«Ընտրութիւնները, Անկախ Իրենց Ելքից, Պէտք Է Յանգեցնեն Ազգային Համերաշխութեան Կառավարութեան Ձեւաւորման»

«Ալիք».- Այս շաբաթ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանը Թեհրանում էր: Եւ այցի շրջանակներում հիւրընկալուեց նաեւ «Ալիք»-ում: Օգտուելով ընձեռուած առիթից` Հայաստանում մօտալուտ խորհրդարանական ընտրութիւնների ի նախագունէ ենթադրուող իրողութիւններից ելնելով` դիմեցինք Հ. Մարգարեանին, թէ արդեօք Հայաստանում կայացող խորհրդարանական ընտրութիւնները, անկախ իրենց ելքից, քաղաքական տեսանկիւնից կարելի՞ է մէկ քայլ առաջ ամրագրել նախորդ ընտրութիւններից եւ հասարակութեան քաղաքական միտքը որքանո՞վ է հասունացել արդար ընտրութիւնների անցկացման առումով ու ամենակարեւորը` որքանո՞վ է այն համընկնում ՀՅԴ մօտեցումներին:

ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- Այդ բարդ հարցը բազմաշերտ հարց է, բայց ես փորձեմ այսպէս պատասխանել` ցանկացած ընտրութիւն կարեւոր է այն առումով, որ պէտք է այդ ընտրութեամբ պարզուի, յստականայ, բացայայտուի, որ ամէն մի քաղաքական կուսակցութիւն ի՛նչ յենարան ունի, ի՛նչ ժողովրդականութիւն ունի հասարակութեան մէջ եւ ըստ այնմ ձեւաւորուի քաղաքական ղեկավարութիւն. ընտրութիւնների իրական իմաստն է:

Եթէ բոլոր քաղաքական ուժերը գիտակցում են այս կարեւորութիւնը եւ ամէն մէկը նաեւ իր համար կարեւորում է այդ հարցը, այսինքն ընտրութեան միջոցով յստականայ, որ ինքը ի՛նչ ժողովրդականութիւն ունի, ի՛նչ յենարան ունի ժողովրդի մէջ եւ դա կարող է դարձնել հիմք, չափանիշ` իր հետագայ գործունէութեան. այո՛,  այդպիսով ընտրութիւնները կարելի է առաջընթաց համարել:

Իրականութիւնը ի՞նչ է. իրականութիւնն այն է, որ անցած ժամանակաշրջանում Հայաստանում ոչ մի քաղաքական ուժ չի ունեցել անհրաժեշտ մեծամասնութիւն ժողովրդի մօտ, այսինքն ժողովրդի համակրանքի առումով ոչ մի քաղաքական ուժ մեծամասնութիւն չի ունեցել, անկախ արձանագրուած արդիւնքներից, այսինքն տարբեր միջոցներով ձեռք բերուած արդիւնքներից իրականում ոչ մի ուժ չի ունեցել  մեծամասնութիւն:

Երբ քաղաքական ուժերը չեն հաշտւում այս իրականութեան հետ եւ փորձում են «արհեստական», ոչ օրինական միջոցներով, ոչ բարոյական միջոցներով այդ թիւը մեծացնել եւ ստեղծել շինծու մեծամասնութիւն, ամբողջ քաղաքական համակարգը դրանով կաթուածահար է դառնում եւ այդտեղից են սկսւում բոլոր խնդիրները:

Ես չեմ կարծում, որ մեր ժողովրդի մէջ աղէտ կը լինի, որ  եթէ մի քաղաքական ուժ չունենայ մեծամասնութիւն եւ խորհրդարանում անհրաժեշտաբար ձեւաւորուի ինչ-որ մէկ քոալիսիոն, ես կարծում եմ, որ դա բնական ընթացքի սկիզբ կը լինի երկրում: Վերջապէս փաստ է, որ մեծամասնութիւն ունեցող քաղաքական ուժն էլ չունի այնքան ինքնավստահութիւն, որ առանձնաբար ձեւաւորի իշխանութիւն եւ վերջին առնուազն 8-9 տարիների ընթացքում յաճախ մենք տեսել ենք առանց պատճառի ձեւաւորուած  քոալիսիոններ, իսկ այսօրուայ մեր իրականութիւնը մեզ  պարտադրում է, մեզ ստիպում է, որ մենք գիտակցենք, առնուազն իշխող քաղաքական ուժը գիտակցի, որ ինքը առանձնաբար չի կարողանում գիտակցի այս դժուար, բարդ իրավիճակից դուրս բերել:

Կարծում եմ, որ մեր երկրի համար կը լինէր փրկութիւն, եթէ բոլորս գիտակցէինք, որ երկիրը այս ծանր իրավիճակից դուրս բերելու համար  վերջապէս կան անհրաժեշտ թիրախներ, որ  մենք միասին պէտք է յաղթահարենք: Միասնաբար պէտք է յաղթահարենք, որ երկիրը դուրս գայ այս վիճակից, որից յետոյ միջկուսակցական մրցակցութիւնը կարող է իսկապէս իմաստ ունենալ:

Մենք նախ պէտք է երկիրը այս ծանր իրավիճակից դուրս բերենք. ինձ թւում է, որ այս խորհրդարանական ընտրութիւնները, անկախ իրենց ելքից, պէտք է յանգեցնեն ազգային համերաշխութեան մէկ կառավարութեան ձեւաւորման, որը յստակ ժամանակի ընթացքում ճշդուած թիրախներ ունենայ, որ պէտք է յաղթահարի, այդպիսով երկիրը կը կարողանանք դուրս բերել այս իրավիճակից: Բայց այս գիտակցութիւնը հիմնականում պէտք է ունենայ այն ուժը, որը կարող է բերել համեմատական մեծամասնութիւն` Ազգային ժողովում:

Կարող ենք այս ընտրութիւնները այսպէս համեմատական առաւելութիւն համարել` ցանկացած ընտրութիւն, վերջ ի վերջոյ, մէկ քայլ դէպի առաջ է, ցանկացած ընտրութիւն միջոց է ժողովրդին քաղաքականացնելու, ցանկացած ընտրութիւն միջոց է, որ ամէն մի կուսակցութիւն փորձում է իրեն զարնել այսպէս ասած հասարակութեան փորձութեան քարին եւ տեսնել իր իրական համակրանքը ինչ է, ընկալումը իրենից ինչպիսին է, կարողանայ իրեն ճիշդ ներկայացնել հասարակութեանը: Այս առումով, ցանկացած ընտրութիւն լաւ բան է, բայց ասում եմ` երկիրը այնպիսի մի վիճակի մէջ է, որ մեզ պէտք է ազգային միասնականութիւն` յստակ թիրախների յաղթահարման համար, ճշդուած նպատակների շուրջ պէտք է ազգային համերաշխութիւն ձեւաւորուի, որ նախ երկիրը այս իրավիճակից կարողանանք դուրս բերել. եթէ կը կարողանանք այդ կամքը ցուցաբերել, գիտակցութիւնն ունենալ, անշուշտ կարող են այս ընտրութիւնները շատ դրական  համարուել, իսկ եթէ չենք կարող ունենալ, հաւանաբար կարող են համարուել միայն համեմատաբար դրական երեւոյթ:

ԹՂԹԱԿԻՑ.- Իսկ ՀՅԴ-ի մօտեցումները այս առումով ինչպիսի՞ն են:

Հ. Մ.- Բնականաբար այս իրականութիւնը մեր  փնտռած, մեր ուզած իրականութիւնը չէ: Այս իրականութեան մէջ քաղաքական ուժերը կեղծ իրավիճակի մէջ են յայտնուել:

Թ.- Եւ անջրպետն էլ խորացել է, չէ՞:

Հ. Մ.- Ես նաեւ չեմ էլ հասկանում, թէ ինչո՞ւ է անջրպետը խորացել, որովհետեւ գաղափարների, ծրագրերի, քաղաքական ուղղութիւնների մէջ չէ, որ անջրպետ է ստեղծւում: Անջրպետ է ստեղծւում  անհատական կրքերի, հակակրանքների, խմբակների, որոնք յաճախակի իրարից շատ էլ չեն տարբերւում կամ ընդհանրապէս չեն տարբերւում: Անջրպետը ստեղծւում է այսպէս ասած անհատական մրցակցութեան իրականութեան մէջ, ոչ թէ գաղափարների, քաղաքականութեան ռազմավարութեան բախման արդիւնքով է, որ ինչ-որ ճեղք ես տեսնում, ինչ-որ տարբերութիւն ես տեսնում: Յաճախ կազմակերպութիւններ, որ միայն անունով են իրարից տարբերւում, ուրիշ ոչ մի բանով եւ հաւանաբար` առաջնորդներով, գաղափարախօսութիւնն նոյնն է, նոյն մարդկային պաշարի վրայ է հիմնուած, նոյն արժեհամակարգի վրայ է հաստատուած, բայց հակադրուած են իրար: Այս առումով մի կեղծ իրականութիւն կայ մեր մէջ, որը, օրինակ, պայմանաւորուած է մի բանով. Հայաստանի քաղաքական դաշտը դեռ գաղափարականացած չէ, եւ որովհետեւ գաղափարականացած չէ, կարելի է նաեւ եզրակացնել, որ քաղաքական չէ: Սա տարբեր ուժերի ուժային բեւեռների բախման, տարբեր ուժերի ուժային բեւեռների մրցակցութեան իրականութիւնն է եւ ոչ թէ` քաղաքական ուղղութիւնների զանազան գաղափարների բախման արդիւնքով ստեղծուած իրականութիւն:

Հարցազրոյցը վարեց`
ԱՐՄԻՆԷ ԷԼԻԱԶԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES