«Նեմեսիս»-ի Գործողութեան 90-Ամեակի Ձեռնարկի Իր Խօսքին Մէջ. «Մէկուկէս Միլիոն Նահատակներու Կտակի Գործադրութիւնը Տակաւին Չէ Ամբողջացած» Հաստատեց Յակոբ Բագրատունի

Կազմակերպութեամբ ՀՅԴ «Սարդարապատ» կոմիտէի քարոզչական յանձնախումբին, երէկ` ուրբաթ, 16 մարտի երեկոյեան ժամը 8:00-ին, ՀԿՄ-ի «Յովհաննէս Պօղոսեան» թատերասրահին մէջ տեղի ունեցաւ «Նեմեսիս»-ի գործողութեան 90-ամեակին նուիրուած ձեռնարկ մը` «Արդարադատ հարուածող բազուկներու ուղիով» կարգախօսով:

Յունական դիցաբանութեան արդարադատ հարուածող աստուածուհիի` «Նեմեսիս»-ի վերագրուող համանուն` «Նեմեսիս»-ի գործողութեան 90-ամեակին նուիրուած այս ձեռնարկին ներկայ էր երիտասարդ թէ երէց ազգայիններու խուռներամ բազմութիւն մը:

Լիբանանեան ու Հայաստանեան քայլերգներու յոտնկայս ունկնդրութենէն ետք ցուցադրուեցաւ կարճատեւ տեսերիզ մը, ուր հատուածներ կային ՀՅԴ ղեկավար գործիչ, նահատակ Սարգիս Զէյթլեանի խօսքերէն:

Յատուկ այս առիթով «Նեմեսիս» երգով ելոյթ ունեցաւ ազգային յեղափոխական երգերու մեկնաբան Գառնիկ Սարգիսեան:

Օրուան բանախօսն էր Հայկական երեսփոխանական պլոքի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի, որ ցեղասպանութեան յուշագրութիւններու վերագրելով իր խօսքը, նշեց, թէ ինչպէս գրաւեալ Արեւմտահայաստանի Էրզրումի Խոտորջուր գիւղէն Մարալ հանըմ տեղահանութեան ու տարագրութեան Սամոսատէն Ուրֆա ճամբուն վրայ բազմահարիւր կիներէ բաղկացած խմբակի մը հետ կը հանդիպի «իսլամի առիւծ», բայց հայութեան փորձանք, պատուհաս Ճեմալ փաշային ու գթութիւն կը հայցէ, պահ մը խաբուելով Ճեմալի այն երեւոյթէն, թէ ինք դէմ է հայութեան դէմ սարքուող ջարդերուն: Սակայն Ճեմալ կը յոխորտայ ըսելով. «օձին էգն ու որձը չ՛ըլլար. հայ կիները աւելի վտանգաւոր են, քան այր մարդիկը», ու կը հրահանգէ շարունակել արեան բաղնիքը: Մարալ հանըմ ձեռքերը երկինք բարձրացուցած կ՛ըսէ. «Փաշա՜, փաշա՜, քեզմէ մեծ Աստուած կայ. մեր զաւակները մեռած չեն. անոնք Ռուսիա կը գտնուին ու դուն օր մը պատասխան պիտի տաս անոնց»: Մարալ հանըմի եւ իր նմաններուն արգանդէն ծնած զաւակներն էին Ճեմալը Թիֆլիսի մէջ զգետնած խոտորջուրցի Ստեփան Ծաղիկեան, Պետրոս Տէր Պօղոսեան ու Արտաշէս Գէորգեան:

Անոնց զաւակներն էին, Թալէաթի պատուհաս Սողոմոն Թեհլիրեան, Ճիւանշիրի պատուհաս Միսաք Թորլաքեան, Սայիտ Հալիմ փաշայի, Ճեմալ Ազմիի, Պէհաէտտին Շաքիրի ու Խան Խոյսկիի պատուհաս Արշաւիր Շիրակեան եւ Արամ Երկանեան ու Թիւրքմենիստանի մէջ կռիւի դաշտին վրայ այն հայ զինուորները, որոնք զգետնեցին Էնվերը:

Նոյն այդ մայրերուն զաւակներն էին Հրաչ Փափազեան, Լիպարիտ Նազարեանց, Շահան Նաթալի, Վահրամ Զաքարեան, Յազօր (Յակոբ Զօրեան), Յարութիւն Յարութիւնեան, Երուանդ Ֆընտըքեան եւ Արշակ Մուշեղեան, որոնք ծրագրեցին ու պատրաստեցին ոճրագործներու ահաբեկումը:

Մարալ հանըմի ու հանըմներու, աննկուն կամքի տէր հայ կիներու, հայութիւնն ու պատիւը ամէն բանէ վեր նկատող հայ մայրերու արիւնոտ արգանդէն ծնած հերոսացած զաւակներու հիմնած ՀՅ Դաշնակցութիւնը, ցեղասպանութենէն ետք` գիտակցելով, թէ միջազգային քաղաքական առեւտուրը արդարութիւն չի բերեր հայ ժողովուրդին, անկախ Հայաստանի մէջ առաջին անգամ գումարուած ՀՅԴ 9-րդ Ընդհանուր ժողովին, 1919 թուականին կ՛որոշէ պատժել ցեղասպանութեան պատասխանատուները` Արմէն Գարոյի վստահելով «Նեմեսիս»-ի գործողութեան ծրագրումի պատասխանատուութիւնը:

Իսկ դեռ 1892-ին Թիֆլիսի մէջ գումարուած, առաջին իր Ընդհանուր ժողովին, ծրագիրի «Միջոցներ» գլխուն տակ ՀՅԴ կ՛որոշէր «կռիւ մղել եւ ահաբեկել կառավարութեան պաշտօնեաները, մատնիչները, դաւաճանները, վաշխառուները եւ ամէն տեսակ հարստահարիչները»: Այլ խօսքով, Դաշնակցութիւնը, իր ծագումի առաջին իսկ օրէն, իբրեւ պաշտպան հայ ժողովուրդի բովանդակ շահերուն, իր գաղափարական, քաղաքական, կազմակերպական, ընկերային թէ ազգային գործունէութեան զուգահեռ հիմնական միջոց նկատած է հայ ժողովուրդի թշնամիները պատժելու սկզբունքը: Թշնամիներ, որոնք կը վնասեն հայութեան գոյութեան, գոյատեւման, ինքնուրոյնութեան, ազատ ու անկախ ապրելու իր իրաւունքին ու իր կամքը ազատօրէն արտայայտելու տենչին:

«Նեմեսիս»-ի գործողութեան 90-ամեակին, ճակատաբաց կերպով ու բարձր արժանապատուութեամբ կրնանք յայտարարել, թէ կտակն էր նահատակներուն, որ գործադրուեցաւ: Կտակը նահատակներուն, որոնք ինկան մերժելու համար ստրկութիւնը, իսլամացումը, թրքացումը, ազգուրացութիւնը, խօսքի ու մտքի ազատութեան բռնադատումը, արժանապատուութեան ոտնակոխումը, հողի ու ինչքի հարստահարումը, իր հողին վրայ հայ ծնելու, հայ ապրելու եւ հայ մեռնելու արդար իրաւունքի ոտնահարումը, հայերէն խօսելու եւ հայերէնով իր եկեղեցւոյ մէջ աղօթելու պարտաւորութեան խլումը: Այդ նահատակները ինկան մերժելով հանգիստ կեանք խոստացող, սակայն ազգուրացութիւն պահանջող թուրքին եւ անոր մեղսակից օտարազգի ուժերուն կամքը, այն հաւատքով, որ գալիք սերունդները տէր պիտի կանգնին հայ մշակոյթի իրաւունքներուն, պիտի պաշտպանեն հայկականութիւնը, Հայաստանն ու հայութիւնը եւ արդարահատոյց պիտի ըլլան թուրքերէն», ընդգծեց Բագրատունի:

«Նեմեսիս»-ի 90-ամեակին, եթէ երբեք կրնանք մասամբ գոհացած ըլլալ, որ Ցեղասպանութեան ուղղակի պատասխանատուները պատժուած են եւ Մարալ հանըմի ու մէկուկէս միլիոն նահատակներու կտակը գործադրուած` սակայն այդ կտակի գործադրութիւնը տակաւին շատ հեռու է ամբողջական ըլլալէ: Ճիշդ է արդար պէտք է ըլլալ, որ Ցեղասպանութենէն ետք Հայաստանի անկախութեան հռչակումը, Հայաստանի խորհրդայնացմամբ շուրջ 30,000 քառ. քմ. տարածութամբ Հայաստանի գոյատեւումն ու հակառակ ազատութեանց բացակայութեան, զանազան մարզերու մէջ արձանագրուած զարգացումը եւ հայութեան ֆիզիքական ու միատեղ գոյութեան պահպանումը, Հայաստանի երկրորդ անկախացումը եւ Արցախի անկախացումը, Ցեղասպանութեան ճանաչման հոլովոյթը եւ սփիւռքեան գաղութներու հայապահպանման քայլերը հարուածներ են թրքական երազներուն թէ ծրագիրներուն դէմ, սակայն մեր նահատակներու կտակին մէկ հսկայ բաժինը տակաւին կը կարօտի իրականացման», շեշտեց Բագրատունի եւ շարունակեց ըսելով. «Այո՛ մենք ազգովին տակաւին հեռու ենք նահատակներու կտակին ամբողջական իրականացումէն: Ու դժբախտաբար, թէ՛ Հայաստանի եւ թէ՛ սփիւռքի մէջ, օրէ օր աւելի կը հեռանանք անոր իրականացումէն: Այն ինչ որ թուրքը սուրով ու զէնքով, բռնաբարումով եւ հարստահարութեամբ փորձեց առնել ու ձախողեցաւ, մենք այսօր ժողովրդավարութեան, ազատ մտածողութեան, արդիականութեան, փոփոխութեանց հետ քայլ պահելու, բարեկարգութեան, ներողամտութեան, մարդկային իրաւունքներու, թափանցիկութեան թէ նորարարութեան, տնտեսական թէ նիւթական բարւոքութեան, հաստատութենականութեան թէ մեր միջավայրերուն հետ մերուելու, զիրար հասկնալու, նոյնիսկ մեր դատը օտարին ծանօթացնելու մեր մշակոյթը տարածելու դղրդահունչ, բայց յաճախ սին խորագիրներու տակ, երբեմն կամայ թէ ակամայ կը գործադրենք թուրքին ծրագիրը` առանց հայու Հայաստանի եւ առանց հայկականութեան հայ մարդու պահպանման:

Յ. Բագրատունի ընդգծեց ըսելով. «Ի՞նչ կ՛ուզէր թուրքը, ինչի՞ կը միտէր ան, ի՞նչ ըրինք մենք, ի՞նչ էր մեր պատասխանը եւ ի՞նչ կ՛ընենք այսօր: Ի՞նչ էր կտակը մեր նահատակներուն, ի՞նչ կը պահանջեն դեռ անոնք մեզմէ: Այո՛, անկախ Հայաստանն ու հերոս Արցախը մէկական պատնէշներ են թուրքին ծրագիրին դէմ: Մէկական պատնէշներ են սփիւռքի գաղութներուն մէջ ապրող իւրաքանչիւր հայ ընտանիք, հայ եկեղեցի, հայ դպրոց, հայ կին, հայ երիտասարդ ու հայ մանուկ: Անոնք հայ նահատակներու կտակը գործադրողներ են անտարակոյս: Բայց կան նաեւ տկարներ, քծնողներ, մոլորողներ, թուրքին հաւատացող քաղաքագէտներ, հայութիւնը համաշխարհային գիւղին մէջ փոքր կէտ մը նկատող նորելուկ իմաստակներ…»:

«Ճիշդ հոս է որ կը կայանայ «Նեմեսիս»-ի դասը: Այսօրուան հրամայականը` դէմ կանգնիլ թրքական ամէն տեսակ ծրագիրներու:

Մենք մեր նահատակներէն ժառանգած ենք այլ կտակ մը, պայքար արդարութեան համար, պատիժ ոճրագործին, ապրիլ ու ապրեցնել Հայաստանն ու հայութիւնը: Հայ մայրերուն ու հայրերուն կտակն է այդ:

Յարգե՛նք այս կտակը: Ջահը ձեր մօտն է երիտասարդներ. վառ պահեցէք զայն: Ձեր պայքարը տկարութիւն թող չճանչնայ: Ձեր կրակով հրդեհեցէք ամէն տկարութիւն, թումբ կանգնեցէ՛ք ամէն մոլորեցնող երեւոյթի դէմ ու պայքարը շարունակեցէք: Պայքարը հայ մնալու, մոլեգնօրէն հայ մնալու եւ միա՛յն հայ մնալու: Ու այդպէս ինքնաբերաբար թուրքը կը պարտուի եւ նահատակներուն կտակը կ՛իրականացուի: Օ՛ն ուրեմն, հերթը ձերն է», եզրափակեց Բագրատունի:

Ապա, Գեղարուեստական յայտագիրով Դալար Այնեճեան մեներգեց «Զարթի՛ր որդեակ» եւ այլ երգեր, կիթառի վրայ ընկերակցութեամբ իր եղբօր` Միհրան Այնեճեանի:

Նախքան այդ, յատուկ այս առիթով Մարգար Թումայեանի պատրաստութեամբ եւ Լորիկ Սապունճեան-Ծատուրեանի ընթերցումով տեսերիզ մը ներկայացուեցաւ «Նեմեսիս»-ի գործողութեան մասին:

Ձեռնարկը փակուեցաւ «Մշակ բանուոր» քայլերգով:

 

 

Share this Article
CATEGORIES