Յուշատետր. Մարդը Առանձին Չէ

Ռ. Հ.

Մարդիկ այլեւս առանձին չեն աշխարհի վրայ:

Որովհետեւ գրպանի հեռախօս մը ունին իրենց ձեռքը կամ իրենց գրպանին մէջ:

Շարունակ կը խաբուիմ, երբ կը նայիմ դիմացի պողոտայէն անցնող սա կամ նա մարդուն: Մէկ հոգի է. քովը մարդ չկայ. միս մինակ կը քալէ: Բայց կը լսեմ, որ կը խօսի: Առաջ կը զարմանայի, մարդը ինքն իրեն կը խօսի՞, կ՛երեւի, թէ խենդ է, կ՛ըսէի: Բայց հիմա չեմ զարմանար: Որովհետեւ գիտեմ, որ այլեւս աշխարհի վրայ ինքնիրեն խօսող առանձին մարդ չմնաց: Գրպանի հեռախօսը կայ: Եթէ գրպանի հեռախօս մը ունիս, առանձին չես, որովհետեւ կրնաս հարիւր հոգիի հետ իսկ շաղակրատել:

Բայց գրպանի հեռաձայնով ստեղծուած այս միասնութիւնն ալ մարդոց իրական միասնութեան նման` ունի երկու երեսակներ: Առաջին երեսակը փափաքելի միասնութիւնն է: Փնտռուած միասնութիւնը: Այն միասնութիւնը, որ մարդուս համար հաճելի է: Երկրորդ երեսակը անբաղձալին է, այսինքն` այն միասնութիւնը, կամ այն ընկերակցութիւնը, զոր այդ պահուն ունենալ պիտի չուզէիր: Եթէ փնտռողը դուն ես, ընդհանրապէս կը փնտռես այն անձը, որուն հետ խօսիլ պիտի ուզէիր սիրով: Բայց եթէ ուրիշն է, որ կը փնտռէ քեզ, թերեւս այդ փնտռողը անբաղձալի մէկն է քեզի համար: Ճիշդ ընկերային կեանքէ ներս պատահածին նման: Եթէ դուն ես, որ այցելութիւն կու տաս ուրիշին, ընդհանրապէս կ՛ընտրես այն անձը, որուն այցելել պիտի ուզէիր: Բայց եթէ ուրիշն է, որ կ՛այցելէ քեզի, թերեւս կը ստիպուիս ընդունիլ մէկը, որ քու փափաքածը չէ, որուն երթալը պիտի սպասես անհամբերութեամբ:

Մեր դիմացի պողոտայէն իջնող մարդը, որ ինքնիրեն խօսելու պէս բարձրաձայն կը զրուցէ անտեսանելի մէկու մը հետ, վերի բլուրներէն մինչեւ իր երթալիք տեղը, կրնայ տասը տարբեր մարդու հետ խօսիլ իրարու ետեւէ: Ճամբան թերեւս երկար է, բայց հոգ չէ, ահաւասիկ առանձին չէ այդ երկար ճամբուն վրայ: Ընկեր ունի հեռաձայնին միւս ծայրը: Կը քալէ նոյնիսկ առանց անդրադառնալու, որ կը քալէ, դիմացի մայթը կ՛անցնի` առանց անդրադառնալու, որ դիմաց կ՛անցնի, ինքնաշարժի մը առջեւէն կ՛անցնի` առանց անդրադառնալու, որ ինքնաշարժի մը առջեւէն կ՛անցնի: Խօսելու ընթացքին ձայնը կը բարձրացնէ` առանց անդրադառնալու, որ ձայնը կը բարձրացնէ: Այնքան զբաղած է իր բարեկամին հետ խօսելով, որ իր երթալիք տեղը կը հասնի` առանց անդրադառնալու, որ տեղ հասած է: Ինչպէս ալ այս երկար ճամբան վերջացաւ, ինք ալ չի հասկնար:

Անցեալ օր ինծի այցելութեան եկած էր բարեկամուհի մը, որ կը պատմէր, թէ երկու ամիսէ ի վեր հոս չէր, Ֆրանսա գացած էր եւ դեռ երկու օր առաջ էր, որ վերադարձած էր տուն: Երբ հոն էր, օր մը այստեղի իր մէկ բարեկամուհին զինք փնտռած էր գրպանի հեռաձայնէն եւ ըսած էր, որ իրեն այցելութեան գալ կ՛ուզէ, եթէ տրամադիր է: Ինք ալ ներողութիւն խնդրած էր` ըսելով, որ տունը չէր, այլ Ֆրանսա կը գտնուէր: «Քանի մը օր վերջ պիտի վերադառնամ, քեզ կը փնտռեմ», ըսած էր իր բարեկամուհիին: Բարեկամուհին անշուշտ անակնկալի եկած էր: Անոնք չէին կրցած քով քովի գալ տան մէջ, բայց պահ մը քով քովի եկած էին հեռաձայնի գծով:

Է՜հ, ամէն անգամ որ դիմացի պողոտային վրայ կը տեսնեմ մարդ մը կամ աղջիկ մը, որ ինքնիրեն խօսելով կ՛անցնի-կ՛երթայ, կը յիշեմ այն հեռաձայնի գործիքը, զոր ունէինք հօրենական մեր տան մէջ: Կ՛երեւի, թէ տասնհինգ տարեկան էի այդ շրջանին եւ երանութեամբ կը նայէի Գուրթուլուշի մեր տան սանդուխներէն մէկուն պատին վրայ դրուած գործիքին: Երկու կտորէ կը բաղկանար, մէկը` խօսափող եւ միւսը` լսափող: Ես եւ փոքրիկ եղբայրներս խօսելու իրաւունք չունէինք, արդէն հեռաձայնէն խօսիլ ալ չէինք գիտեր: Մայրս կամ հայրս կը խօսէին. իրենց շրթունքը խօսափողին մօտեցնելով եւ լսափողն ալ իրենց ականջին կռթնցնելով: Ասիկա այն շրջանն էր, երբ երէց եղբայրս Մանչեսթըր կ՛ուսանէր: Մայրիկս կամ հայրս, եթէ անոր հետ խօսիլ ուզէին, հեռաձայնի կեդրոնի օտար երկիրներու հետ խօսելու բաժնին արձանագրել կու տային մեր թիւն ու եղբօրս թիւը, անկէ վերջ կը սպասէին: Երբեմն երկու, երեք ժամ կը սպասէին, մինչեւ որ կապը հաստատուէր: Ինչ անհամբերութեամբ ու երանութեամբ կը խօսէին իրենց որդւոյն հետ` ընդհանրապէս միշտ արտակարգօրէն բարձր պոռալով, որովհետեւ իրենց ձայնը հազիւ թէ կը հասնէր մինչեւ Մանչեսթըր: Ես կը հիանայի այս պատկերին առջեւ, քիչ մըն ալ կը հպարտանայի, որովհետեւ գիտէի, որ այդ շրջանին տակաւին քիչ թիւով մարդիկ հեռաձայնի գործիք ունէին իրենց տուներուն մէջ:

Բայց հիմա փողոցէն անցնող ամէն մարդ հեռաձայն ունի: Ոմանց գրպանին մէջ երկու հատ կայ, որովհետեւ մէկ հատը քիչ կու գայ, որպէսզի իրենց բոլոր բարեկամներուն պատմեն իրենց ամբողջ պատմելիքը: Այսօր մարդիկ այլեւս առանձնութեան մէջ իսկ մինակ չեն, բազմութիւններով շրջապատուած են եւ ասիկա լաւ է, որովհետեւ կ՛երեւի, թէ խօսելու շատ բան կայ:

Անցեալ օր ծովեզերքի կողմէն դէպի վեր կը քալէին տասնչորս, տասնհինգ տարեկան տղեկներու խումբ մը, բոլորին ձեռքին մէջ հեռաձայն մը, բոլորն ալ կը խօսէին նոյն վայրկեանին: Այսպիսի ծիծաղելի կամ հոյակապ տեսարան քիչ կը տեսնուի: Յիշեցի, թէ ես, տասնհինգ տարեկան տղայ, ինչպէս կը հիանայի հեռաձայնով խօսող մեծերուս վրայ: Հիմա ութսունը անցած էի եւ այս անգամ ալ կը հիանայի տասնհինգ տարեկան տղոց վրայ, որոնք հեռաձայնով կը խօսէին:

Յայտնի է, որ ես երբեք պիտի չյոգնիմ հիանալէ: Բայց մէկ բան յստակ է: 65 տարի առաջ մարդիկ շատ հեռու էին իրարմէ: Հիմա առանձին մարդ չէ մնացած:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )