Մարդկային-Ընկերային Ընտրանքներ. Քուպական Անուններ. Խնդրե՛մ, Անունս Պահածոյ Միս Է…

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Ուսուցիչներ կը տքնին` իրենց աշակերտներուն անունները սորվելու համար:

ԼԱՏԻՆ ԱՄԵՐԻԿԵԱՆ ԲԱԶՄԱԹԻՒ ԵՐԿԻՐՆԵՐՈՒ ՄԷՋ ԱՒԱՆԴԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐ, ԻՆՉՊԷՍ` ԽՕՍԷ ԵՒ ԻԶԱՊԵԼ, ԿԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿԵՆ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ ՎԱՅԵԼԵԼ: ՍԱԿԱՅՆ ԱՅՍ ՕՐԵՐՈՒՆ ՔՈՒՊԱՅԻ ՄԷՋ ԿԱՐԵԼԻ Է ԼՍԵԼ ՈՐԵՒԷ ՏԱՐՕՐԻՆԱԿ ԱՆՈՒՆ: ԾՆՈՂՆԵՐ ՊԱՐԶԱՊԷՍ ԿԸ ՍԻՐԵՆ ՓՈՐՁԱՐԿԵԼ ՆՈՐ ԱՆՈՒՆՆԵՐ: «ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.»-Ի ԹՂԹԱԿԻՑ ՍԱՐԱ ՌԷՅՆՍՖՈՐՏ ԿԸ ՄԱՏՈՒՑԷ ՆԱԽԱՃԱՇԱԿ ՄԸ.

Քուպայի մէջ իբրեւ լրագրող որոշ հարցումներ ուղղելը կրնայ հարցեր ստեղծել: Սակայն երբեք չէի երեւակայեր, թէ մէկու մը անունը հարցնելը կրնայ իրապէս խնդրայարոյց դառնալ: Հարցը այն է, թէ երբեք չեմ հասկցած այս հակազդեցութեան պատճառը: Ո՛չ թէ որովհետեւ անգլիացի եմ: Քուպացի պաշտօնակիցներս նոյնքան կ՛անճրկին:

Յայտնապէս այս օրերուն հազուադէպօրէն կարելի է հանդիպիլ սովորական Մարիայի մը կամ Միկուէլի մը: Փոխարէնը` ծնողներ զարկ կու տան իրենց երեւակայութեան, երբ կը փորձեն անուն մը տալ իրենց նորածին զաւկին:

«Պէտք է իրեն հետ խօսիս», կ՛ըսէ տնօրէնուհին, երբ կը սկսիմ շրջիլ տեղական նախակրթարանի մը մէջ եւ կը յայտնեմ հետաքրքրութիւնս` քուպական անուններու նկատմամբ: Տուն վերադարձի ժամն է. անթեւ տարազներով եւ հովին հետ թռչող վզկապերով մանուկներ դուրս կու գան նախկին սպանական շքեղ բնակարանէ մը, որ դպրոցի վերածուած է:

Տնօրէնուհին մատնացոյց կ՛ընէ բակին մէջ կանգնած երիտասարդ ուսուցչուհի մը, որ թառած է աթոռակի մը վրայ: Անունը Տանիէյզիս է, կ՛ըսէ տնօրէնուհին:

«Ներողութի՛ւն, ինչպէ՞ս կը գրուի այս անունը», կը ստիպուիմ հարցնել: Իսկ ուսուցչուհին, արդէն վարժ, կը պատասխանէ. «Ծնողներուս անուններուն միացումն է: Հօրս անունը Տանիէլ է, մօրս անունը` Տէյզի, հետեւաբար անունս կը դառնայ Տանիէյզիս»:

Տանիէյզիս դասարանին մէջ ունի աշակերտ մը, որուն անունն է Օլտանէյր: Ան կը կրէ իր հօրը անունը` Ռէյնալտօ, սակայն, հակառակ կողմէն հնչուած: Զուլքարի կը կրէ անունը շատոնց մոռցուած օտար սոփ օփերայի աստղի մը:

Ոմանք արդէն չափացանցութիւն կը նկատեն այս ուղղութիւնը: Վիճակագրութիւններ ցոյց կու տան, թէ նոր անուններու շարքին են բանջարեղէնի տեսակներու եւ պասքեթպոլի մրցանիշներու առնչուած բառեր: Վերջերս կարդացի ակադեմականի մը հետ կատարուած հարցազրոյց մը: Ան հիւանդանոցներու պատասխանատուներէն կը խնդրէր ուղղութիւն տալ ծնողներուն, որպէսզի աւելի լաւ անուններ ընտրեն իրենց նորածին զաւակներուն համար: Ան կը զգուշացնէր, ըսելով` «երբ մեր մանուկներուն կու տանք այնպիսի անուններ, զորս անոնք պէտք է ստիպուին տեւաբար բացատրել, ապա «բարոյական վնաս» կը պատճառենք անոնց»:

Քուպայի 1959-ի յեղափոխութենէն անմիջապէս ետք երկրին տարածքին բազմացան Ֆիտել, Ռաուլ եւ Էռնեսթոս անունները:

Սակայն 1970-ական տարիներուն երեւակայութիւնը իրապէ՛ս թափ առաւ: Այս ժամանակ էր, որ սպաներէն անուններու մէջ հազուադէպօրէն ներկայ «ուայ» տառը սկսաւ ժողովրդականութիւն վայելել ծնողներու քով, որոնք կը մրցէին` մէկը միւսէն աւելի տարաշխարհիկ անուններ ստեղծելու համար: Այսպէս` ծնունդ առին Եուլէյսքի, Եումիլիս, Եարալիէյտիս անունները: Նոյնիսկ այսպէս կոչուած բնական անուններ «առեւանգուեցան», եւ Տանիէլը դարձաւ Եանիէլ:

Ասիկա հետաքրքրական երեւոյթ մըն էր այնպիսի երկրի մը մէջ, ուր պետութիւնը իր հակակշիռը կը բանեցնէր ամէն ինչի վրայ, կրթական մարզէն մինչեւ սննդականոն:

Թերեւս նման անուններու ընտրութիւնը ինքնիշխանութիւն հաստատելու ձեւ մըն էր կամ` ճիգ մը Քարայիպեան որոշ երանգ մը տալու հետզհետէ միատարազ բնոյթ ստացող համայնավար երկրի մը:

Սակայն տարեց գրագէտ մը, որուն հանդիպեցայ, դրական երեւոյթ մը կը տեսնէ այս ուղղութեան մէջ: «Մարդիկ կը փափաքէին իւրայատուկ դառնալ` քայլ պահելու համար ժամանակներուն հետ», կ՛ըսէ Ճէյմի Սաուրուսքի` շրջապատուած արեւու լոյսէն գունատած իր հին գիրքերով, Վետատոյի երբեմնի շքեղ թաղամասին մէջ գտնուող իր յարկաբաժինին մէջ:

Տարիներու ընթացքին խամրեցաւ «ուայ» տառով անուններու նորաձեւութիւնը: Սակայն անոր յաջորդեցին այլ նորաձեւութիւներ: «Կար Տանսիսի անունով մէկը,- կը յիշէ Սարուսքի, մտաբերելով աղաւաղուած օտար բառերու ժամանակները:- Ասիկա կը նշանակէր «լաւ պարող»: Կար նաեւ Տայեսի մը, որ «այո» կը նշանակէ երեք լեզուներով (ռուսերէն` տա, անգլերէն` ես, սպաներէն` սի)»:

Որքան ալ տարօրինակ թուին այս ընտրութիւնները, ոչ ոք կը յիշէ, թէ երկրին իշխանութիւնները երբեւիցէ որեւէ ձեւին միջամտութիւն կատարած ըլլան: Ինչ կը վերաբերի «բարոյական վնասներուն», կը թուի, թէ աշակերտները նման տառապանքներ չեն կրեր:

«Իրապէ՛ս բարդ վիճակ մը կը ստեղծուի, երբ կը փորձենք կազմել դասարանի մը աշակերտներուն անուանացանկը,- կ՛ըսէ Տանիէյզիս:- Չենք գիտեր, թէ ո՛վ աղջիկ է, ո՛վ մանչ: Իսկ անունները ճիշդ ուղղագրութեամբ գրելը մղձաւանջի կը վերածուի:

Դպրոցին թաղին անկիւնը թաղեցիներ կը թափառին իրենց Հին Հաւանայի խարխուլ բնակարաններուն առջեւ, բամբասելով եւ բազմութիւնները դիտելով կէսօրուան կիզիչ արեւուն տակ:

«Էտտիմերի՛, հո՛ս եկուր», կը պոռայ մայր մը, կանչելով տունէն փողոց վազող աղջնակ մը, որ ձեռքին բռնած է շաքարոտ խմորով պատուած կոնաձեւ կաղապար մը: Գէթ ոչ մէկ մանուկ գլուխը կը դարձնէ` զննելով չորս բոլորը:

Կը հանդիպիմ Փապլօ անունով անձի մը եւ Էռնեսթօ անունով այլ մէկու մը, որ Չէ Կեվարայի անունին «Չէ»ն դաջած է իր թեւին վրայ: Սակայն նման «ուղղափառ» անուններ յայտնապէս փոքրամասնութիւն են այս օրերուն:

«Այստեղ կան մարդիկ, որոնք կը կրեն Քուպա այցելած նաւերու անունը», կ՛ըսէ Եամիլիէյսիս անունով կին մը` ասիկա դրական երեւոյթ մը նկատելով: Գլուխ գործոցը Եուսնէյվի անունն է, հետեւողութեամբ` Եու. Էս. Նէյվիի (Միացեալ Նահանգներու նաւատորմը): Ապա կը հանդիպիմ Նոսլենիսի: «Նելսընն է, հօրս անունը` հակառակ կողմէն», կը բացատրէ ան` տեսնելով հարցական նայուածքս:

«Չեմ կարծեր, որ տարօրինակ է,- կ՛ըսէ Նոսլենիսի մայրը, իր կարգին կատարելով այլ լուսաբանութիւն մը` յուսալով, որ ի վերջոյ աւելի լաւ պիտի հասկնամ:- Անունս Մէյլին է: Մայրս զիս կոչած է այն պահածոյ միսին անունով, զոր քուպացիները կը ստանային իրենց կտրոններով»:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )