Քորէական Փորձառութիւնը՛ Որդեգրելի Օրինակ
ՎՐԷԺ ՍԱՊՈՒՆՃԵԱՆ
Գերմանիա կ՛առաջնորդէ Եւրոպան` շնորհիւ ճարտարարուեստի վրայ հիմնուած իր զօրաւոր տնտեսութեան: Նմանապէս եւ` Հարաւային Քորէան, որ սովի, աղքատութեան ու քաղաքացիական պատերազմէն ետք իր տնտեսութիւնը կերտելու համար ճարտարարուեստը որդեգրեց որպէս ռազմավարական- ընտրանք: Եւ համեմատաբար կարճ ժամանակամիջոցի մէջ յաջողեցաւ հասնիլ բարձր դիրքերու` կանգնելով քսան մեծերու կողքին: Անոր ղեկավարները բազմեցան աշխարհի մեծամեծներու սեղանին շուրջ:
Գերմանիա, ինչպէս նաե՛ւ Քորէա, աւերուեցան, սակայն անոնք կրցան շրջանցել աւերի ու պատերազմի փուլը` յանգելով ծաղկումի, բարօրութեան ու յառաջդիմութեան: Անոնք հաստատ ու կառչած մնացին արդիւնաւէտ տնտեսութեան վրայ դրած իրենց գրաւին: Լիբանան եւս ապրեցաւ եղբայրասպան պատերազմներու դառն փորձառութիւնը: Թօթափելէ ետք պատերազմի հետքերը, Լիբանան ապրեցաւ տատամսումի շրջան մը` իր ծաղկումը ծրագրող տնտեսական հեռանկարներուն ու ընտրանքներուն միջեւ: Այսուհանդերձ, կրցաւ ամրացնել ծառայութեանց տնտեսութիւնը ու վերակենդանացուց վարպետութեան ու հմտութեան վրայ հիմնուած զբօսաշրջութիւնը: Սակայն Լիբանան պէտք եղած ձեւով չսատարեց ու չզօրակցեցաւ դիմադրողականութեան տնտեսութեան վրայ հիմնուած իր ճարտարարուեստին: Նմանապէս եւ չդիւրացուց համոզումով գոհացող ու լուծուող երկրագործութեան հարցերը: Սակայն այս քաղաքականութիւնը, որ նաեւ կազմալոյծ վիճակի մէջ պահեց Պէյրութի սակարանը, չկրցաւ ձերբազատել Լիբանանը` մեծ պարտքերու տակ կքելէ: Նախընտրելի էր, որ (ծրագիրներու եւ դրամագլուխներու) շահարկումը կատարուէր ճարտարարուեստական շրջաններու կառուցման մէջ` նուազեցնելու համար ճարտարարուեստական արդիւնաբերութեան ծախսերը եւ աշխատանքի առիթներ ստեղծելու գիւղերուն մէջ, այսպէսով մեր զաւակները կառչած պահելով իրենց (գիւղական) շրջաններուն ու փրկելով Պէյրութն ու Թրիփոլիէն Սայտա տարածուող միւս մեծ քաղաքները` բնակարանային խճողումէ ու կուտակումէ եւ ընկերային ճնշումէ:
Կը խօսիմ Քորէայի մասին` նպատակ ունենալով հիմնաքարը դնել, հասարակաց բազմաթիւ եզրերով իրարու միացած, այս երկու պետութեանց միջեւ փոխադարձ յարաբերութեանց աշխուժացման գործընթացին: Այսպէ՛ս, կենսոլորտը նոյնն է, նմանապէս եւ անոնց ժողովուրդները ուշիմ ու տաղանդաւոր են, ինչպէս կը վկայէ Լիբանանի մէջ Քորէայի դեսպան Պիոնկ Ճի Քիմ: Հետեւաբար կը հաւատանք, որ մեր գաղափարներու եւ փորձառութեանց փոխանակումը օգտակար ու նպաստաւոր պիտի ըլլայ երկուստեք: Քորէա, որ նպաստընկալ երկիրներու շարքին էր, կարճ ժամանակի մէջ ի՛նք դարձաւ նպաստամատոյց երկիր: Այս փորձառութեան լոյսին տակ չեմ կարծեր, որ դժուար է Լիբանանի համար պարտական պետութեան վիճակէն դառնայ ինքնաբաւ ու հարուստ երկիր: Հոսկէ իմ կրկնուող կոչս` փոխլրացնող ճարտարարուեստներու հաստատման, ճարտարարուեստներու արդիւնաբերութեանց միաձուլման քաղաքականութեան որդեգրման, ճարտարարուեստական մշակոյթի տարածման կրթական ծրագիրներու ուղեցոյցին մէջ եւ օտար դրամագլուխներու ներգրաւման` ի սպաս անոնց շահարկման արտադրողական մարզերու մէջ:
Քորէացի ժողովուրդին միասնականութիւնը, յամառութիւնը եւ ճիգերու յարատեւումը զայն հասցուցին համաշխարհային տնտեսութեան տասներորդ մակարդակին եւ ութերորդ` արտածող պետութեանց կարգին, համաշխարհային չափանիշով: Իսկ լիբանանցիներուն յաջողութիւնները, որոնցմով կը հպարտանանք Լիբանանի թէ արտերկրի մէջ, կեդրոնացան անհատական նախաձեռնութեանց վրայ, մինչ Քորէա, Գերմանիա, Պրազիլ ու այլ երկիրներ յաջողեցան եւ կրցան յաղթահարել մարտահրաւէրը` միաժամանակ վառ պահելով անհատական նախաձեռնութեան ոգին:
Եւրոպական կարգ մը պետութեանց (տնտեսական) ցնցումին ու խլրտումին պատճառներէն մէկը այն է, որ անոնք ճարտարարուեստական չեն ու անոնց տնտեսութիւնը հիմնուած է արտածումի եւ ծառայութեանց վրայ: Պատճառը ծանօթ է եւ կը վերագրուի այն ընդհանուր ուղղութեան, որ առաջնահերթութիւն կու տայ առեւտուրին, ծառայութեանց ու կալուածային մարզի զարգացման: Յուլիս 2006-ի պատերազմին մեր ճարտարարուեստի գործարանները շարունակեցին գործել ու բանիլ, մինչ ծառայութեանց ու զբօսաշրջութեան մարզերը դադրեցան բանելէ: Կը կարծեմ, որ որակի ու գինի միջեւ միաձուլման հաւասարակշռութեան վրայ հիմնուած Քորէայի քաղաքականութիւնը կրճատեց ու նուազեցուց ընկերային տարբերութիւնները, վերացուց ընկերային դասակարգերու միջեւ սահմանագիծերը, առիթ ընծայելով բոլորին ձեռք ձգելու արհեստագիտական նորագոյն արտադրութիւնները: Արդարեւ, նախապէս, երբ սովորական, հասարակ ընկերութեան մէջ անկարելի էր նման արտադրութեանց գործածութիւնը, այնուհետեւ պատկերասփիւռը, հեռաձայնը, ինքնաշարժն ու ելեկտրական այլ սպառողական գործիքներ դարձան ձեռնտու` հեշտ ու մատչելի գինով:
Փառատենչ ու յառաջատենչ ժողովուրդներ դաս կ՛առնեն ուրիշներու փորձառութենէն, որքան ալ ճոխ ըլլայ անոնց ամբարած ինքնուրոյն ու ինքնատիպ ազնուականութեան, պատմական, թէ աւանդութեանց ենթահողը: Եւ մենք տրամադիր ենք դաս առնելու Քորէայի, Պրազիլի, Գերմանիոյ եւ այլ երկիրներու յաջող փորձառութիւններէն: Ժողովուրդներու միջեւ յարաբերութիւնը, որպէսզի յարատեւէ, զարգանայ ու հասնի եղբայրական մակարդակի, կը կարօտի անկեղծութեան ու սրտառուչ հաղորդականութեան: Լիբանանցին սիրեց քորէացի ժողովուրդը` առանց ուղղակի յարաբերութեան կամ ծանօթութեան մէջ ըլլալու անոր հետ: Փաստօրէն (Լիբանանի մէջ) քորէական ճարտարարուեստի արտադրութեանց մեծ քանակութեամբ շրջանառութիւնը, որ կը հասնի տարեկան 260 միլիոն տոլարի ներածման, եւ որուն կէսը կ՛առնչուի ինքնաշարժներու եւ ելեկտրական գործիքներու ու կազմածներու: Քորէական ինքնաշարժը կը գրաւէ լիբանանեան վաճառումներու առաջին կարգի դիրքը: Մինչ մեր արտածումները դէպի Քորէա կը հաշուեն 26 միլիոն տոլար: Երկու գումարները յար եւ նման են` տասնապատիկ տարբերութեամբ: Քորէացի ժողովուրդը կը հաշուէ 50 միլիոն անձ, իսկ մենք` 5 միլիոն: Դարձեալ թիւերը յար եւ նման են ու կրկին` տասնապատիկ տարբերութեամբ: Եւ եթէ քննենք մեր արտածումներուն բնոյթը, կը նկատենք, թէ անոնց մեծ մասը կ՛առնչուի պղինձի, երկաթեղէնի ու թիթեղի թափօնի եւ` ալիւմինի: Սակայն մենք ունինք իւրայատուկ այլ արտադրութիւններ, որոնք կը վաճառուին եւրոպական, ամերիկեան, ափրիկեան ու արաբական շուկաներու մէջ` արժանանալով մեծ ընդունելութեան ու շրջանառութեան: Կ՛ակնկալենք, որ մեր առջեւ բացուին նոր շուկաներ, որոնց կարգին` Քորէան: Վստահ եմ, որ այս մէկը կարելի է իրագործել շնորհիւ արտերկրի մեր դեսպաններուն եւ դիւանագիտական պատուիրակութեանց ճիգերուն: Նաեւ` կենդանացնելով ու գործի լծելով գործարարներու միջեւ հասարակաց, միացեալ բարեկամութեանց միութիւնները:
Լիբանան հանրածանօթ դարձած է գոհարեղէններու, նորաձեւութեան, դեղորայքի, ուտեստեղէնի, գինիի, կահոյքի քիմիական, ելեկտրոնային, թղթատարական, զարդարուեստի ու ձեռարուեստի աւանդական թէ այլ արդիւնաբերութիւններով: Արդ, քանի կը վարենք քորէական արտադրութեամբ ինքնաշարժ, պատկերասփիւռին կը հետեւինք քորէական հեռատեսիլի գործիքով եւ կը խօսինք ու կը հաղորդակցինք հեռաձայնի քորէական գործիքով, ապա ինչո՞ւ ուրեմն չզարդարենք նաեւ քորէացի կինը` լիբանանեան գոհարեղէններով ու նորաձեւութեամբ: Ինչո՞ւ նաեւ դէպի Քորէա չարտածենք` լիբանանեան, գինիի, ձէթի, պտուղներու, դեղորայքի եւ գեղեցկագիտական արտադրութիւնները: Վստահ ենք դիտումնաւոր որեւէ արգելքի չգոյութեան, այնքան ատեն որ հաստատ ենք մեր բարեացակամ տրամադրութեանց, փափաքին, կամքին ու վճռականութեան գծով:
Հարկ է, որ մշակենք սերտ յարաբերութիւններ` արդիւնաբերողներու եւ գործարարներու այցելութեամբ, պատուիրակութեանց փոխանակումով եւ զբօսաշրջութեան մարզի կենդանացմամբ ու այս` որդեգրելով շարք մը միջոցառումներ, ինչպէս` այցեգիրի (վիզա) ձեռքբերման դիւրութիւն, օդանաւային ուղղակի գիծի հաստատում եւ քորէական ու արաբերէն լեզուներու ուսուցման մշակութային կեդրոններու հիմնում: Առիթէն օգտուելով, կոչ կ՛ուղղեմ Քորէայի դեսպանին եւ բոլոր հետաքրքրուողներուն` կազմակերպելու քորէացի արդիւնաբերողներու, ներածողներու եւ գործարարներու պատուիրակութեան մը Լիբանան այցելութիւնը` մօտէն ծանօթանալու համար լիբանանեան արտածումներու այլազանութեան ու մեզ տեղեակ պահելու քորէական շուկայի կարիքներուն եւ տեղեկութեանց փոխանակման: Ու տրուած ըլլալով, որ (Քորէայի) դեսպանը Լիբանանի հիացողներէն է ու սերտօրէն մտերիմ է իր երկրի գերագոյն իշխանութեանց հետ, կը փափաքիմ օգնել իրեն` միասնաբար վառելու Լիբանանի ջահը Քորէայի մէջ:
ՎՐԷԺ ՍԱՊՈՒՆՃԵԱՆ
(Ճարտարարուեստի նախարար)