50 Տարի Առաջ ( 15 Յունիս 1962 )

Փօլ Կիրակոսեան
Տաղանդաւոր Նկարիչը

Երեքշաբթի, 10 յունիս 1962, երեկոյեան ժամը 6:30-ին, «Լ՛Օրիան»-ի, ցուցադրութեան գեղեցիկ սրահին մէջ բացումը կատարուեցաւ լիբանանահայ տաղանդաւոր նկարիչ Փոլ Կիրակոսեանի նկարներու ցուցահանդէսին:

Արուեստագէտ հասարակութիւն մը` հայ, տեղացի եւ օտար, ինչպէս նաեւ` լրագրողներ, ներկայ եղան բացման հանդիսութեան եւ իրենց անվերապահ գնահատանքն ու սքանչացումը յայտնեցին երիտասարդ նկարիչին:

Ցուցադրութեան դրուած էին մէկը միւսէն յաջող եւ արժէքաւոր 30 նկարներ:

Քանի մը ժամ հազիւ անցած, նկարներուն կէսէն աւելիին տակը կ՛արձանագրուէր` «ծախուած»:

հայկական մանրանկարչութիւնն է.

– Ներշնչումս մեր ժողովուրդէն առած եմ,- կ՛ըսէ Փոլ Կիրակոսեան: Պարսիկներու արուեստը քնարական է միայն: Հայկական արուեստը քնարականին հետ ունի նաեւ ուժը: Այդ ուժն է, որ եռանդ ու ներշնչումի անսպառ կապ մը կու տայ հայ արուեստագէտին, ստեղծագործելու իր կարգին:

Փոլ Կիրակոսեան լաւապէս տիրապետած է դասական արուեստի թեքնիքին: Իր նկարներուն մէջ արդի արուեստի կատարելագործումը աչքի կը զարնէ: Իսկ գոյներու բնականութիւնը, ներդաշնակութիւնն ու այլազանութիւնը, ապրող արտայայտութիւն մը կարծես, բնական կենդանութիւն մը կու տան անոնց:

14 տարիներ առաջ «Համազգային»-ի մանկապատանեկան մատենաշարի հրատարակութեանց նկարներուն գծագրութիւնը իրեն յանձնուած էր. գոհացում պիտի տար արուեստագէտ, բծախնդիր ու խստապահանջ Գասպար Իփէկեանին:

Փոլի բացակայութեան, Իփէկեան գոհունակութեամբ կը ժպտէր, կը դիտէր գծուածները եւ իր կարծիքը կը բանաձեւէր.

– Շնորհալի տղայ է: Կը հիանամ մանաւանդ իր ըմբռնելու կարողութեան վրայ:

14 տարիներ յետոյ «Շնորհալի տղան», ըմբռնելու իր կարողութեամբ եւ ինքնաշխատութեամբ աննախատեսելի նուաճումներ կատարած էր, դարձած էր տաղանդաւոր:

Փոլ Կիրակոսեան համեստ, բարեկիրթ ու քաղաքավար արուեստագէտ մըն է: Նախնական ու երկրորդական ուսումը ստացած է Պէյրութի իտալական դպրոցին մէջ: 7 տարեկանին նկարչութեան հանդէպ մասնաւոր սէր ցոյց տուած է: Եւ բնածին մղումով ու ինքնաշխատութեամբ` զարգացուցած է այդ սէրը` արհամահելով բազմաթիւ դժուարութիւններ:

Տարի մը հետեւած է Ֆլորանսի եւ երեք տարի Իտալիոյ գեղանկարչութեան արուեստանոցներուն: Իր նուաճումը եւ կատարելագործումը ձեռք բերած է ինքնաշխատութեամբ:

Ցուցահանդէսներ տուած է` Վենետիկ, Ֆլորանս, Հռոմ: Մասնակցած է Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդէսին եւ մեծ գովասանքներու արժանացած ֆրանսական մամուլին կողմէ:

Իր վեցերորդ ցուցահանդէսն է, որ կու տայ: Շուտով պիտի մեկնի Փարիզ` տալու եօթներորդ ցուցահանդէսը:

– Ինչո՞ւ Եւրոպա չես հաստատուիր, նախանձելի դիրքերու կրնաս հասնիլ,- տուած հարցումիս` կը պատասխանէ.

– Նկարիչը պէտք չէ իր միջավայրէն հեռանայ: Եւրոպան չէ նկարիչը մէջտեղ բերողը: Լաւ նկարիչը իր սիրած, իրեն ներշնչում տուող բնութեան մէջ միայն կը կատարելագործուի:

Ու Փոլ կապուած է Արեւելքին: Արեւելքի նկարիչն է: Իր ներշնչման միջավայրը Արեւելքն է` ներկայով ու անցեալով: Ապրում է Արեւելքը իրեն համար եւ արեւելեան նկարներ են իր բոլոր նկարածները:

Իսկ իր ներշնչման աղբիւ՞րը.

Բացառիկ երեւոյթ էր: Ներկաները կարծես չէին ուզեր մեկնիլ: Սքանչացումով կը դիտէին նկարները` իրենց կարծիքները փոխանակելով իրարու հետ:

Եգիպտահայ ծանօթ նկարիչ պրն. Օննիկ Աւետիսեան հետեւեալ նախադասութիւնով կը բանաձեւէր իր կարծիքը.

– Շատ զօրաւոր խառնուածք ունեցող գեղանկարիչ մըն է Փոլ կիրակոսեան, եւ իր այս ցուցահանդէսին մէջ, հակառակ կարգ մը նիւթերու նմանութեան, շատ գեղեցիկ այլազանութիւն մը ունի:

Բիւզանդ Եղիայեան իր կարծիքը կը յայտնէր.

– Իր ընտրութիւնը որպէսզի տպաւորիչ ըլլայ, միայն մէկ տեսակի վրայ կատարուած է: Չէ ուզած այլազան տեսակներու մէջ դիտողներուն տպաւորութիւնը ցրուել: Ուզած է իր արուեստագէտի անձնաւորութիւնը ճանչցուի զանգուածային ուրուագիծով եւ ոչ թէ մանրամասնութիւններով: Դիտողը կը տպաւորուի իր դէմքերուն ուրուագիծերով` քան թէ` մանրամասնութիւններով: Իր փնտռածը մեկնաբանութիւնն է նկարին: Իսկ գոյները ընդհանրապէս մեղմ են, հանդարտ, պոռոտ չեն:

Փոլ կիրակոսեան մինչեւ հիմա գծած է աւելի քան 550 նկարներ:

Նոր նուաճումներ կատարելու, բազմաթիւ յաջողութիւններ արձանագրելու եւ միջազգային համբաւի տիրանալու բոլոր տուեալները ունի:

Այդ բարձունքներուն վրայ Փոլ Կիրակոսեան պատիւ մը պիտի ըլլայ հայ ժողովուրդին:

ՀՐԱԶԴԱՆ