Անփոխարինելի Դաստիարակը

Սուրէն Խանամիրեան ազգային քոլեճի յարկին տակ աշակերտելու, դաստիարակուելու եւ ուսանելու բախտաւորութիւնը ունեցած ոեւէ աշակերտ, անկարելի է, որ չճանչնար պրն. Միքայէլեանը:

Բացատրութեան անհրաժեշտութիւնը չկայ, որպէսզի ոեւէ մէկը «ծանօթանար» պրն. Միքայէլեանին: Իր անունն ու կերպարը Խանամիրեան քոլէճի ընտանիքին մէջ կը փոխանցուէր սերունդէ սերունդ, անուան կը միանար իր խիստ դաստիարակի յատկութիւնները, որոնք աւելի իւրայատուկ կը դարձնէին պրն. Միքայէլեանին ծանօթանալու հանգրուանը:

Առաւօտ կանուխ, յաճախ աշակերտներու ժամանումէն առաջ, պրն. Միքայէլեանին ներկայութիւնը «ծանուցող» կապոյտ ինքնաշարժը` իր երկար տարիներու անբաժան «ընկերակից»-ը, կը փաստէր, որ աշակերտները արդէն իսկ խիստ զգուշաւոր պէտք էր վարուէին դպրոցին մէջ, թէկուզ… զբօսանքի պահուն: Մանկապարտէզի մանուկները ապշահար ու հարցական դէմքերով կը քննէին ամէնօրեայ ներկայութիւն եղող «պարոն»-ին մուտքը` դանդաղ ու ինքնավստահ քայլերով, որուն որպէս արդիւնք` միջնակարգի ու երկրորդականի աշակերտները կը փորձէին անտեսանելի ըլլալ, պախարակման կամ յանդիմանութեան ենթարկուելու առիթ չտալու համար: Նախակրթարանի աշակերտները արդէն իսկ վաղուց սորված կ՛ըլլային, որ պրն. Միքայէլեանը «շատ խիստ է» ու պէտք չէ դպրոցի որեւէ օրէնքը խախտել, եթէ չէին ուզեր անոր խիստ նայուածքին ու նկատողութեան կիզակէտը դառնալ: Միջնակարգի եւ Երկրորդականի աշակերտներուն համար պրն. Միքայէլեանը Խանամիրեան քոլեճին անբաժան մասնիկն է, բացակայութիւն չարձանագրող դաստիարակը, որ նաեւ կարգապահութեան հսկողն է` բոլոր աշակերտներուն, նաեւ` ուսուցիչներուն:

Ո՞վ կրնայ մոռնալ պրն. Միքայէլեանին դէմքը` դաշտին նայող պատուհանէն հազիւ երեւցող եւ որեւէ տեսակի անկարգութենէ զգուշացնող: Բառերու պէտք չունէր ինք, ոչ ալ` ձայն բարձրացնելու. իր նայուածքը բաւարար էր  տեղը «գամելու» անկարգ աշակերտը: Ո՞վ կրնայ մոռնալ պրն. Միքայէլեանին յանկարծակի մուտքը դաշտ եւ իր երեւումով, առանց նոյնիսկ մէկ բառի կամ զբօսանքին աւարտը յայտարարող զանգին, հարիւրաւոր աշակերտներուն ուղղուած«թելադրութիւնը»` անձայն ու անշշուկ շարուելու եւ դասարան բարձրանալու:  Կարգապահ շարքերը կ՛ուղղուէին իրենց դասարանները` կրկին քար լռութեան մէջ, աւելի անդին անոնց կը սպասէին  միւս ուսուցիչները, որոնք եւս տարիներու իրենց աշխատանքով Խանամիրեան քոլեճի դաստիարակներն էին:

Միջնակարգի եւ երկրորդականի աշակերտները առիթ կ՛ունենային ծանօթանալու նաեւ պրն. Միքայէլեան ուսուցիչին: Ան հայոց լեզու եւ գրականութիւն կը դասաւանդէր` առաջին հերթին մայրենիին ու գրական հարստութեան ոգին փոխանցելով աշակերտներուն: Իր վերլուծողական սուր եւ դիպուկ նկատողութիւնները նոր հորիզոններ կը բանային աշակերտներուն երեւակայութեան մէջ եւ իրեն յատուկ «հիւմըր»-ով ան կը համեմէր դասապահը: Դասարանին մէջ նոյնպէս խստապահանջ պրն. Միքայէլեանը առաջին օրէն «կ՛որսար» գրականութեան հանդէպ հետաքրքրութիւն ունեցող աշակերտները ու կը քաջալերէր անոնց գրական թռիչքները: Յատուկ էին պրն. Միքայէլեանին դասապահերը, յատուկ` իր դասաւանդման ձեւով, յատուկ` Պոլիսէն քաղած իր պատմութիւններով, յատուկ` միքայէլեանական ոճով:

Աշակերտական տարիներուն յաճախ ընդվզումով դիմաւորած ենք պրն. Միքայէլեանին խստութիւնը: Յաճախ գանգատած ենք, յաճախ` «յեղափոխութեան» մասին մտածած, սակայն պրն. Միքայէլեանին «առասպել»-ը յաղթանակած է միշտ: Սերունդներ անցած են պրն. Միքայէլեանի դաստիրակութեան հովանիին տակէն: Սփիւռքահայ իրականութեան եւ յատկապէս լիբանանահայ կեանքին մէջ պրն. Միքայէլեանին նախկին աշակերտները բարձր դիրքեր կը գրաւեն այսօր ու միշտ կը յատկանշուին իրենց խանամիրեանական դաստիարակութեամբ, որուն անբաժան մասն էր պրն. Միքայէլեանը: Խանամիրեան քոլեճը իր տունն էր, տնօրէնն ու ուսուցչական կազմը իր անմիջական ընտանիքը, իսկ իր աշակերտները… իսկապէս իր զաւակներն էին, զորս դաստիարակեց, մեղմօրէն խրատեց, հայեցի շունչ փոխանցեց, սորվեցուց սիրել հայն ու Հայաստանը, սիրել իրենց երկրորդ տունը` Խանամիրեան քոլէճը…

Իր մահուան գոյժը շատ արագ կերպով տարածուեցաւ աշխարհով մէկ: Աշխարհասփիւռ իր աշակերտները ցաւակցական խօսքերով ու զգացումներով սգացին իրենց դաստիարակին ու ուսուցիչին մահը: Զգացումները անկեղծ էին, զայն կորսնցնելու ցաւը` ակներեւ: Քոլեճը աւարտելէն ետք, իւրաքանչիւր ուսանող լաւապէս գիտակցած էր պրն. Միքայէլեանին դաստիարակութեան դրական արդիւնքները: Ու այժմ չկար ալ Խանամիրեան քոլեճի «հայրը»…:

Սիրելի՛ պրն. Միքայէլեան,

Անկարելի է, որ մոռնանք քեզ: Քու զօրաւոր անհատականութեամբդ ու քեզի յատուկ խիստ, բայց մարդակերտման եւ հայակերտման ծառայող դաստիարակութեամբդ անպայման դրոշմդ ձգած ես խանամիրեանական բոլոր սերունդներուն վրայ: Ու թէեւ անվերադարձ կը մեկնիս այս աշխարհէն, սակայն քու անունդ, քու աշխատանքդ, քու «առասպել»-դ անպայման պիտի մնան մեր հոգւոյն, մտքին ու սրտերուն մէջ:

Խանամիրեան քոլեճի անփոխարինելին էիր ու կը մնաս յաւիտեան…

Վ. Բ. 

Share this Article
CATEGORIES