ՓՈՒՆՃԱՊԻ ԿԱՌԱՎԱՐԻՉԸ ՍՊԱՆՆՈՂԸ ԻՆՉՊԷ՞Ս ՀԵՐՈՍ ԵՂԱՒ

Քատրիի համակիրներու ցոյց մը

2011-ի յունուարին Փաքիստանի Փունճապ նահանգի կառավարիչը` Սալման Թասիր, սպաննուեցաւ իր թիկնապահներէն մէկուն կողմէ, որ հետագային մահուան դատապարտուեցաւ:

Մումթազ Քատրի այժմ կը բողոքարկէ իր դատավճիռը, եւ որոշ մարդիկ կը հաւատան, որ ան տակաւին կրնայ պետական պաշտօնի ընտրուիլ:

4 յունուար 2001 թուականին, երբ կառավարիչ Սալման Թասիր ընկերոջ մը հետ նստած կը ճաշէր Իսլամապատի ճաշարանի մը մէջ, Մումթազ Քատրի կը ճշդէր իր դիրքերը, անկիւնները:

Արդէն երեք առիթներով Քատրի այդ օրը փորձած էր Թասիրի վրայ կրակել եւ ձախողած էր: Սակայն, երբ Թասիր իր ճաշի սեղանէն հեռանալով` տերեւազարդ շուկային մէջէն իր ինքնաշարժին մօտեցաւ, Քատրի գործի անցաւ:

«Աստուած մեծ է» պոռալով` ան Թասիրի վրայ 27 անդամ կրակեց (ատիկա 3-4 երկվայրկեան տեւեց), ապա ձեռքերը օդը բարձրացուց եւ պաշտօնակից թիկնապահներուն (կառավարիչը աւելի քան 20 զինեալներով կը շրջագայէր) ըսաւ. «Մի՛ կրակէք, ձերբակալեցէ՛ք զիս»: Անոնք այդպէս ալ ըրին:

Մումթազ Քատրի հետագային մահուան դատապարտուեցաւ, բայց նկատի ունենալով Փաքիստանի մէջ արդարադատական համակարգի անցեալի գործունէութիւնը եւ այս գործին որոշակի հանգամանքները` քիչեր կ՛ակնկալեն, որ այդ վճիռը պիտի գործադրուի:

ԺՈՂՈՎՐԴԱՎԱՐՈՒԹԵԱՆ ՔԱՐՈԶԻՆ

Սալման Թասիր առաւելանման, բռնակալ, ինքնակերտ միլիոնատէր մըն էր: Ազատ, օրօրուող` 60-ական թուականներուն Լոնտոնի մէջ, իբրեւ դժուարութեամբ հաշուապահութիւն սորվող, ան «Փլէյպոյ» ակումբին մէջ քաղապետ էր եւ, բոլոր հաշիւներով, բաւական լաւ գիտէր «Փլէյպոյ»-ի պաննի աղջիկները: Ի դէպ, ըստ որոշ հաշուարկներու, ինք բոլորն ալ լաւ գիտէր:

Սալման Թասիր

Փաքիստան վերադառնալով, երկրի ամէնէն բիրտ զինուորական բռնատէր զօրավար Զիա ուլ Հաքի իշխանութեան օրով, Սալման Թասիր քաղաքականութեամբ զբաղեցաւ եւ ժողովրդավարութեան համար քարոզարշաւի յանցանքով արգելափակուեցաւ:

Ան միշտ վառվռուն կատակներ կ՛ընէր: Հիլըրի Քլինթըն անգամ մը այցելեց իրեն Լահորի մէջ կառավարիչի տունը, որ կը հանդիսանայ գաղութատիրական անցեալի ժառանգութիւն` հսկայ սպիտակ շէնք մը, կամարակապ բարձր սիւներով, որոնց մօտ կանգնած էին Փաքիստանեան ազգային տարազով պահակներ:

Արարողութիւններու դահլիճներու պատերուն վրայ կային նախկին կառավարիչներու դիմանկարներ:

«Տիկին Քլինթըն, ես հաւանաբար ձեզի պէտք է տեղեկացնեմ, որ երբ Լոնտոն կը բնակէի, սովորութիւն ունէի Կրոսվենոր հրապարակին վրայ գտնուող Միացեալ Նահանգներու դեսպանատունը քարկոծելու», ըսաւ Թասիր:

«Մի՛ մտահոգուիք, պարոն կառավարիչ, ես ալ այդպէս ըրած եմ», պատասխանեց Հիլըրի Քլինթըն:

Երբ տիկինը պիտի մեկնէր, անոնք միասին դիտեցին խստածածկ ընդարձակ տարածութիւնը (եւ ասիկա Լահորի ճիշդ կեդրոնը):

«Կը ցաւիմ, տիկին Քլինթըն, մենք սովորութիւն ունէինք ձեզի նման ականաւոր մեր հիւրերէն խնդրելու, որպէսզի կառավարչին տան այս պարտէզին մէջ ծառեր տնկէին: Նոյնիսկ թագուհին ծառ մը տնկած է», ըսաւ Թասիր:

«Այդ աւանդութիւնը դադրա՞ծ է», հարցուց տիկինը:

«Է՜հ, Իտի Ամին (Ուկանտայի  երբեմնի բռնապետ, Ա.) տնկեց ծառ մը, բայց յետոյ կերաւ պարտիզպանը», պատասխանեց Թասիր:

Աւելի ուշ ան շատ ուրախացաւ, երբ լսեց, որ տիկին Քլինթըն Լահորի օդակայան վերադարձի ամբողջ տեւողութեան խնդուքը չէ կրցած զսպել:

ԱՋԱԿՑՈՒԹԻՒՆ ՈՃՐԱԳՈՐԾԻՆ

Ուրեմն ինչո՞ւ իր թիկնապահը զայն սպաննեց:

Թասիր, որ Փաքիստանի մէջ փոքրամասնութիւնները պաշտպանելու համբաւ կը վայելէր, նախաձեռնած էր քրիստոնեայ կնոջ մը` Ասիա Պիպիի առնչուող սրբապղծութեան հարցին համար քարոզչական արշաւի մը:

Ասիա Պիպի

Ասիա Պիպիի համագիւղացի որոշ իսլամ կիներ զայն ամբաստանած էին իրենց ջրհորէն խմելով` ջրհորը պղծելու համար, եւ պահանջած էին, որ Ասիա Պիպի կրօնափոխ ըլլայ:

Ան մերժած էր, եւ կիները զայն մեղադրած էին սրբապղծութեան համար:

Երբ Թասիր լսեց այս հարցին մասին, որոշեց փորձել Պիպիի համար նախագահական ներում ստանալ:

Սրբապղծութեան օրէնքները Փաքիստանի մէջ կը նշանակեն, թէ անոնք, որոնք Քուրանը կամ Մարգարէն կը սեւցնեն, կը նուաստացնեն, անյապաղ կ՛ազատազրկուին:

Փաստօրէն ատիկա յաճախ պաշտպանութիւն է: Սրբապղծութեան համար ամբաստանուած շատ մը մարդիկ սպաննուած են վայրագ ամբոխին կողմէ:

Թասիր հաւատացած էր, որ օրէնքը սխալ կը գործադրուի մարդոց կողմէ, որոնք մանր վէճեր կ՛ունենան, որպէսզի իրենց թշնամիները   արգելափակուին: Բայց երբ Թասիր ըսաւ, որ ինք անձամբ ամբաստանուած է սրբապղծութեամբ, ատոր համար իր թիկնապահը որոշեց, որ Թասիր պէտք է մեռնի:

Փաքիստանի մէջ շաբաթ մը մնալէ եւ Թասիրի դէպքին մասին մարդոց հարցնելէ ետք, ես մեկնեցայ` հաւատալով, որ աւելի շատ փաքիստանցիներ ոճրագործ Մումթազ Քատիրիի հանդէպ համակրանք ունին, քան անոր զոհին` Սալման Թասիրի:

Այս խնդիրը Փաքիստանի մէջ այնքան զգայուն է, որ ոչ մէկ աւագ փաստաբան  Քատրիի դէմ պետական դատին մէջ դատախազի դերը պիտի ստանձնէ:

Ի վերջոյ Լահորէն փաստաբան մը համաձայնեցաւ ատիկա ընելու, եւ ես իրեն հանդիպեցայ իր տան մէջ,  ուր այժմ երկու պահակներ կան դրան առջեւ:

Փաստաբանը ինծի հետեւեալը  ըսաւ. «Ոչ մէկ իրաւաբան ատիկա պիտի ընէ: Իմ անունս առաջարկուեցաւ: Երբ ես ընկերներուս ըսի, անոնք ըսին, որ չընեմ այդ բանը: Եթէ կրօնական մարդիկ այստեղ մէկէ մը զայրանան, չեն ձգեր, որ ան ապրի:

«Բայց Քատրիի մահուան վճիռը պէտք է պահպանուի: Եթէ ատիկա ցմահ բանտարկութեան վերածուի, կրճատուի, ըսեմ ձեզի, որ ան ի վերջոյ ազատ կ՛արձակուի:

«Եւ յետոյ ան խորհրդարանի անդամ կ՛ըլլայ, նոյնիսկ` նախարար, որովհետեւ ան հերոս մըն է, ոչ միայն պարզ, բնականոն մարդոց, այլեւ շատ մը ուսեալ մարդոց, ներառեալ նախկին դատաւորներու եւ նոյնիսկ գործող դատաւորներու համար: Շա՜տ, շա՛տ բարձր դասուած մարդիկ Քատրին կը հերոսացնեն»:

Եւ ատիկա ճշմարիտ է:

Ես գացի տեսնելու Մումթազ Քատրիի եղբայրը, իրենց Ռաուալփինտիի տան մէջ, ուր ոչ նուազ քան 72 ազգականներ կը բնակին բաւական ծանր պայմաններու մէջ:

Քատրիին հայրը որմնադիրն է, իսկ եղբայրներն ու քոյրերը տարբեր աշխատանքներ ունին ցած վճարումներով, աշխատավարձքերով:

«Դուք չէք կրնար երեւակայել, թէ իմ եղբայրս ի՛նչ ըրած է: Մարդիկ, որոնք նախապէս նոյնիսկ կը մերժէին մեզի հետ ձեռնուիլ, այժմ մեզի կու գան եւ մեր ձեռքերը կը համբուրեն», ըսաւ Քատրիի մեծ եղբայրը եւ աւելցուց. «Մենք երախտապարտ ենք, որ Աստուած մեր ընտանիքէն անդամ մը ընտրեց պահպանելու համար Մարգարէին հեղինակութիւնը»:

ՕՈՒԸՆ ՊԵՆԵԹ ՃՈՆԶ

«Պի. Պի. Սի.»

Share this Article
CATEGORIES