Թուրքիոյ Վարչապետը Ինչո՞ի Կ՛Ախորժի Կռուազանութենէ

Վստահ եմ, որ դուք ալ նշմարած էք, որ երբ Թուրքիոյ վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան խօսք չ՛առներ, ճառ մը չ՛արտասաներ, երբ իր գրասենեակին մէջն է, կ՛աշխատի, կամ երբ ան կը հանգչի, գրեթէ վերնագիրներ չկան: Մենք դուրսը ցուրտին լքուած ենք` պատմութիւններ, նիւթեր փնտռելով:

Դժբախտաբար ընդդիմադիր կուսակցութիւնները առանձինն չեն կրնար այս դատարկութիւնը լեցնել:

Երբ վարչապետը իր գրասենեակէն կամ տունէն դուրս կու գայ եւ կը սկսի զրուցել, յուզումի, խանդավառութեան ալիք մը կը սկսի: Հասարակութիւնը կ՛աշխուժանայ, կ՛ելեկտրականանայ եւ կը լարուի: Վերնագիրներուն չափերը կը մեծնան, իսկ օրաթերթերուն տարածումն ու պատկերասփիւռային հաղորդումներուն ակնդիրներուն թիւը կ՛աւելնայ:

Ծրագիրը ընդհանրապէս ծանօթ է: Իւրաքանչիւր երեքշաբթի Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան (ԱԲԿ) ժողով կայ: Ճառերը պատահականօրէն կը շարունակուին յաջորդող օրերուն բացման հանդիսութիւններուն կամ հանդիպումներուն ատեն:

Մենք այժմ նաեւ գիտենք ճառերուն մէջ յանդիմանութեան, կռուազանութեան տողը:

Առաջին անգամ Քեմալ Քըլըճտարօղլու եւ իր գլխաւոր ընդդիմադիր Հանրապետական ժողովուրդին կուսակցութիւնը (ՀԺԿ) կը ստանան իրենց բաժինը: Սակայն այս կռուազանութիւնը, յանդիմանութիւնը դանդաղօրէն հաճոյքի վերածուած է: Ծիծաղելի, հեգնական ատենաբանութեամբ մը վարչապետը թէ՛ ինք կը խնդայ եւ թէ՛ կը զուարճացնէ իր խումբը: Նոյնիսկ կուսակցութեան առաւել մռայլ, խոժոռադէմ անդամները կը սկսին խնդալ, երբ վարչապետը կը սկսի խծբծել ՀԺԿ-ն:

Պատշգամի այցելուները անմիջապէս կորով կը բարձրացնեն. «Թուրքիա ձեզմով հպարտ է»:

Երկրորդը իր պատասխանն է քննադատութեան: Տրամադրութիւնը կը փոխուի քաղաքականութեան մը, կամ` կառավարութեան յայտարարած փոփոխութեան դէմ կատարուած քննադատութեան պատասխաններուն համեմատ: Այս պարագային, ձայնին հնչեղութիւնը եւ բառերը սուր բնոյթ կը ստանան:

Երրորդը ընդհանրապէս հաղորդամիջոցներն են:

Եթէ ժամանակ եւ անհրաժեշտութիւն կայ, ապա, սկսելով Պաշշար Ասատէն եւ կանգ առնելով Իսրայէլի վրայ եւ անջատուելով Միացեալ Ազգերու կազմակերպութենէն, շարք մը ղեկավարներ եւ կազմակերպութիւններ, ըստ գիծին վրայ իրենց տեղին եւ չափին, բոլորն ալ կը ստանան իրենց բաժինը:

Ինչպէս կը տեսնէք, բոլորն ալ կը ստանան իրենց բաժինը:

Չեմ կրնար ըսել, որ ես վարչապետը շատ մօտէն գիտեմ: Ես իր քանի մը շրջապտոյտներուն մասնակցած եմ: Քանի մը անգամ ես հրաւիրուած եմ յատուկ ընթրիքներու: Ես զայն դիտած եմ մամլոյ ասուլիսներու եւ առանձին, յատուկ զրոյցներու ատեն: Ըստ ինծի, վարչապետ Էրտողան առաջնորդ մըն է` այն տպաւորութիւնը տուող, թէ սրամիտ, կատակախօս, մեղմաբարոյ անձ մըն է:

Բայց երբեմն ան ունի այնպիսի խօսքեր, ճառեր, այնպիսի հակազդեցութիւններ, որ ես կը զարմանամ:

Օր մը կը նայինք եւ կը տեսնէք, որ ան ինչպէ՛ս ցեխին մէջ կը քաշքշէ գրող մը, որ զինք կամ պատմութիւն մը քննադատած է:

Ժամանակը կու գայ, վարչապետը կը յանդիմանէ գործարար շրջանակները եւ կը քանդէ, կը կործանէ ընդդիմութիւնը: Փաստօրէն այդ անձը կամ խումբը, թէեւ անարդար կը թուին վարչապետին աչքերուն, սակայն ան պարզապէս արտայայտած է իր սեփական կարծիքները:

Ան կը հարուածէ քննադատները (կարծես` մեծ հաճոյք առնելով ատկէ), այնպիսի ձեւով մը, որ դիւրաւ կրնար փոխարինել պարզ նշումով մը. «Դուք կրնաք այդպէս մտածել, բայց մենք այսպէս կը մտածենք»:

Կործանարար զայրոյթ կը թափէ անոնց վրայ, ան կը պարպէ իր սիրտը:

Ես յաճախ ինքզինքիս հետեւեալը հարցուցած եմ. «Ինչո՞ւ ան շատ զայրացած է»:

Իսկապէս ան զայրացա՞ծ է, թէ՞ կը ձեւացնէ, որ զայրացած է:

Կը կարծեմ, որ իր որոշ հակազդեցութիւնները իսկապէս լեցուն են զայրոյթով: Այդ իրավիճակներուն մէջ նախընտրելի է չթափառիլ շուրջը: Անոր որոշ հակազդեցութիւնները ներքին գործածութեան, սպառումի համար են: Ան այնպէս մը կ՛ընէ, որ մարդիկ ըսեն. «Տեսէ՛ք, վարչապետը բոլոր քննադատութիւններուն կը պատասխանէ… Տեսէ՛ք, վարչապետը նոյնիսկ հարուածեց Օպաման… Ան կործանեց ընդդիմութիւնը…»:

Աւելի կարեւորը այն է, որ իր կուսակցութիւնը կը հաւնի ատիկա, կ՛ախորժի ատկէ: Մեր քաղաքական հասարակութիւնը չի սիրեր այնպիսի ժեսթեր, շարժուձեւեր, ինչպէս` ազնուութիւն, բարեսրտութիւն, ճենթըլմենի վարք:

Այս իրավիճակը Էրտողանին առանձնայատուկ չէ: Քըլըճտարօղլու եւ Ազգայնական շարժում կուսակցութեան (ԱՇԿ) առաջնորդ Տեւլեթ Պահչելի նոյնպէս կը դիմակայեն նման ճնշումներ: Անոնք նաեւ չափազանց նուրբ, մեղմաբարոյ առաջնորդներ են: Սակայն իրենց կազմակերպութիւններուն եւ հասարակութեանց ձեռքին մէջ անոնք հրէշներու վերածուած են:

Ի՞նչ կրնանք ընել: Մենք այս տեսակ քաղաքականութիւն կը հաւնինք, կ՛ուզենք:

Լա՜ւ, եթէ այդպէս է, ուրեմն առնուազն մենք պէտք է դադրինք դժգոհելէ:

ՄԵՀՄԵԹ ԱԼԻ ՊԻՐԱՆՏ

«Ճումհուրիյէթ»

Share this Article
CATEGORIES