Ամառնային Յիշատակներ. Ինչպէ՞u Շինել Աւազէ Պալատ Մը

Ծովեզերք երթալը մեր նախասիրած ժամանցներէն մէկն է, յատկապէս աւազէ արձաններ եւ պալատներ շինելը: Դոյլ մը, թի մը, աւազ եւ ջուր… քիչ մըն ալ երեւակայութիւն. ահա մեր դղեակը պատրաստ է: Սակայն, առաջին զօրաւոր ալիքի «նուաճումին», արդէն անիկա քարուքանդ կ՛ըլլայ…

Հետեւաբար, դուն ուրախ պէտք է ըլլաս` գիտնալով, որ գիտնականներ լրջօրէն մտածած են այս հարցին մասին եւ փորձելէ ետք, անոնք գտած են ամէնէն լաւ կերպը լաւ եւ տոկուն աւազէ պալատ մը շինելու: Այս շատ լուրջ ուսումնասիրութիւնը օգոստոսի սկիզբը տպուած է «Նէյչըր սայենթիֆիք ռիփորթ» թերթին մէջ:

Անշուշտ, գիտնականները երկար ժամերով աշխատանք չեն տարած պարզապէս մեզի աւելի հաճելի ժամանց մը ապահովելու համար: Այս ուսումնասիրութիւնը անոնց կրնայ օգտակար ըլլալ շինարարութեան եւ շինանիւթերու պատրաստութեան իմաստով եւս:

* * *

Օգտուինք մեր արձակուրդի վերջին օրերէն ծովափ կատարած մեր յաջորդ այցելութեան ընթացքին, այս անգամ աւելի զօրաւոր հիմերով աւազէ պալատներ շինելու: Այս ձեռային աշխատանքին համար պէտք պիտի ունենաք… աւազի եւ ջուրի, գիտնալով, թէ նախընտրելի է աւազի աւազակոյտերու աւազը գործածել, փոխանակ ջուրի մօտ եղող աւազը:

– Առաջին հերթին, պէտք չէ շատ ջուր գործածել: Ջուրը իբրեւ խէժ իր դերը պիտի ունենայ. ան աւելի հատիկներուն կարելիութիւն կու տայ իրարու փակչելու: Անոր շնորհիւ է, որ կառուցուածքը տոկուն է: Սակայն եթէ շատ ջուր ըլլայ, կառուցուածքը շատ կը ծանրանայ եւ կը փլի: Ըստ գիտնականներուն, շինութեան միայն մէկ կամ երկու առ հարիւրը ջուր պէտք է ըլլայ. այսինքն մէկ դոյլ ջուր` ամէն 50 դոյլ աւազի:

– Հարց կու տաք, թէ ի՞նչ տեսակ գործիք ամէնէն յարմարն է շինութեան աշխատանքները լաւ կատարելու համար: Իրենց ուսումնասիրութիւններուն ընթացքին գիտնականներ փորձած են ամէն ինչ: Անոնք նշմարած են, թէ ձեռքերը շատ աւելի ազդու են աւազը լաւապէս խտացնելու համար, քան ծովու յատուկ որեւէ այլ գործիք: Թին կրնայ քեզի օգտակար ըլլալ աւազը դիզելու եւ աւազէ լեռ մը կազմելու. սակայն որպէսզի այս աւազի կոյտը կանգնած մնայ, պէտք է աւազին վրայ ձեռքերով զարնել զայն լաւ խտացնելու համար: Ապա կարելի է տարբեր գործիքներու միջոցով (նոյնիսկ պարզ առարկաներ գործածելով, ինչպէս` գծաքաշ, դգալ…) քանդակել դղեակին մանրամասնութիւնները:

– Որպէսզի կառուցուածքը կանգնած մնայ, պէտք է, որ անոր հիմը տոկուն ըլլայ: Եւ որպէսզի ան տոկուն ըլլայ, պէտք է, որ վարի բաժինը աւելի լայն ըլլայ: Որքան հիմը լայն ըլլայ, այնքան դղեակը կրնայ բարձր ըլլալ: Ըստ գիտնականներուն, 40 սմ լայնքով հիմի մը վրայ կարելի է շինել մինչեւ 2,5 մեթր երկար դղեակ մը: Դղեակին հասակը պէտք է հիմին լայնքին առաւելագոյնը 6 անգամ ըլլայ, ո՛չ աւելի:

– Իսկ վերջին եւ ամէնէն կարեւոր կէտը… համբերութիւն ունենալն է: Հետեւաբար, եթէ այս խրատներուն հետեւիս եւ համբերութիւն ունիս կրնա՞յ ըլլալ յաջողիս շրջանցել աշխարհի ամէնէն բարձր աւազէ դղեակին մրցանիշը, որ արձանագրուած է Միացեալ Նահանգներու մէջ. այդ դղեակին հասակը 12 մեթր էր, եւ անոր շինութիւնը կարօտած է աւելի քան 2000 ժամ աշխատանքի եւ 700 թոն աւազի:

 

Լուսինին Վրայ
Քալած Մարդը

Առաջին անգամ ըլլալով, 20 յուլիս 1969-ին մարդ արարածը քալեց լուսինին վրայ: Ան 39 տարեկան ամերիկացի աստղանաւորդ Նիլ Արմսթրոնկն է:

«Ափօլլօ 11» աստղանաւը Միացեալ Նահանգներու Քէյփ Քանավէրալի կեդրոնէն թռիչք կատարեց 16 յուլիս 1969-ին: Անոր մէջ կը գտնուէին պատասխանատուն` Նիլ Արմսթրոնկ, օդաչուն` Պազզ Ալտրին եւ Մայքըլ Քոլինզ: Չորս օր ետք, «Ափօլլօ 11»-ը կ՛իջնէ լուսինին վրայ: «Հուսթըն, հոն Թրանքուիլիթիի կեդրոնն է: Արծիւը էջք կատարեց», կը յայտարարէ Արմսթրոնկ:

Լիբանանի մէջ 21 յուլիսի առաւօտեան ժամը 4:56. այս մասին լուրը կը հասնի: Արմսթրոնկ աստղանաւուն աստիճանները իջնելէ ետք ձախ ոտքը դրաւ լուսինին վրայ:

Ան անմիջապէս կը յայտարարէ. «Մարդուն համար պզտիկ քայլ մը, հսկայական ոստում մը մարդկութեան համար»: Այս նախադասութիւնը պիտի սփռուէր ամբողջ աշխարհին մէջ եւ դառնար առասպելական:

Նոյն ժամանակ Արմսթրոնկ կը նկարագրէ իր տեսածը. «Ոտքս հազիւ մատի մը մէկ ութերորդը կը մտնէ գետնին մէջ: Չեմ կարծեր քալելու դժուարութիւն ունիմ: Փոշիի շատ բարակ խաւ մըն է: Դժուար է ըսել եթէ ան հող է, թէ ժայռ»:

Մօտաւորապէս 20 վայրկեան ետք Պազզ Ալտրին անոր կը միանայ: Երկու աստղանաւորդները երկուքուկէս ժամ կը մնան լուսինին վրայ: Անոնք քարեր կը հաւաքեն, կը նկարեն, կը ցատկռտեն:

* * *

Երկիր իր վերադարձին Նիլ Արմսթրոնկ հերոսի մը ընդունելութեան կ՛արժանանայ: Քառասունհինգ օրուան ընթացքին, ան կ՛այցելէ քսաներեք երկիրներ` իր արկածախնդրութեան մասին պատմելու համար: Ամբողջ աշխարհին մէջ ան յարգուած է իբրեւ արտակարգ անձ մը: Անոր սափրիչը նոյնիսկ իր մազերէն պզտիկ փունջ մը ծախած է 3000 տոլարի: Սակայն Արմսթրոնկ արտասովոր չէր գտներ իր ըրածը, այլ, ըստ իրեն, ան պարզապէս  իր գործը ըրած է: Այս ճամբորդութենէն ետք ան շարունակած է հետաքրքրուիլ անջրպետի հետախուզական աշխատանքներով, ինչպէս ան իր մանկութենէն ըրած էր:

Նիլ Արմսթրոնկ մահացաւ 25 օգոստոս 2012-ին, 82 տարեկանին:

* * *

Ընդամէնը 12 անձեր քալած են լուսինին վրայ: Վերջին քայլերը առնուած են 1972-ին: Այժմ նոր հետախուզական արշաւանքներ կը պատրաստուին այս աստղին մասին յաւելեալ տեղեկութիւններ ունենալու համար:

Հետաքրքրական

– Գիտէի՞ր, թէ լուսինին մակերեսը աւելի փոքր է, քան Ասիան:
– Ամէն  տարի լուսինը երկրագունդէն 3,8 սմ.ով կը հեռանայ:
– Կ՛ենթադրուի, թէ լուսինը կազմուած է երբ Հրատի մեծութեամբ երկնային մարմին մը երկրագունդին զարնուած է:

 

«Ֆէյս-Քինի»ի Նորոյթը

Մենք ընդհանրապէս անհամբեր վիճակի մէջ ամրան կը սպասենք` ծով երթալու, լողալու եւ աղուոր մորթի գոյն մը ստանալու համար: Սակայն «արեւէն այրած» մորթ ունենալը միշտ լաւ աչքով չէ դիտուած, եւ դարերու ընթացքին գնահատուած էր մաքուր ճերմակ մորթ մը ունենալը: Այս մօտեցումը մինչեւ այսօր տարածուած է Չինաստանի մէջ, ուր չինացիները շատ հետաքրքրական միջոց մը գտած են օգտուելու ծովափի հաճոյքներէն` առանց իրենց մորթը արեւէն եկող գոյն տուող ճառագայթներուն ենթարկելու, «Ֆէյս-քինի»-ն:

Չինաստանի, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ ասիական երկիրներու մէջ, քիչ մը մութ երանգ ստացած մորթը նորոյթ չէ, եւ բնաւ չէ եղած: Ան նոյնիսկ չէ թելադրուած: Մորթին ճերմկութիւնը գեղեցկութեան նշան է: Առաւել, մութ երանգ ունեցող մորթը մտածել կու տայ դաշտերուն մէջ աշխատող երկրագործներուն, գիւղացիներու մասին: Հետեւաբար, տարբեր ըլլալու համար, աւելի ունեւոր դասակարգի մարդիկ, որոնք շատ դրամ կը շահին, կը նախընտրեն իրենց ճերմակ մորթը պահել:

* * *

Այս նորոյթը գոյութիւն ունեցած է նաեւ Արեւմտեան աշխարհին մէջ: Հին Յունաստանի մէջ, Աթէնքի կիները իրենց դէմքը ճերմակ սերով մը կը ծածկէին` յախճապակիի նման մորթ մը ունենալու միտումով: Հետագային, ազնուականներուն համար ալ արեւէն  մութ գոյն ստացած մորթ ունէին աշխատող մարդիկը, ինչպէս` գիւղացիները, ծովայինները, զինուորները կամ ծովահէնները, մինչ ճերմակ մորթ ունէին ազնուականները եւ ունեւոր դասակարգի մարդիկը:

Այս մօտեցումը սկսած է փոխուիլ 19-րդ դարու վերջաւորութեան, երբ հիւանդներուն կը թելադրուէր «արեւու լոգանք» ստանալ: Ասիկա աւելի տարածուեցաւ 20-րդ դարուն, երբ մարդիկ կրցան գործէն արձակուրդ առնել եւ ծովափ երթալ:

Այժմ, Արեւմտեան աշխարհին մէջ նորոյթ է պրոնզի երանգ ունենալ, այսինքն արեւէն մորթի մութ գոյն մը ստանալ: Սակայն, միեւնոյն ատեն, մարդիկ շատ զգուշ են եւ յատուկ արեւու սերեր կը գործածեն` պաշտպանուելու արեւուն վնասակար ճառագայթներէն:

* * *

Ինչ կը վերաբերի չինացիներուն, անոնք գտած են շատ արմատական լուծում մը` պաշտպանուելու ո՛չ միայն մորթը վնասող, այլ նաեւ մորթին գոյն տուող արեւուն ճառագայթներէն այդ ձեւը «ֆէյս քինի»-ն է. «ֆէյս» անգլերէնով կը նշանակէ դէմք, իսկ «քինի» եկած է պիքինի բառէն, որ կը նշանակէ երկու կտոր լողազգեստ: Այս «ֆէյս քինի»-ն, որ օժտուած է աչքերուն, քիթին եւ բերանին համար յատուկ ծակերով, ամբողջովին կը ծածկէ դէմքը եւ վիզը: Այս ձեւով չինացիներուն կարելիութիւնը կու տայ արձակուրդներէն վերադառնալ նոյնքան ճերմակ մորթով, ինչպէս էին արձակուրդէն առաջ:

Անշուշտ ասիկա չի նշանակեր, որ մենք բոլորս անպայման պէտք է «ֆէյս քինի»-ներ գործածենք` արեւէն պաշտպանուելու համար: Այդ նպատակով կան գլխաւոր երկու օրէնքներ: Լաւապէս պահպանուիլ` արեւէն պաշտպանուելու յատուկ սերով, գլխարկով եւ ակնոցով, միշտ շուքին մնալ, կարելի եղածին չափ արեւուն տակ չմնալ, որովհետեւ արեւը շատ բարձր կ՛ըլլայ երկինքին մէջ եւ անոր ճառագայթները` վտանգաւոր:

 

Ժամանց

 

Կրնա՞ս գտնել գանձին հասցնող ճամբան:

Կէտերը իրարու միացուր 1-59 գտնելու համար պահուած պատկերը:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Մէկ կէտ պարունակող բաժինները ներկէ` գտնելու համար պահուած պատկերը:

 

Կրնա՞ս ամբողջացնել տախտակը` թիւերը դնելով իրենց համապատասխանող տեղերը:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus (0 )