօրէնին` Սեւան Գապաքեանին Լիբանան գտնուելուն առիթով ԶՈՄ-ը անոր հետ ունեցաւ կարճ հարցազրոյց մը, որուն ընդմէջէն լուսաբանուեցանք կազմակերպութեան թիրախներուն, գործունէութեան եւ յաջողութիւններուն մասին:

Պատասխանելով «Պրթրայթ Արմինիա դէպի Հայք» անուանումին մասին` ան ըսաւ, որ «Պրթրայթ Իսրայէլ» անունով կազմակերպութեան անուանումը որդեգրելով` հիմնուած է այս կազմակերպութիւնը, սակայն այս բնաւ նման չէ առաջինին, քանի որ առաջինը տասնօրեայ ծրագիր մըն է, իսկ «Դէպի Հայք»ի գործունէութիւնը կ՛ընթանայ ամբողջ տարուան ընթացքին: Ան նշեց, որ իւրաքանչիւր հայուն իրաւունքն է Հայաստանը` անկախ իր ծնած երկրէն եւ ապրած միջավայրէն:

ՀԱՐՑՈՒՄ.- «Հայք» անուանումը մեզի անմիջապէս մտածել կու տայ պատմական եւ ամբողջական Հայաստանին մասին: «Դէպի Հայք»-ի գործելադաշտը սահմանափակուած է միայն Հայաստանի Հանրապետութեամբ, նպատակ ունենալով սփիւռքահայը ծանօթացնել Հայաստանին եւ հայաստանցիին: Արդեօք ծրագիրներուն մաս կը կազմէ՞ անցնիլ Հայաստանի ներկայի սահմաններէն անդին:

ՊԱՏԱՍԽԱՆ.- «Դէպի Հայք» անունը նկատի չ՛առներ աշխարհագրական տարածք, այլ  դէպի «Հայք», դէպի արմատները վերադարձի գաղափարը. այս կը միտի կամաւոր մասնակիցին առիթ ընծայելու` վերագտնելու իր հայկական ինքնութիւնը, վերակապուելու այն բանին, որ կա՛մ կորսնցուցած է ժամանակի ընթացքին, կա՛մ ալ չէ զգացած ու չէ հասկցած իր ամբողջութեան մէջ: «Հայք» հասկացողութիւնը կը պարունակէ այն, ինչ որ հայկական է: Այսօր հայկականը մարմնաւորուած է Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւններով. թէ ապագային ի՛նչ կը պատահի կամ ինչ ուղղութեամբ Հայաստանի սահմանները կը փոխուին, այդ ժամանակը ցոյց կու տայ: Մեր հիմնական նպատակը Հայաստանէն դուրս գտնուող հայ երիտասարդութիւնը կապել է հայկական աշխարհի իրականութեան հետ, որ շատ աւելի մեծ է, քան` իր ապրած վայրը:

Հ.- Իսկ «Պրթրայթ Արմինիա դէպի Հայք» ծրագիրին մասնակցելու համար ի՞նչ յատկանիշներ պէտք է ունենայ կամաւորը` իբրեւ «հայ» սահմանուելու համար:

Պ.- Այն անձը, որուն առնուազն մէկ մեծ հայրը կամ մեծ մայրը հայ է, կ՛իյնայ «հայ» կոչուելու սահմանին մէջ, այսինքն 25-100 առ հարիւր հայ եղողը մենք հայ կը համարենք եւ առիթ կ՛ընծայենք անոր մասնակցելու մեր ծրագիրին:

Հ.- Ո՞ր երկիրներէն եւ ո՞ր տարիքի երիտասարդներ կը մասնակցին այս ծրագիրին:

Պ.- Ծրագիրին կրնան մասնակցիլ 20-32 տարիքի երիտասարդներ: Մասնակցողներուն միջին տարիքը 23.5 է: 75 առ հարիւրը կու գայ Հիւսիսային Ամերիկայէն` Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ եւ Քանատա, իսկ 25 առ հարիւրը` այլ երկիրներէ:

Կազմակերպութիւնը իր ծրագիրը հիմնած է թիրախ ունենալով համայն սփիւռքահայութիւնը: Իմ Լիբանան առաքելութիւնս կը միտի լիբանանահայութիւնը աւելի իրազեկ եւ մասնակից դարձնել կազմակերպութեան աշխատանքներուն: Բնականաբար, երբ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ եւ Քանատա կը կազմեն սփիւռքահայութեան մէկ հսկայական տոկոսը, այդ շրջաններու մասնակիցները պիտի կազմեն մեծ թիւ: Փորձառութեամբ երեւան եկաւ, որ նոյնիսկ տուեալ գաղութի բոլոր հայկական աշխատանքներուն մասնակից հայը Հայաստանի իր փորձառութեամբ կը նշմարէ, որ ինքն իր հայութիւնը վերարժեւորելու տեղ ունի, երբ հանդիպի աշխարհի տարբեր երկիրներու հայերու. հոն կը փոխուի «հայ»-ու սահմանումի իր հասկացողութիւնը, ու թէեւ առաջին ակնարկով «օտար» հայը տարբեր կ՛երեւի, բայց երկարաժամկէտ կապերէ ետք կը ստեղծուին զուգահեռներ: Այս հնարաւորութիւն կու տայ կամաւորին` լայնցնելու իր տեսադաշտը, երբ յարաբերութիւն կը մշակէ «տարբեր» հայերու հետ, հանդուրժող կը դառնայ, եւ այն ատեն միայն կը վերանան նախապաշարումի բոլոր պատնէշները:

Հ.- Վերջին տարիներուն «սփիւռք» սահմանումին մէջ մուտք կը գործէ «նոր սփիւռք» հասկացողութիւնը. անիկա կը կազմէ նախկին հայաստանաբնակ հայ հատուածը: «Պրթրայթ Արմինիա դէպի Հայք» նկատի ունի՞ նոր սփիւռքի երիտասարդներ իր ծրագիրին մէջ:

Պ.- Այն հայ երիտասարդը, որ Հայաստանէն գաղթած է 12 տարիքը չամբողջացուցած, կը դառնայ ծրագիրին լիիրաւ անդամը եւ կը ստանայ ճանապարհածախսի հատուցում, իսկ 12 տարեկանէն ետք գաղթողները կրնան մասնակցիլ ծրագիրին, սակայն` առանց ճանապարհածախսի հատուցման:

Նոր սփիւռքին պատկանող հայերուն մեծամասնութիւնը ընդհանրապէս կու գայ ինքն իր աչքերով տեսնելու ներկայ Հայաստանի զարգացումները, որովհետեւ յաճախ ընտանիքներ Հայաստանէն հեռացած կ՛ըլլան ոչ նպաստաւոր պայմաններու մէջ ապրելու պատճառով: Այս պատճառ դարձած կ՛ըլլայ նաեւ իրենց տուներուն մէջ «Հայաստանը երկիր չէ»-ի գաղափարին տարածումին: Անոնք կու գան փոխելու այդ սխալ մտածելակերպը: Եւ ունինք բազմաթիւ օրինակներ, երբ կը տեսնենք, թէ կամաւորներ պատճառ եղած են իրենց Հայաստանէն դառնացած ծնողները վերադարձնելու Հայաստան, առիթ տալով Հայաստանին «փաստելու» ինքզինք, թէ շրջանցած է կարգ մը դժուարութիւններ: Անշուշտ իւրաքանչիւր անձի փորձառութիւնը տարբեր է, բայց արտագաղթողներուն Հայաստանի հողին վերակապելը մեր կարեւոր նպատակներուն մաս կը կազմէ:

Հ.- Ինչպիսի՞ իրագործումներ կան անհատական կամ խմբային մակարդակի վրայ:

Պ.- Նախ ըսեմ, որ մեր հիմնական նպատակը մտային հայրենադարձութիւնն է: Մտայինին կրնայ յաջորդել ֆիզիքական հայրենադարձութիւնը կամ անհատի մը համար աւելի նպատակաուղղուած գործունէութիւն ծաւալելը` հայկական ոլորտին մէջ: Ասոր կրնայ յաջորդել աւելի լայն տեսադաշտ կամ համագործակցութին: Մեր կամաւորներուն 95 առ հարիւրը ապրած է լուրջ մտային հայրենադարձութիւն եւ այդ է կարեւորը:

Հ.-  2004 թուականէն մինչեւ այսօր  «Պրթրայթ Արմինիա դէպի Հայք» բնաւ համագործակցա՞ծ է այլ նմանօրինակ կազմակերպութիւններու հետ:

Պ.- Մենք կը համագործակցինք  հայրենադարձութեան հետ առնչուող բազմաթիւ կազմակերպութիւններու հետ, որոնք ունին Հայաստանի մէջ երիտասարդական ծրագիրներ, ինչպէս AYF youth core ծրագիրը: Կը համագործակցինք նաեւ Հայաստանեան կազմակերպութիւններու հետ, որոնք կամաւորներ կը գործուղեն տարբեր ոլորտներու մէջ: Յատկանշական է  «Պրթրայթ Արմինիա դէպի Հայք»-ը Հայաստանի Հանրապետութեան սփիւռքի նախարարութեան «Արի տուն» ծրագիրի շարունակութիւնը կամ մէկ այլ ճիւղաւորումը համարուիլը: «Արի տուն» երկշաբաթեայ ծրագիրին կրնան մասնակցիլ 13-20 տարեկանները. աւելի մեծերու համար բնական շարունակութիւնը կը նկատուի մեր ծրագիրը. փաստօրէն տարիքով մեծ դիմողները յաճախ կ՛առաջնորդուին դէպի այս ծրագիրը: Ես հպարտութեամբ կը յայտարարեմ, որ մեր համագործակցութեան ցանցը լայն է եւ չկան կազմակերպութիւններ, որոնց առջեւ մենք դուռ կը գոցենք:

Հ.- ինչպիսի հաստատութիւններու հետ internship կը կազմակերպէք.

Պ.- Ամէնէն բարդէն մինչեւ ամէնէն թեթեւ համայնքային ծառայութեան գործերու եւ ընկերային ծառայութեան ոլորտներու մէջ կարելի է աշխատիլ, ինչպէս նաեւ` ըստ կամաւորներուն խանդավառութեան եւ պահանջին: Ոմանք կ՛ուզեն թէ՛ աշխատիլ եւ թէ՛ ծանօթանալ Հայաստանին` իրենց գործին ստեղծած կարելիութիւններուն ընդմէջէն, բայց կրկնեմ, որ ի վերջոյ բոլորն ալ կը ստանան մտային հայրենադարձութիւն:

Հ.- Իսկ ի՞նչ կու տան ատոր փոխարէն:

Պ.- Փոխարէնը կու տան իրենց ներկայութիւնը, աշխատանքը, կորովը: Միւս կողմէ հայաստանաբնակ հայը կը տեսնէ, որ դուրսէն անշահախնդիր հայ մը եկած է ինքզինք նուիրելու Հայաստանին: Հոս անհրաժեշտ է նաեւ փոխադարձ փորձառութիւնը, որ կը կոտրէ քարացած նախապաշարումներ եւ կարծրատիպեր. մարդիկ կը ծանօթանան սփիւքի տարբեր երկիրներու հայուն եւ կամուրջներ կը շինեն:

Հ.-  Ի՞նչ պատգամ ունիք փոխանցելիք լիբանանահայ երիտասարդութեան` թէ՛ իբրեւ սփիւռքահայ մը, որ հաստատուած է Հայաստան (ֆիզիքական հայրենադարձութիւն) եւ թէ՛ իբրեւ գործադիր տնօրէն «Պրթրայթ Արմինիա դէպի Հայք»ի, որ առիթ կ՛ընծայէ հայ երիտասարդին ապրելու մտային հայրենադարձութիւն:

Պ.- Իւրաքանչիւր անձ հեզասահօրէն կ՛անցնի իր կեանքին որոշ հանգրուանները` համալսարան, զինուորական ծառայութիւն, ամուսնութիւն, բնակարան գնել եւ այլն եւ ասոնց մասին խոր վերլուծումներ չ՛ունենար: Նոյնպէս եւ նոյնքան բնական պէտք է ըլլայ Հայաստանի մէջ այս կամաւորական աշխատանքի շրջանը ամբողջացնելը: Իւրաքանչիւր անհատ պէտք է գիտնայ, որ 20 տարեկան հասակին Հայաստանի մէջ առնուազն երկու ամիս կամաւոր աշխատանք պիտի տանի իբրեւ իր հասունացման գործընթացի մէկ անբաժան մասնիկը: Պարզապէս պէտք է մտածէ, թէ ե՛րբ պիտի ընէ այդ, բայց անպայման պէտք է ընէ: Այդ հսկայական ուժը, որ կը ստեղծուի, աներեւակայելի է: Այսօր շատ փոքր է տոկոսը լիբանանահայութեան մասնակցութիւնը այս ծրագիրին. իմ նպատակս լիբանանահայութեան որոշ չափով ներշնչել է այս գործին: Նման կազմակերպութիւն մը առիթ մըն է այդ անորոշութիւնները փարատելու:

Հարցազրոյցը վարեց` ԳՈՃԱՅԵԱՆ ԱՐԱԶ

Share this Article
CATEGORIES