«ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԾԱՆՕԹԱՑՆԵԼ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻՆ» ԱՐԱՄ Ա.

2011-ին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի տպարանէն լոյս տեսաւ Արամ Ա. վեհափառ հայրապետի «Եկեղեցին ծանօթացնել ժողովուրդին» խորագրեալ հատորը, որ կը բաղկանայ 222 էջերէ:

Սոյն գործը կ՛ընդգրկէ հետեւեալ բաժինները. «Ներածութիւն», «Հայ եկեղեցւոյ վերանորոգման անհրաժեշտութիւնը», «Էական հարցեր եւ գլխաւոր մարտահրաւէրներ» եւ «Զրոյց երիտասարդներու հետ»:

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա. վեհափառը միջազգային առումով հոգեւոր առաջնորդ մըն է եւ էքիւմենիք դէմք: Ան ծառայած է երկու շրջաններ (1991-2005)` իբրեւ ատենապետ Աշխարհի եկեղեցիներու խորհուրդին: 2006 թուականէն ի վեր եղած է պատուոյ նախագահ Խաղաղութեան համար աշխարհի կրօններուն եւ նախագահ` Միջին Արեւելքի Եկեղեցիներու խորհուրդին:

Իր յառաջաբանին մէջ Արամ Ա. կ՛ըսէ, թէ վերոյիշեալ գիրքը գրի առած է անգլերէնով, հասկնալի դարձնելու համար անոր բովանդակութիւնը` Հիւսիսային Ամերիկայի անգլիախօս հայ երիտասարդութեան:

Այս իրողութեամբ, վեհափառը կ՛ըսէ, թէ ներկայիս կ՛ապրինք մարտահրաւէրներով եւ տագնապներով յատկանշուած դարու մը մէջ, ուր հայ եկեղեցին կոչուած է աշխուժացնել իր առաքելական գործունէութիւնը եւ դաստիարակչական պարտականութիւնը, որպէսզի կարենայ հաստատ եւ զօրեղ համոզումով յոյս ներշնչել հայ ժողովուրդի ակնկալութիւններուն:

Այս յղացքով, թեմը ունի վճռական դեր` եկեղեցին ներքնապէս զօրացնելու այս կենսական գործընթացին մէջ: Հետեւաբար հարկ է ընծայել յատուկ ուշադրութիւն թեմին, որուն արժանիքը կը կայանայ եկեղեցին վերաշխուժացնելու իր նպատակին մէջ:

301 թուականէն ի վեր, երբ քրիստոնէութիւնը հռչակուեցաւ պետական կրօն Հայաստանի մէջ, Հայ եկեղեցին, հակառակ իր կրած բազմատեսակ հալածանքներուն, դարձաւ ջերմ պաշտպանը քրիստոնէութեան` տարածելով Աւետարանի պատգամները ամէնուրեք:

Աստուծոյ խօսքը հաւատացեալներուն փոխանցելու կապակցութեամբ, Արամ Ա. կը շեշտէ անհրաժեշտութիւնը քարոզներու, որոնք, կ՛ըսէ, պէտք է ըլլան իմաստալից, յստակ եւ հակիրճ, որպէսզի չդառնան ձանձրացուցիչ խօսքեր:

Թեմական եկեղեցիներու կողքին Կիրակնօրեայ վարժարանները եւս, որոնք հիմնուած են 1930-ին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Սահակ Բ. վեհափառին կողմէ, կը ջամբեն հոգեւոր սնունդ հայ մանուկներուն:

Արամ Ա. կ՛ըսէ, թէ եկեղեցին պէտք է ամուր պահէ իր հոգեմտաւոր կապը հայ ժողովուրդին հետ: Այս իմաստով, Սուրբ Գիրքի սերտողութիւնը ազգային վարժարաններու մէջ օգտակար միջոց մըն է դաստիարակելու հայ աշակերտները` բարոյական վսեմ սկզբունքներով:

Իր կարգին, ծխատէր քահանան եւս կը զօրացնէ յարակցական կապը եկեղեցւոյ եւ ժողովուրդին միջեւ, երբ Սուրբ Ծննդեան եւ Սուրբ Զատկուան տօներուն կ՛օրհնէ հաւատացեալներուն տուները, ինչպէս նաեւ կը կատարէ նշանտուքի, մկրտութեան, սուրբ պսակի եւ թաղման արարողութիւններ:

Արամ Ա. կը խօսի այն հիմնական դերին շուրջ, զոր կը ստանձնէ Ազգային առաջնորդարանը` մեր համայնքային ու եկեղեցական կեանքին մէջ:

Այս կապակցութեամբ, կ՛անդրադառնայ թաղական խորհուրդի վարած գործունէութեան եւ կը թուէ յատկութիւնները թեմի առաջնորդին, որ թէ՛ հոգեւոր հովիւն է իր հօտին եւ թէ դեսպանը` Քրիստոսի: Ան է, որ կ՛առաջնորդէ իր թեմը` Աւետարանի ուսուցումներուն համաձայն: Արամ Ա. կ՛ըսէ, որ թեմի առաջնորդը պէտք է ըլլայ օժտուած վարչական կարողութեամբ եւ ունենայ համապարփակ ծանօթութիւն Աւետարանի, աստուածաբանութեան, եկեղեցական հայրերու ու եկեղեցւոյ պատմութեան մասին:

Հիւսիսային Ամերիկայի հայ երիտասարդներուն իր ուղղած խօսքին մէջ Արամ Ա. կ՛ըսէ, որ Աւետարանը անկիւնաքարն է քրիստոնէութեան: Թէ` այս առումով, սովորական գիրք մը չէ Աւետարանը, այլ կը պարունակէ շունչն ու յայտնութիւնը Աստուծոյ:

Հին կտակարանը կը բաղկանայ երեսունինը գիրքերէ եւ Նոր կտակարանը` չորս աւետարաններէ եւ քսաներեք առաքելական նամակներէ, ներառեալ` Գործք առաքելոցը: Աստուածաշունչի պարունակած գիրքերը գրուած են այլազան անհատներու կողմէ` տարբեր ժամանակներու եւ վայրերու մէջ:

Աստուածաշունչը կը կազմէ առանցքը եկեղեցւոյ: Սովորական առումով, սուրբ գիրք մը չէ ան պարզապէս, որ կ՛օգտագործուի պատարագի ընթացքին, այլ հոգեղէն առաջնորդն է եկեղեցւոյ` բոլոր ժամանակներուն եւ բոլոր պարագաներու տակ: Այս ճշմարտութեամբ, վեհափառը կ՛ըսէ, թէ իւրաքանչիւր քրիստոնեայ պարտաւոր է կարդալ, ուսումնասիրել եւ վերլուծել Աստուածաշունչը:

Մեր ազգային ու կրօնական կեանքի մէջ Աստուածաշունչը առաջին գիրքն էր, որ թարգմանուեցաւ հայերէնի: Սահակ Պարթեւ կաթողիկոսի եւ Մեսրոպ Մաշտոցի առաջնորդութեամբ կատարուած այս թարգմանութիւնը այնքան ճշգրիտ եւ կատարեալ էր, որ կոչուեցաւ «Թագուհի թարգմանութեանց»:

Արամ Ա. կ՛ըսէ նաեւ, որ «փոքր եկեղեցի» մըն է ընտանիքը` Աստուծոյ կողմէ հիմնուած եւ Աստուծոյ ներկայութեամբ շնչաւորուած: Թէ` այս ըմբռնումով, երբ Քրիստոս ներկայ է ընտանիքի մը առօրեայ կեանքին մէջ, այդ ընտանիքը կը փոխակերպուի ապրող եկեղեցիի մը:

Վեհափառը կը նկատէ նաեւ, որ փոքր դպրոց մըն է ընտանիքը, որ դարերու ընթացքին եղած է գանձարանը, հովանաւորն ու պաշտպանը` հայկական մշակութային եւ իմացական ժառանգութեան:

Խորացնելով այս հարցը` կ՛ըսէ, թէ հայոց պատմութեան փոթորկոտ շրջաններուն, երբ դարձանք ենթակայ բարբարոս ցեղերու արշաւանքներուն, կորսնցնելով մեր մայրենի հողը, ինքնութիւնը եւ անկախութեան խորհրդանիշ Արարատ լեռը, հայ ընտանիքը եղաւ փոքր հայրենիք մը, որ ներմուծեց երիտասարդ սերունդներու սրտերուն մէջ հայրենիքի սէրն ու երազը:

Իսկ դաստիարակչական մարզի մէջ հայ դպրոցը եղած է անխորտակելի ամրոցը հայութեան եւ պաշտպանը` մեր դարաւոր դպրութեան: Այս դիտաւորութեամբ, վեհափառը կը թելադրէ, որ հայ աշակերտները յաճախեն հայկական վարժարաններ:

Ինչ կը վերաբերի լեզուական հարցին, Արամ Ա. կը հաստատէ, որ հայ լեզուն առանցքն է մեր մշակոյթին: Այս իւրայատկութեամբ, հայ լեզուն ստանձնեց յատկանշական դեր` ստեղծելով մեր պատմութեան Ոսկեղէն (5-րդ դար) եւ Արծաթ (12-րդ դար) դարերը եւ զարկ տուաւ յատկապէս պատմագրութեան, գրականութեան եւ սուրբերու վարքը բնութագրող աշխատանքին: Հայ լեզուն իսկապէս հայացուց քրիստոնէական հաւատքը` օժտելով զայն հայկական ինքնութեամբ: Դրուատելով հայ լեզուի բարեմասնութիւնները` վեհափառը կ՛ըսէ, թէ հայ լեզուն մէկն է մեր ազգին «սրբութիւն սրբոց»-ներէն, արժէքաւոր գանձերէն մէկն է մեր ազգային կեանքի եւ մէկն է այն ոսկեղէն կամուրջներէն, որ մեզ կ՛առաջնորդէ Աստուծոյ: Հետեւաբար հարկ է խօսինք ամէն օր վայելչական յատկութիւններով օժտուած հայ լեզուն:

Արամ Ա. կ՛ըսէ, թէ հայ երիտասարդները կը ներկայացնեն կենսական ուժը մեր ապագայ իրագործումներուն: Այս ըմբռնումով, խորհուրդ կու տայ երիտասարդներուն, որ դաստիարակուին քրիստոնէական հաւատքով եւ ըլլան կրօնական գիտելիքներով թրծուած առաքինի հայեր:

Իսկ ինչ կը վերաբերի կիներուն, վեհափառը կ՛ըսէ, թէ անոնք կը վարեն ներկայիս պատասխանատու պաշտօններ հանրային կեանքի մէջ: Աստուածամայրն է անոնց ուղեցոյցը, որուն հետեւողութեամբ կը ծրագրեն բարեսիրական նպատակներ:

Պատմութեան ընթացքին բազմաթիւ հայ կիներ ձեռնարկած են եկեղեցական գործունէութեան: Անոնց շարքին կը դասուին սրբուհի Գայեանէն եւ սրբուհի Հռիփսիմէն, որոնք նահատակուեցան Հայաստանի մէջ, Քրիստոսի սիրոյն:

Հայ կիները եղած են տիպար ուսուցչուհիներ` Վարդանանց պատերազմի օրհասական օրերէն մինչեւ Եղեռնի տխրաշուք տարիները, երբ անոնք Տէր Զօրի աւազներուն վրայ այբուբենը գրել սորվեցուցին հայ որբերուն: Ազգային կեանքի այլազան մարզերու մէջ եւս հայ կիները բերած են իրենց գործօն մասնակցութիւնը` պաշտպանելով մանաւանդ Հայ դատը:

19-րդ դարու Զարթօնքի շրջանին Սրբուհի Տիւսաբ, Զապէլ Ասատուր, Զապէլ Եսայեան եւ ուրիշներ ոչ միայն եղած են ջերմ պաշտպանը կնոջ իրաւունքներուն, այլ հարստացուցած են նաեւ հայ գրականութիւնը իրենց գեղարուեստական համապատասխան երկերով:

Արդարեւ, «Եկեղեցին ծանօթացնել ժողովուրդին» խորագրեալ իր հատորով Արամ Ա. կը թելադրէ Հիւսիսային Ամերիկայի հաւատացեալ ժողովուրդին, մանաւանդ` հայ երիտասարդներուն, որ ներկայ ըլլան սուրբ պատարագի արարողութեան, որպէսզի իրենց յարատեւ ներկայութեամբ ջերմանայ եւ զօրանայ Հայ եկեղեցին եւ մնայ կանգուն` արտաքին աշխարհի մարտահրաւէրներուն դիմաց:

ՅԱԿՈԲ ՄԱՆՈՒԿԵԱՆ

Դեկտեմբեր 2011

Share this Article
CATEGORIES