ԱՊԱՀՈՎՈՒԹԵԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ ՁԱԽՈՂԵՑԱՒ ՍՈՒՐԻՈՅ ՀԱՐՑՈՎ ԲԱՆԱՁԵՒԸ ՈՐԴԵԳՐԵԼ. ՌՈՒՍԻԱ ԵՒ ԱՐԵՒՄՈՒՏՔ ԶԻՐԱՐ Կ՛ԱՄԲԱՍՏԱՆԵՆ

Ռուսիա վեթոյի իրաւունքը կ՛օգտագործէ

Շաբաթ օր ՄԱԿ-ի Նիւ Եորքի կեդրոնատեղիին մէջ Ապահովութեան խորհուրդի մնայուն ներկայացուցիչներու մակարդակով դռնփակ նիստէ մը ետք խորհուրդը գումարեց հրապարակային նիստ մը, որուն ընթացքին Ապահովութեան խորհուրդի անդամները Սուրիոյ հարցով Մարոքի ներկայացուցած բանաձեւին շուրջ քուէարկութիւն կատարեցին: 13 երկիրներ Սուրիոյ տագնապի լուծման Արաբական լիկայի նախաձեռնութեան զօրակցող բանաձեւին թեր քուէարկեցին, սակայն Ռուսիա եւ Չինաստան զայն վեթոյի ենթարկեցին:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարար Հիլըրի Քլինթըն դատապարտեց Ռուսիոյ եւ Չինաստանի կողմէ վեթոյի օգտագործումը եւ յայտնեց, որ «դժուար է պատկերացնել, որ Սուրիոյ մէջ ամէնէն արիւնալի օրէն ետք գոյութիւն ունին կողմեր, որոնք կ՛ուզեն միջազգային ընտանիքին կողմէ այդ բռնարարքներուն դատապարտումը արգիլել, եւ ես անոնց հարց կ՛ուղղեմ` Ապահովութեան խորհուրդին մէջ աւելի խիստ վարուելու համար տակաւին ի՞նչ տեղեկութեան կարիք կայ»:

Քլինթըն ըսաւ, որ «այս բանաձեւը ձախողութեան մատնելը կը նշանակէ Սուրիոյ մէջ գետնի վրայ տեղի ունեցող ահաւոր արարքներուն պատասխանատուութիւնը կրել»: Ան նշեց, որ «Ասատի տապալումէն ետք սուրիացիներուն դիմակայելիք դժուարութիւնները պէտք չէ նսեմացնել, սակայն այլընտրանքը ոչ ոքի օգտին է»:

ՄԱԿ-ի մօտ Միացեալ Նահանգներու մնայուն ներկայացուցիչ Սիւզըն Ռայս շաբաթ օր տեղի ունեցած Ապահովութեան խորհուրդի նիստէն ետք վստահեցուց, որ իր երկիրը Սուրիոյ շուրջ որոշումի որդեգրման համար ջանք պիտի չխնայէ եւ սուրիացիներուն կռնակ պիտի չդարձնէ: «Մենք սուրիական վարչակարգին դէմ պատժամիջոցները կ՛աւելցնենք, եւ յառաջիկայ օրերուն Եւրոպայի ու Թուրքիոյ մեր գործընկերներուն հետ պիտի աշխատինք, ինչպէս նաեւ Արաբական լիկայի մեր գործընկերներուն հետ պիտի խորհրդակցինք: Սուրիացի ժողովուրդին կռնակ պիտի չդարձնենք եւ պիտի աշխատինք անոր համար, մինչեւ որ ազատութեան տիրանայ»:

Ֆրանսայի նախագահ Նիքոլա Սարքոզի Ռուսիոյ եւ Չինաստանի կողմէ վեթոյի իրաւունքի կիրարկման առնչութեամբ ցաւ յայտնեց: Էլիզէի պալատին կողմէ հրապարակուած հաղորդագրութեամբ մը Սարքոզի նշեց, որ «այն երկիրները, որոնք Ապահովութեան խորհուրդին արգելք կը հանդիսանան այդ բռնարարքները դատապարտելու` սուրիական վարչակարգը կը քաջալերեն շարունակելու իր վայրագ քաղաքականութիւնը, որ ապարդիւն է»:

Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութիւնը հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով դատապարտեց Ռուսիոյ եւ Չինաստանի կողմէ վեթոյի իրաւունքի կիրարկումը` շեշտելով, որ «բանաձեւի մերժումը պէտք չէ սուրիական վարչակարգին համար յաւելեալ սխալներ գործելու պատրուակ ծառայէ»: Հաղորդագրութիւնը կը նշէ, որ «շատ դժուար է հասկնալ, թէ ինչո՛ւ մերժուեցաւ այս շինիչ բանաձեւը, որուն որդեգրումը նաեւ Թուրքիան կը փափաքէր, եւ Արաբական լիկայի ջանքերուն ընդհանուր զօրակցութենէն աւելին չէր բովանդակեր», ինչպէս նաեւ «վեթոյի իրաւասութիւնը, որ Ապահովութեան խորհուրդի մնայուն անդամները ունին, անոնց վրայ լուրջ պատասխանատուութիւն կը դնէ»:

Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութիւնը քննադատեց այն իրողութիւնը, որ օգտագործուած վեթոյին պատճառով Ապահովութեան խորհուրդը միջազգային խաղաղութիւնն ու ապահովութիւնը պաշտպանելու իր պատասխանատուութեան տէր չէ կրցած կանգնիլ` յոյս յայտնելով, որ Ապահովութեան խորհուրդին մէջ գործուած «սխալը կարելի եղածին չափ շուտ սրբագրուի եւ միջազգային ընտանիքը սուրիացի ժողովուրդին կողքին կանգնի»:

Միւս կողմէ, Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Սելճուք Էօնալ հերքեց այն լուրը, թէ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Ահմեթ Տաւութօղլու իր ամերիկացի պաշտօնակիցին` Հիլըրի Քլինթընի հետ Միւնիխի մէջ ունեցած հանդիպումին ընթացքին Սուրիոյ մէջ զինուորական միջամտութիւն կատարելու համաձայնութիւն գոյացուցած է:

Սարքոզի յայտարարեց, որ Ֆրանսա ջանք թափելէ պիտի չդադրի` նշելով, որ «մեր եւրոպացի եւ արաբ գործընկերներուն հետ կը խորհրդակցինք յառաջացնելու համար «Սուրիացի ժողովուրդի բարեկամներու համախմբում» մը, որուն նպատակը Արաբական լիկայի նախաձեռնութեան գործադրութեան միջազգային ընտանիքի աջակցութիւնը ապահովելը պիտի ըլլայ»:

Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարար Ալեն Ժիւփէ յայտնեց, որ Ռուսիոյ եւ Չինաստանի վեթոները «միջազգային ընտանիքը կ՛անդամալուծեն»: «Ես ատիկա չեմ կրնար հասկնալ, մանաւանդ որ մեծ ջանք թափեցինք Ռուսիոյ եւ Չինաստանի ներկայացուցած բարեփոխումներուն համաձայնելու համար», ըսաւ Ժիւփէ` նշելով, որ բանաձեւը Սուրիոյ զէնք ծախելու արգելք, որեւէ պատժամիջոց կամ նախագահ Ասատի իշխանութենէն հեռացում չի պահանջեր:

Բրիտանիոյ արտաքին գործոց նախարար Ուիլիըմ Հէյկ իր կարգին յայտարարեց, որ Ռուսիոյ եւ Չինաստանի ձեռքերը «արիւնով ներկուած են»:

Արաբական լիկայի ընդհանուր քարտուղար Նեպիլ Արապի հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով յայտնեց, որ արաբական պետութիւնները սուրիական տագնապը լուծելու իրենց ջանքերը պիտի չդադրեցնեն, հակառակ անոր որ Ռուսիա եւ Չինաստան ՄԱԿ-ի աջակցութիւնը ապահովելու իրենց ջանքերը արգելակած են: Ան ըսաւ, որ այդ երկիրներուն կողմէ օգտագործուած վեթոն չի ծածկեր այն իրողութիւնը, թէ միջազգային յստակ զօրակցութիւն գոյութիւն ունի Արաբական լիկայի որոշումներուն, «որոնք կը ջանային ընդդիմութեան հետ երկխօսութեան սկսելու առիթ ընծայելու համար Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի իշխանութենէն հեռացումը պահանջող բանաձեւին նկատմամբ Ապահովութեան խորհուրդին զօրակցութիւնը ապահովել»:

Թունուզի վարչապետ Համատի Ժապալի երէկ բոլոր երկիրներուն կոչ ուղղեց Սուրիոյ դեսպանները վտարելու` յայտնելով, որ «սուրիացի ժողովուրդը գործի կը սպասէ (…) նուազագոյնը սուրիական վարչակարգին հետ բոլոր յարաբերութեանց խզումը (…) պէտք է սուրիացի դեսպանները արաբական երկիրներէն եւ բոլոր մնացեալ երկիրներէն վտարենք»: Թունուզի նախագահութիւնը շաբաթ օր յայտարարեց, որ Թունուզ կը պատրաստուի Սուրիոյ դեսպանը վտարելու: Նշենք, որ սուրիացի ընդդիմադիրներ անցնող երկու օրերուն ընթացքին Լիպիոյ, Աւստրալիոյ եւ Քուէյթի մէջ Սուրիոյ դեսպանատուները գրաւեցին:

Իսլամական երկիրներու կազմակերպութիւնը իր կարգին ցաւ յայտնեց Սուրիոյ մէջ կացութեան լուծում մը գտնելու Ապահովութեան խորհուրդի ձախողութեան համար:

Ռուսիոյ արտաքին գործոց փոխնախարար Կենատի Կաթիլով հակադարձեց իր երկրին ուղղուած քննադատութիւններուն` յայտարարելով, որ «Սուրիոյ մէջ բռնարարքները դատապարտող բանաձեւին Ապահովութեան խորհուրդին մէջ որդեգրման ձախողութեան պատասխանատուները արեւմտեան պետութիւններն են»` նշելով, որ անոնք «ատոր շուրջ համաձայնութիւն գոյացնելու բաւարար ջանք չթափեցին»: Կաթիլով ընդգծեց, որ «որովհետեւ Սուրիոյ հարցով բանաձեւի հեղինակները չուզեցին ատոր շուրջ համաձայնութիւն գոյացնելու համար յաւելեալ ջանք թափել (…), արդիւնքը ծանօթ է»:

Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութիւնը յայտարարեց, որ Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարար Սերկէյ Լաւրով եւ Ռուսիոյ գաղտնի սպասարկութեան տնօրէն Միխայիլ Ֆրատքով երեքշաբթի օր Դամասկոս այցելելով Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատի հետ պիտի քննարկեն ժողովրդավարական բարեփոխումները արագ կերպով գործադրելու հարցը: Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան հրապարակած հաղորդագրութիւնը կը յայտնէ, որ «Ռուսիա այլ երկիրներու հետ շփման ընթացքին կառչած կը մնայ երկար ատենէ ի վեր սպասուած ժողովրդավարական բարեփոխումները արագ կերպով գործադրելու միջոցով Սուրիոյ մէջ կայունութեան հաստատումը արագացնելուն»:

Հաղորդագրութիւնը կը նշէ, որ «Մոսկուա կը յուսայ նաեւ, որ արաբական նախարարաց յանձնախումբը իր յառաջիկայ ժողովին ընթացքին Սուրիոյ մէջ արաբ դէտերու առաքելութիւնը երկարաձգող որոշումը որդեգրէ»` աւելցնելով, որ այդ պատուիրակութիւնը «Սուրիոյ մէջ մագլցումը նուազեցնելու իր ազդու ազդակ մը ըլլալը փաստած է»:

Ռուսիա շաբաթ օր յոյս յայտնած էր, որ Ապահովութեան խորհուրդը Սուրիոյ հարցով բանաձեւին շուրջ քուէարկութիւն չկատարէ: Լաւրով յայտարարած էր, որ «Սուրիոյ հարցով բանաձեւին շուրջ Ապահովութեան խորհուրդին մէջ քուէարկութեան պարագային կը նախատեսենք, որ գայթակղութիւն մը տեղի ունենայ»` նշելով, որ «Սուրիոյ շուրջ ՄԱԿ-ի բանաձեւը Ռուսիոյ ակնկալութեան չի համապատասխաներ»:

«Պի.Պի.Սի.» շաբաթ օր հաղորդեց, որ դիւանագիտական աղբիւրներ կը յայտնեն, որ Սուրիոյ հարցով ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի բանաձեւին շուրջ քննարկում կատարելու համար Քլինթըն-Լաւրով հեռաձայնային հաղորդակցութեան մը ընթացքին ռուսական կողմը հասկցուցած է, որ վեթոյի իրաւունքէն պիտի օգտուի, եթէ առաջարկուող բանաձեւը քուէարկութեան դրուի: Իսկ լիբանանեան «Ժումհուրիա» օրաթերթը շաբաթ օր հաղորդեց, որ Լաւրով Լիբանանի Ընկերվար յառաջդիմական կուսակցութեան ղեկավար Ուալիտ Ժոմպլաթին յայտնած է, որ «այնքան ատեն որ Ռուսիոյ մէջ Փութինը կայ, Ասատ իշխանութեան վրայ պիտի մնայ»:

 

Share this Article
CATEGORIES