«Փառքի Վաշխառուները»` Նոր Օրերու Համաթեքստին Մէջ

23 մարտին Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբը կը ներկայացնէ ֆրանսացի նշանաւոր թատերագիր Մարսէլ Փանիոլի «Փառքի վաշխառուները» թատերախաղը` բեմադրութեամբ Ռոպերթ Առաքելեանի: Ֆրանսացի թատերագիր, մանկավարժ եւ իմաստասէր Մարսէլ Փանիոլ ծնած է 1895 թուականին, Ֆրանսա: Գրած է բազմաթիւ թատերախաղեր, որոնք այսօր ալ կը բեմադրուին աշխարհի տարբեր թատրոններու մէջ եւ կը հնչեն տարբեր լեզուներով` երբեք չկորսնցնելով արդիականութիւնը:

«Ազդակ» ներկայացումէն առաջ հանդիպում ունեցաւ բեմադրիչ Ռոպերթ Առաքելեանի հետ, որ նշեց, թէ Փանիոլի այս ստեղծագործութիւնը երկար ժամանակէ ի վեր, ինչ կը գտնուի իր սեղանին վրայ, եւ ինք ընտրած է այս թատերախաղը`, հաւատացած ըլլալով, որ   անոր մէջ առկայ ճիչը, տագնապը, նախազգուշացումն ու այլազան իրավիճակները շատ համահունչ են մեր ժողովրդի ապրած ներկայ օրերուն:  «Ներկայացման մէջ ահազանգ կայ, կայ մարդկային նկարագրի փորձարկում,  որոնք կը յուզեն հանդիսատեսը` տալով բազում հարցերու պատասխաններ», նշեց Ռոպերթ Առաքելեան:

Թատերախաղի նիւթը ընտրութիւններն են: Խումբ մը փառասէրներ, պատերազմի նահատակ զինուորի մը պարկեշտ հօրը կը ստիպեն գլխաւորել իրենց ընտրական ցանկը եւ փորձ կ՛ընեն այդ ճանապարհով  երեսփոխան  դառնալ եւ հասնիլ խորհրդարան: Սակայն ընտրութիւններէն առաջ իրադարձութիւնները  այլ թափ կը ստանան, կը վտանգուի դաւադրութիւնը եւ կը սրուի իրավիճակը:

Ահաւասիկ այս բախումներն ու տագնապներն են, որ ներկայացուած են թատերախաղին մէջ.  «Անշուշտ, կան նաեւ յարակից այլ նիւթեր, որոնց մէջ կը պայքարին քնարականն ու հերոսականը, ստորութիւնն ու ազնուութիւնը, ինքնութեան գիտակցումն ու ուրացումը»,-ներկայացումէն առաջ «Ազդակ»-ին յայտնեց  Ռոպերթ Առաքելեան:

Ան յիշեցուց նաեւ, որ Հայաստանի մէջ արդէն սկսած են երեսփոխանական ընտրութիւններու պատրաստութիւններն ու թատերախաղի մէջ ներկայացուած իրավիճակները նաեւ այդ միջավայրի մէջ ծագած շատ հարցերու առումով  այժմէական են: Ան թատերախաղը նկատեց դասական` նշելով. «Ժամանակակից ստեղծագործութիւնները որոշ ժամանակաշրջանի մը համար են: Երբ երկը չի կորսնցներ իր այժմէականութիւնը, արդէն իսկ իրաւունք ունի կոչուելու դասական: «Փառքի վաշխառուները» գրուած է անցեալ դարասկզբին  եւ ցարդ չ՛իջներ աշխարհի տարբեր հասարակարգեր եւ մշակոյթներ ունեցող բեմահարթակներէն:  Ի դէպ, անիկա տարբեր տարիներու բեմադրուած է նաեւ Լիբանանի մէջ, եւ մենք գործածած ենք  Ժորժ Սարգիսեանի` տասնամեակներ առաջ կատարած թարգմանութիւնը»:

Ճիշդ է, ներկայացումը ծանօթ է լիբանանահայ հանդիսատեսին, սակայն ո՛չ նոր սերունդին. շատ երիտասարդներ համբերութիւն եւ սովորութիւն չունին դիտելու դասական ստեղծագործութեան բեմադրութիւն մը եւ   թատրոն ըսելով կը փնտռեն կատակերգութիւն եւ զուարճանք: Այդ առումով Ռոպերթ Առաքելեան նշեց, որ ներկայացումը պատգամ ունի փոխանցելիք թէ՛ նոր սերունդին, եւ թէ աւագներուն: «Հանդիսատեսը ներկայացման հերոսներուն հետ կը յուզուի, կը ծիծաղի, կ՛ապրի անոնց ցաւն ու ուրախութիւնը,  կը զարմանայ` ականատես ըլլալով  անսպասելի իրավիճակներու», նշեց Ռոպերթ Առաքելեան: Ան նաեւ ըսաւ, որ այս բեմադրութեան ընթացքին գործածած է բեմադրական հնարքներ, ժամանակակից երաժշտութիւն, գեղարուեստական իւրայատուկ երանգներ ու շեշտեր, ինչպէս նաեւ` ինքնատիպ ձեւով մեկնաբանած է թատերախաղը, ինչ որ ալ ան կը նկատէ բեմադրութեան առանձնայատկութիւնը:

Խօսելով թատերախաղին մէջ ներգրաւուած դերասաններուն մասին, Ռոպերթ Առաքելեան ըսաւ, որ ընտրուած են այնպիսի դերասաններ, որոնք դերասանական յատկանիշներէն զատ ունին կարեւոր յատկութիւն մը` կը ստեղծեն  ստեղծագործական առողջ միջավայր, ինչ որ իր կարգին կը նպաստէ ներկայացման յաջողութեան:

«Փառքի վաշխառուները» ներկայացման մէջ  դերեր ստանձնած են Գէորգ Նալպանտեանը, Հրակ Տեմիրճեանը, Թինա Թաշճեանը, Յաւերժ Շխըրտմեանը, Նարեկ Առաքելեանը, Բալիկ Լատոյեանը, Ժան Պէքերեճեանը, Վարդան Ազնաւուրեանը, Յովհաննէս Հելվաճեանը, Պօղոս Մալեանը. «Ասոնցմէ իւրաքանչիւրը  քիչ կամ շատ դերասանական փորձ ունեցող մարդիկ են, որոնց հետ աշխատիլը միայն հաճոյք է: Կերպար ստեղծելը կը նմանի մարդու մը ծնունդին, ուր հրճուանքի եւ ուրախութեան կողքին նաեւ ցաւ կայ: Մեր դերասանները պատրաստ են թէ՛ այդ ցաւին,  թէ՛ ուրախութեան»,- նշեց բեմադրիչը:

Ռոպերթ Առաքելեան նշեց, որ ներկայացումը  ներկայացում չ՛ըլլար առանց այն մարդոց, որոնք բեմին վրայ չեն երեւիր, բայց առանց որոնց չէր կայանար այս գործը: Ան նշեց  բեմավար Լիզա Կիւլիմեանը, երաժշտական խորհրդատու Սուրէն Խըտշեանը, բեմայարդարման յղացման ու երաժշտական ձեւաւորման հեղինակ Նարեկ Առաքելեանը,  բեմայարդարումը իրագործող Ժոզէֆ Ստամպուլեանը, ձայնասփռումը  կատարող  Նժդեհ Մկրտիչեանը, լուսաւորման պատասխանատու  Գէորգ Նոխուտեանը: Բեմայարդարման մէջ կիրառուած է  նաեւ կերպարուեստի գործ մը` քանդակ, որուն հեղինակը Վարդան Աւեսեանն է, իսկ Սիլվա Քիւրքճեանը կատարած է զգեստներու ընտրութիւնը:

«Ներկայացումէն առաջ մեր տրամադրութիւնը տօնական է: Ես կը կարծեմ, թէ տօնականութիւնը ճիշդ աշխատանքի արդիւնք է: Մենք անհամբեր ենք դասը լաւ սերտած աշակերտի մը պէս: Ի դէպ, ներկայացումներու օրերէն մէկը կը զուգադիպի  թատրոնի միջազգային օրուան` 27 մարտին, իսկ այս տարուան գաղութի մեծագոյն թատերական իրադարձութիւնը թերեւս «Գասպար Իփէկեան»  թատերախումբի 70-ամեակն է: Կը շնորհաւորեմ թատրոնի բոլոր նուիրեալները, մեր թատերասէր հանրութիւնը, որ մեր ներկայացումներու մշտական  դերակատարն  է »,- զրոյցը եզրափակեց բեմադրիչ Ռոպերթ Առաքելեան:

Պատրաստեց՝ ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ

Share this Article
CATEGORIES