Թեհրանի Մէջ Մուրսի Կոչ Կ՛ուղղէ Սուրիոյ Տագնապի Լուծման Եգիպտական Նախաձեռնութիւնը Որդեգրելու

Ահմատինեժատ կը դիմաւորէ Մուրսին

Եգիպտոսի նախագահ Մոհամետ Մուրսի Թեհրանի մէջ Ոչ յանձնառու երկիրներու շարժումի 16-րդ վեհաժողովի բացման ընթացքին իր արտասանած խօսքին մէջ յայտնեց, որ «եգիպտական յեղափոխութիւնը «Արաբական գարուն» շարժումին անկիւնաքարը կազմեց եւ յաջողեցաւ իշխանութիւնը քաղաքային իշխանութեան փոխանցելու իր նպատակը իրագործել»` աւելցնելով, որ անիկա Թունուզի յեղափոխութենէն քանի մը օր վերջ սկսաւ, ապա անոր յաջորդեց Լիպիան եւ Եմէնը, իսկ այսօր` «Սուրիոյ մէջ անիրաւ վարչակարգին դէմ յեղափոխութիւնը»:

Մուրսի վստահեցուց, որ Եգիպտոս «կատարելապէս պատրաստ է Սուրիոյ մէջ արիւնահեղութեան դադրեցման համար բոլոր կողմերուն հետ գործակցելու եւ ազդու բոլոր կողմերուն կոչ կ՛ուղղէ` որդեգրելու արիւնահեղութիւնը դադրեցնելու եւ Սուրիոյ տագնապը լուծելու իր նախաձեռնութիւնը»:

Եգիպտական եւ սուրիական լրատուամիջոցներ հաղորդեցին, որ այս խօսքերուն վրայ վեհաժողովին մասնակից սուրիական պատուիրակութիւնը ժողովասրահէն հեռացաւ: Իրանեան լրատուամիջոցները հաղորդեցին, որ պատուիրակութիւնը պարզապէս հարցազրոյց կատարելու համար սրահէն դուրս եկած է:

Սուրիոյ արտաքին գործոց նախարար Ուալիտ Մոալլեմ քննադատեց սուրիական կացութեան վերաբերեալ Մուրսիի խօսքը եւ զայն «սուրիական ներքին հարցերուն միջամտութիւն» նկատեց:

Մոալլեմ իրանեան «Ալամ» պատկերասփիւռի կայանին հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին յայտնեց, որ «պրն. Մուրսի (Ոչ յանձնառու երկիրներու) շարժումի աւանդութիւններէն դուրս եկաւ` միջամտելով անոր անդամ պետութեան մը` Սուրիոյ ներքին հարցերուն»` նշելով, որ «Եգիպտոսի նախագահը սուրիացիներու արեան հեղումը կը հրահրէ»:

Սուրիոյ դիւանագիտութեան պետը ըսաւ, որ «նախագահ Մուրսիի Սուրիոյ վերաբերող խօսքը կուսակցապետի խօսք է եւ ոչ թէ Ոչ յանձնառու երկիրներու շարժումի նախագահի»:

Սուրիոյ վարչապետ Ուաէլ Հալքի իր կարգին «Ալամ»-ի հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին յայտնեց, որ «այն, ինչ որ Սուրիոյ մէջ տեղի կ՛ունենայ, ահաբեկչական կազմակերպուած եւ որոշ կողմերու աջակցութիւնը վայելող արարք է»` աւելցնելով, որ վեհաժողովին մասնակից կարգ մը պատուիրակութեանց մօտ գոյութիւն ունի արժեչափերու երկուութիւն,  «որոնցմէ մէկն է Եգիպտոսի նախագահ Մոհամետ Մուրսիի արտասանած խօսքը: Արդարեւ, ան չկառչեցաւ այն սկզբունքներուն, որոնց վրայ կազմուած է այս շարժումը, եւ Սուրիոյ մէջ իրադարձութիւնները ժխտական կերպով ներկայացուց, ինչ որ սուրիական ներքին հարցերու ի նպաստ զինեալ խմբակներու կողմնակալ միջամտութեան ցուցանիշ մըն էր, իսկ այն, ինչ որ խօսեցաւ, ճշմարտութեան հակառակ է»:

«Մուրսիին խօսքերը լսելէ ետք (եգիպտական) նախաձեռնութիւնը մեռած կը նկատենք, սակայն Եգիպտոսի, Վենեզուելլայի եւ Իրանի միջեւ «եռեակ» մը գոյութիւն ունի, եւ կը յուսանք, որ անիկա սուրիացի ժողովուրդին դիմագրաւած մարտահրաւէրներուն անդրադառնայ»:

Վեհաժողովի բացման նիստին փակումէն ետք, Իրանի նախագահ Մահմուտ Ահմատինեժատ եւ Եգիպտոսի նախագահ Մոհամետ Մուրսի հանդիպում մը ունեցան: Ասիկա Թեհրանի եւ Գահիրէի միջեւ յարաբերութեանց խզումէն 30 տարի ետք իր տեսակին մէջ առաջին հանդիպումն էր:

Իրանի արտաքին գործոց փոխնախարար Հիւսէյն Ամիր Ապտալլահեան «Ալամ»-ին յայտնեց, որ երկու կողմերը քննարկած են սուրիական տագնապի, ինչպէս նաեւ 30 տարիէ ի վեր երկու երկիրներուն միջեւ խզուած յարաբերութեանց հարցերը:

Ան յայտնեց, որ երկու նախագահները «սուրիական տագնապը դիւանագիտական միջոցներով լուծելը եւ Սուրիոյ մէջ որեւէ օտար միջամտութիւն արգիլելը շեշտեցին»:

Ազրպէյճանի արտաքին գործոց նախարար Էլմար Մամետեարով Թեհրանի մէջ Ուալիտ Մոալլեմի հետ իր հանդիպումին ընթացքին վերահաստատեց Սուրիոյ ներքին հարցերուն միջամտութիւնը մերժող, անոր գերիշխանութիւնն ու հողային ամբողջականութիւնը պահպանելու եւ բոլոր կողմերէն գործուող բռնարարքները դադրեցնելուն զօրակցող իր երկրին կեցուածքը:

ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղար Պան Քի Մուն վեհաժողովի բացման նիստին ընթացքին իր արտասանած խօսքին մէջ բոլոր կողմերուն կոչ ուղղեց` Սուրիոյ մէջ ընթացող բռնարարքները դադրեցնելու: Նշենք, որ Իսրայէլի արտաքին գործոց փոխնախարար Տանի Այալոն քննադատեց Քի Մունի Թեհրանի վեհաժողովին մասնակցութիւնը:

Միւս կողմէ, Թուրքիոյ վարչապետի արտաքին քաղաքականութեան հարցերով աւագ խորհրդական Իպրահիմ Քալըն լրագրողներուն յայտնեց, որ «մեր հիմնական նպատակը Սուրիոյ մէջ արիւնահոսութեան ու գաղթականներու հոսքի դադրեցումն է, եւ Թուրքիա չի կրնար բեռը մինակը շալկել»:

Ան նշեց, որ «փոխանցման կառավարութեան մասին խօսելու համար տակաւին կանուխ է. նախ եւ առաջ պէտք է հրդեհը մարելու վրայ կեդրոնանալ, սակայն ատիկա չ՛արգիլեր ապագայ պետութեան կազմութիւնը ծրագրել»:

Քալըն ըսաւ, որ սուրիական ընդդիմութեան ուղղուած քննադատութիւնները «անարդար եւ չափազանցուած են: Արդար չէ սուրիական ընդդիմութենէն կատարեալ վիճակ պահանջել երկրի մը մէջ, ուր 50 տարիէ ի վեր քաղաքականութեամբ զբաղիլը արգիլուած էր»:

Անդրադառնալով վերջերս շատ խօսուող Սուրիոյ վերեւ թռիչքի արգիլեալ գօտիի ստեղծման կարելիութեան` Քալըն յայտնեց, որ «ատիկա իրագործելը դժուար է` առանց Ապահովութեան խորհուրդի համաձայնութեան, սակայն այդպիսի համաձայնութեան մը կարելիութիւնը կը նուազի, եթէ նկատի ունենանք Չինաստանի եւ Ռուսիոյ վեթոյի իրաւունքի կիրարկման կարելիութիւնը»:

Ան ըսաւ, որ սուրիական վարչակարգը կը փորձէ Սուրիոյ դէպքերը յարանուանական սադրանքի վերածել, եւ ինչպէս նաեւ ճակատումներուն յարանուանական բնոյթ տալ` աւելցնելով, որ եթէ այդպիսի պատերազմ մը տեղի ունենայ, ապա ամբողջ Միջին Արեւելքը պիտի քանդէ: «Պէտք չէ յարանուանականութեան թակարդը իյնանք, եւ Թուրքիա օր մը օրանց հարցերուն յարանուանական տեսանկիւնէ չէ դիտած», նշեց Էրտողանի աւագ խորհրդականը:

Մինչ այդ, սուրիացի երեսփոխան Խալետ Ապպուտ յայտնեց, որ շրջանին մէջ ճակատումին իբրեւ արդիւնք առաջին կորսնցնող կողմը Թուրքիան չէ, այլ` Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի կառավարութիւնը` նշելով, որ Էրտողանի կառավարութիւնը ամիսներէ ի վեր անդրադարձած է, որ Սուրիոյ վարչակարգը տապալելու Միացեալ Նահանգներու ռազմավարական նպատակը ձախողած է:

Ֆրանսայի նախագահի գրասենեակը հաղորդագրութիւն մը հրապարակելով յայտնեց, որ Եգիպտոսի նախագահ Մոհամետ Մուրսի եւ Ֆրանսայի նախագահ Ֆրանսուա Հոլլանտ հեռաձայնային հաղորդակցութեան մը ընթացքին քննարկեցին Սուրիոյ մէջ կացութեան վատթարացումը, ինչպէս նաեւ Սուրիոյ մէջ քաղաքական լուծումին ճամբան հարթելու համար Ասատի իշխանութենէն հեռանալու անհրաժեշտութիւնը: Անոնք շեշտեցին, որ «քաղաքական լուծում մը կարելի է միայն նախագահ Պաշշար Ասատի հեռացումէն ետք»:

Հոլլանտ Մուրսիի ըսաւ, որ իրողապէս պիտի զօրակցի սուրիական ընդդիմութեան եւ զայն քաջալերէ կազմելու համապարփակ եւ ներկայացուցչական կառավարութիւն մը, որպէսզի Սուրիան օրինական նոր իշխանութիւն մը ունենայ:

Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարար Լորան Ֆապիւս յայտնեց, որ Սուրիոյ մէջ ապահովական գօտի ստեղծելը «չափազանց բարդ է» եւ մասնաւորաբար թռիչքներու արգիլեալ մասնակի գօտի կը պահանջէ: «Մեր ուզածը հարցերը յառաջ մղելն է եւ Պաշշարը կարելի եղածին չափ շուտ տապալելը, նոյն ատեն մարդասիրական լուծումներ գտնելը», ըսաւ ան:

Սուրիոյ Տագնապի Լուծման Խմբակ Ստեղծելու
Իրանեան
Նախաձեռնութիւն

Իրանի արտաքին գործոց նախարար Ալի Աքպար Սալեհի մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին յայտարարեց, որ իր երկրին նախաձեռնութեամբ, Ոչ յանձնառու երկիրներու շարժումի անդամ շարք մը երկիրներ որոշած են ստեղծել խումբ մը, որ պիտի զբաղի Սուրիոյ տագնապի լուծման ուղիներու փնտռտուքով:

Ըստ անոր, շարժումի վեհաժողովին ընթացքին առաջարկուած է, որ  Ոչ յանձնառու երկիրներու շարժումը ներկայացնող «եռեակը» միանայ Սուրիոյ մէջ ճգնաժամի լուծման ուղիներու փնտռտուքին: «Եռեակը» կազմուած է Իրանի, Եգիպտոսի եւ Վենեզուելլայի ներկայացուցիչներէն` իբրեւ շարժումին գործող, նախկին եւ ապագայ նախագահներ, ինչպէս նաեւ Լիբանանն ու Իրաքը:

Ըստ իրանեան դիւանագիտութեան պետին, «եռեակը» պիտի համագործակցի միջազգային այլ կառոյցներու հետ:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )