ՊԱՇՊՈՒՂԻ ԿԱԼԱՆԱՒՈՐՄԱՆ ՄԷՋ ԲԱՆ ՄԸ ՍԽԱԼ Է

Պաշպուղ

Ոչ ոք օրէնքէն վեր է: Ոչ ալ որեւէ օրէնք կայ (բնական կամ այլ կերպ), որ կ՛ըսէ, թէ բարձր պաշտօններու վրայ ծառայած մարդիկ անձեռնմխելի են, զերծ են պատիժէ, եթէ օրէնքը խախտեն: Այսպէս ըլլալով հանդերձ, բան մը պարզապէս ճիշդ չի թուիր «ահաբեկչութեան» ամբաստանութիւններով սպայակոյտի նախկին պետ զօրավար Իլքեր Պաշպուղի կալանաւորման մէջ:

Անշուշտ այս երկրին մէջ իսլամականներ եւ ազատականներ կան, որոնք չափազանց ուրախ են այս զարգացումով: Անոնց համար ասիկա ցոյց կու տայ, թէ Թուրքիա որքան ժողովրդավարական սկսած է ըլլալ:

Բայց ասիկա, ըստ երեւոյթին, աւելորդ պարզաբանութիւն մըն է: Նոյնիսկ Միացեալ Նահանգներու պաշտպանութեան փոխնախարար Էրիք Էտըլման, որ Թուրքիոյ մէջ դեսպան եղած է, «Միլլիյեթ» թերթին ըսաւ, որ բոլոր անոնք, որոնք անցեալին Պաշպուղի հետ գործ ունեցած են, ահաբեկչութեան ամբաստանութեամբ անոր կալանաւորման ի տես «ապշահար» եղած են:

Ուաշինկթըն եւ Եւրոպական Միութիւնը պաշտօնապէս ըսին, որ իրենք զարգացումներուն մօտէն կը հետեւին եւ յոյս յայտնեցին, բազմաթիւ բառերով, որ ամէն ինչ կ՛ընթանայ ժողովրդավարութիւններու մէջ գոյութիւն ունեցող օրինական արժեչափերով: Ասիկա սակայն ցանկալի մտածողութիւն մը կը թուի Թուրքիոյ մէջ շատերու համար, որոնք ի տարբերութիւն իսլամականներու, մասնաւորաբար կը հաւատան, որ Պաշպուղի կալանաւորման մէջ աչքի երեւցածէն աւելին կայ:

Ոչ ոք կրնայ առարկել, վիճիլ, որ ժողովրդավարական եւ օրինական է Պաշպուղի համար` ունենալ արտօնագրուած համացանցային կայքեր` իր պաշտօնավարած ատեն Էրտողանի կառավարութիւնը վարկաբեկելու նպատակով, որուն վրայ հիմնուեցան իր դէմ ուղղուած ահաբեկչութեան ամբաստանութիւնները: Օրէնքի գերակայութեան եւ ժողովրդավարութեան հաւատացող ոչ ոք կրնայ ասիկա ներել, եւ Պաշպուղ ասո՛ր համար պատասխան պէտք է տայ որեւէ ժողովրդավարութեան մէջ:

Բայց կը թուի, թէ սպայակոյտի նախկին պետը «ահաբեկիչ» մը ըլլալու համար ամբաստանելը գործադրել է «ռետուքսիօ ատ ապսորտում» մը (հերքում` ցոյց տալով, որ առաջարկին հետեւանքը անհեթեթ է), որովհետեւ ատիկա կը նշանակէ, թէ «ահաբեկիչ» մը, որ պետական ամէնէն գաղտնի եւ սրբազան հետախուզութեան տեղեակ է, կը ղեկավարէր Թուրքիոյ զինուորականութիւնը:

Զարմանալի չէ, որ Էտըլման եւ Ուաշինկթընի մէջ ուրիշներ «ապշած» են:

Հետեւաբար, իրականութեան մէջ ի՞նչ կը պատահի: Կը թուի, թէ պատասխանը նուազ բարդ է, քան կառավարական շրջանակներ կ՛ուզէին ատիկա ներկայացնել: Կարծէք թէ մենք ունինք զուտ «վրէժխնդրութեան» հարց մը, պատմական հաշուեյարդար մը, մասնաւորաբար` իսլամականներու կողմէ, որոնց անցեալին ընդդիմացաւ քեմալական հզօր, տոկուն զինուորականութիւնը` զանոնք ճնշելով մինչեւ հիմա արձագանգող ձեւերով, միջոցներով:

Ասիկա է թերեւս պատճառը, որ կառավարութիւնը «կոկորդիլոսի» արցունքներ միայն կը թափէ Պաշպուղի եւ այլոց համար, որոնք կալանաւորուած են այժմ տխրահռչակ «Էրկենեքոն»-ի եւ «Լախտի հարուած»-ի գործերով:

Երբ պետական պաշտօնատարներ կ՛ըսեն. «Ամէն ոք անմեղ է, մինչեւ որ մեղաւոր ըլլալը փաստուի» կամ «նախադատավարական եւ դատավարութեան շրջանի երկարատեւ կալանաւորումները պէտք չէ պատիժի վերածուին», կարելի չէ այս խօսքերը անկեղծ համակրանքի արտայայտութիւն նկատել անոնց հանդէպ, որոնք դատավարութեան կ՛ենթարկուին:

Եթէ մենք նայինք կալանաւորուած լրագրողներուն, որոնք կը մեղադրուին հակակառավարական խռովութեան համար, այն իրողութիւնը, որ անոնցմէ ոմանք չորս տարիէ ի վեր բանտարկուած են, կը հաստատէ, որ անոնց կալանաւորումը արդէն իսկ ինքնին պատիժ եղած է, եւ թէ` վերջաւորութեան եթէ փաստուի, որ անմեղ են, անոնք հաւանաբար վերականգնում, վերահաստատում պիտի չստանան, բացի եթէ Եւրոպական դատարան կամ Մարդկային իրաւանց պաշտպան կազմակերպութեան դիմեն:

Ժողովրդավարութեան, մարդկային իրաւունքներու պաշտպանութեան եւ մամլոյ ազատութեան հանդէպ իսկապէս անկեղծ կառավարութիւն մը, որ խորհրդարանին մէջ հզօր է, ինչպէս` ԱԲԿ-ն, մինչեւ հիմա շատոնց ընդունած պէտք էր ըլլար անհրաժեշտ օրէնքները, որպէսզի արգիլէր մեր դիմագրաւած եւ Թուրքիոյ վատ անուն տուող օրինական տարօրինակութիւնները: Բայց այդպէս չըրաւ:

«Առաջատար ժողովրդավարութեան» մասին բոլոր խօսքերով, աւելի դժուար կ՛ըլլայ հաւատալ, թէ ԱԲԿ Թուրքիան առաւել ժողովրդավարական պիտի դարձնէ: Մանաւանդ երբ տեսքը կուսակցութեան մըն է, որ աւելի մտահոգուած, հետաքրքրուած է հին հաշուեյարդարներով, քան` իսկապէս ժողովրդավարական առաջատար միջոցով Թուրքիոյ  համար գետին պատրաստելու, հիմք դնելով:

ՍԵՄԻՀ ԻՏԻԶ

«Հիւրրիյէթ»

Share this Article
CATEGORIES