ԽՕՍՔ ՑՆԾՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆ ՀՊԱՐՏԱՆՔԻ

ՍԱՐԳԻՍ ԿԻՐԱԿՈՍԵԱՆ

Հայաստանի Գրողներու միութեան վերամշակուած կանոնագրութեան մէկ յօդուածը սփիւռքահայ արժանաւոր գրողներուն շնորհեց լիիրաւ անդամի իրաւունքը` փոխան խորհրդանշական հանգամանք ունեցող «սփիւռքահայ գրող» կարգավիճակին: Այս առիթով ՀԳՄ-ի նախագահութեան յղուեցաւ ստորեւ հրատարակուած շնորհաւորագիրը:

Յայտնենք, որ այս խօսքը նաեւ լոյս պիտի տեսնէ ՀԳՄ-ի պաշտօնաթերթ «Գրական թերթ»-ին մէջ: Տակաւին կ՛անդրադառնանք:

Հայ գրահրատարակչութեան 500-ամեակին առիթով, հայ գրողին ու մեր Մեսրոպակերտ գրականութեան տօնը շնորհաւորող աւելի թանկագին նուէր կարելի չէր պատկերացնել: Խօսքը, անշուշտ, կը վերաբերի Հայաստանի Գրողներու միութեան վերամշակուած կանոնագրութեան այն յօդուածին, որ վերջ կը դնէ Արտերկրի հայ գրողը «սփիւռքահայ գրող» նկատող խորհրդանշական անդամակցութեան եւ անոր կու տայ լիիրաւ անդամի կարգավիճակ:

Տարիներ առաջ եւ նոյնիսկ սփիւռքահայուն Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացի դառնալու իրաւունքը շնորհած պատմական որոշումէն իսկ առաջ, երբ 2002-ին, «Մէկ ազգ, մէկ մշակոյթ» կարգախօսով Գրողներու համահայկական Ա. համագումարը կը գումարուէր, նման առաջարկ մը կը հնչէր սփիւռքահայ գրողներու շարքերէն: Ճիշդ է, գաղափարը մեծ խանդավառութիւն կը յառաջացնէր, սակայն նոյնիսկ սփիւռքահայ ներկայացուցիչներուն մէջ օրին կը գտնուէին գրողներ, որոնք առաջարկը կը նկատէին երազային, ռոմանթիք եւ հեռու գործնական ցանկութիւն մը ըլլալու սահմաններէն: Բայց մէկանալու, իրողապէս միաւորուելու համազգային իղձը տարիներու ընթացքին հող կը շահէր եւ տեղ կը գրաւէր ո՛չ միայն Հայաստանի Գրողներու միութեան ղեկավարութեան քաղցր լուծը կամաւորապէս ստանձնած պատասխանատուներուն սրտերուն ու մտքերուն մէջ, այլեւ` ՀԳՄ-ի նախագահին եւ անոր գործակիցներուն ապագայի «անկատար տենչեր»-ու օրակարգին վրայ:

Ժամանակին զուգահեռ` գաղափարը կը մեծնար ձիւնագնդակի պէս, կը քննարկուէր հանգամանօրէն, հայ գրողին վայել խոր գիտակցութեամբ, կը բիւրեղանար եւ մարմին ու ոգի կը ստանար: Եւ լուրը, տարիներու երազներով ու սպասումներով քաղցրօրէն գեղեցկացած լուրը կը հասնէր Երեւանէն: Կը խօսէր Հայաստանը, կը խօսէր հայ ժողովուրդի հազարամեայ հայկեան ոգին, կը ցնծար Մաշտոցաւանդ դարաւոր ուխտը, կ՛իրականանար Տէր Զօրի անծայրածիր տափաստանները իրենց թանկ արեամբ սրբագործած մեր նահատակ գրողներուն մեծ երազը եւ ա՛լ առաւել կը գեղեցկանային, կ՛ամբողջանային ու կը լիանային Հայաստանն ու հայութիւնը:

Լուրը, որ հասաւ հայոց քաղաքամայրէն, պարզ ու ընթացիկ լուր մը չէր: Չէր կրնար ըլլալ եւ չեղա՛ւ: Պատմական որոշումը տրուած էր: Պատմակա՛ն` բառին ամբողջական եւ ազնուագոյն առումով, որովհետեւ հայ գիր ու գրականութեան Արտերկրի մշակներուն ուսերէն վար առնուած էր ցեղասպան թուրքին կողմէ պարտադրուած «սփիւռքա», «լիբանանա», «ամերիկա», «ռուսա» եւ, ո՜վ գիտէ, վաղը որտեղահայ անուանակոչող խորթ ու անհոգի քղամիդը եւ անոր մարմինն ու ողջ էութիւնը զարդարած էր հայկաւանդ ծիրանի պատմուճանը: Դուք ըսէք` հայկեան ազնուական արիւնին անփոխարինելի ոգիով, հաւատքով, ուխտով եւ ազգային հպարտութիւնը բարձրաղաղակ ղօղանջող քաղաքական հասունութեամբ:

Ա՛յս ծիրին մէջ պէտք է դիտել Արտերկրի հայ գրողը աշխարհասփիւռ, բայց ոչ հեռաւոր, այլ իր հայրենաբնակ գրչեղբայրներու սրտերուն մէջ սրտացուցած լիիրաւ անդամի կանոնագրային ճշդագրումը, որ միայն պատմական նախաձեռնութիւն մը չէ, մշակութային ծափահարելի քայլ մը չէ պարզապէս, այլեւ, առաւել քան զամենայն, քաղաքական հասունութեան ու գիտակցութեան պերճախօս արտայայտութիւն մը, պայծառ ու արդար դիրքորոշում մը, կարճ ըսած` ամբողջականօրէն քաղաքակրթական սխրալի յաղթանակ մը:

Հայ գիրին ու գրականութեան յաղթանակը: Ազատ, անկախ եւ ամբողջական Հայաստանի եւ հայութեան մէկ բացառիկ, պատմականօրէն հայախորհուրդ ոգիին ու լինելութեան յաղթանակը, որ մէ՛կ է այսուհետեւ` միս ու ոսկորի անբաժանելի զօրութեամբ, մէ՛կ է գեղեցկօրէն` ինչպէս մեր արիւնը, մեր ճակատագիրը, մեր գրչի եւ զէնքի հին ու նոր բոլո՛ր նահատակներուն հայրենակերտ ուխտը, յար եւ նման մեր երկգագաթ, բայց մէկ ու միաձոյլ սրբազան լերան եւ դարերու նուաճումներով իմաստնացած անոր յարաժամ ու անփոխարինելի յաւերժաձայն պատգամին:

Պէյրութ, 24 յունուար 2012

Share this Article
CATEGORIES