Շարժէ. Նախքան Ուշ Ըլլալը…

ՇԱՂԻԿ ՉԱՓԱՐԵԱՆ

«Քաշաթաղը իմ տունն է. 2012» գործուղումը ինծի ծանօթացուց, ժողովուրդին ապրելակերպին ու կենցաղին, յստակօրէն զգալ տուաւ հողին արժէքն ու անոր արդիւնաբերութեան յատկանիշները: Այս տարի Քաշաթաղի մէջ երկրորդ փորձառութիւնս առիթ մըն էր, որ զգացականէ աւելի` մտածեմ Քաշաթաղի ճակատագրին մասին, վերլուծեմ բացթողումները եւ մէջէս պոռթկամ, թէ ինչո՛ւ հայ ժողովուրդը հսկայ գործելադաշտի առջեւ իր առաւելագոյնը չի տար:

Այսօր մեր պահանջատիրական եւ Հայ դատի հետապնդման աշխատանքներուն մէջ մեծ տեղ ունի գրաւեալ հողերու ազատագրումը: Արցախեան հերոսական պատերազմին իբրեւ արդիւնք` ահա մենք ազատագրած ենք Արցախը: Անոր շնորհիւ` ունինք վստահելի բանակ, շքեղ մայրաքաղաք եւ գործօն պետութիւն: Սակայն հարկ է մեր կարկինները լայնցնել եւ մեր կեդրոնացումը չդնել միայն կեդրոնին վրայ:

Անգին արիւն թափուած է այս հողերուն համար եւ այսօր իրաւունքն նոյնիսկ չունինք մեր անտարբեր մօտեցումով իմաստազրկել այդ պայքարին սրբութիւնը: Քաշաթաղի տարածքին համեմատ այսօրուան բնակչութեան թիւը մտահոգիչ է: Ահաւասիկ, հողը ազատագրելէն ետք, կը պահանջուի վերաբնակեցնել այս տարածքը եւ ժողովուրդին մէջ ստեղծել հողին կապուելու ոգին, որպէսզի թշնամիին առիթ չտանք անոր տիրանալու մասին մտածելու:

Երբ հողը բնակչութենէ զուրկ է եւ սահմանակից է թշնամիին հետ, որուն սեւ նպատակներն ու արիւնախառն արարքները յստակ են, վտանգը ամէն օր կը սպառնայ մեզ: Հայ-ազերիական պատերազմի պարագային, ազերին իր դիմաց պիտի գտնէ հողեր, որոնց վրայ ժողովուրդ չկայ դէմ դնող: Ազերին պիտի արշաւէ եւ գրաւէ մեր հողերը: Այն բնակչութիւնը, որ կ՛ապրի հայկական հողին վրայ, կը մշակէ զայն եւ կը սնանի անկէ, գիտէ անոր արժէքը: Հողին հանդէպ կապուածութիւնը հիմնական է անոր պահպանման համար ոչինչ խնայելու եւ նոյնիսկ զինուորի դեր կատարելու հողի ապահովութեան համար, երբ թշնամին փորձէ ափ մը հող խլել:

Հետեւաբար, այս առումով սփիւռքի դերակատարութիւնը մեծ պէտք է ըլլայ ո՛չ միայն վերաբնակեցնելու աշխատանքին մէջ, այլ նաեւ` հոն բնակող ժողովուրդին համար նախնական պայմանները ստեղծելու, որ ան մնայ այդ հողին վրայ: Կարեւոր է նշել, որ նկատեցի, թէ մէկ տարուան մէջ ընտանիքներ կան, որոնք արդէն իսկ ձգած են Քաշաթաղի Կովսական գիւղը: Պատճառը յստակ է. անոնք չունին տարրական միջոցները` հանգիստ կեանք մը ապրելու համար: Այսպիսով, Քաշաթաղի բնակչութեան թիւը կը նուազի` բարձրանալու փոխարէն:

Զաւարեան ուսանողական միութեան ընկերները վերոյիշեալ մտահոգութիւններէն մեկնած եւ հաւատալով նմանօրինակ աշխատանքի մը նշանակութեան եւ անհրաժեշտութեան, Հայաստան այցելութենէ բացի, անհրաժեշտ կը նկատեն, որ դաշնակցական երիտասարդը անպայման իր դերակատարութիւնը ունենայ Հայաստանի եւ Արցախի հանրապետութիւններու հզօրացման, ժողովուրդի զարգացման, ինչպէս նաեւ ազգային պատկանելիութեան ամրապնդման մէջ: Անոնք կը կատարեն վերաբնակուած ժողովուրդը հողին կապելու աշխատանքէն մաս մը եւ կը ներշնչեն նոր սերունդը հզօր պատմութեամբ: Սակայն անբաւարար կը մնայ այս աշխատանքի յառաջացման գծով համասփիւռքեան կեդրոնական ծրագրաւորումն ու երիտասարդութեան աշխատանքին հանդէպ ցուցաբերուած հաւատքն ու քաջալերանքը:

Հսկայ գործ կայ տարուելիք: Սփիւռքի փառքին մէջ նստած, Արցախի գիւղերու խղճալի վիճակին մէջ ապրող ու զոհուող գիւղացիէն աւելի բարձր զգալով` օգուտ մը չունինք: «Այնտեղ չ՛ապրցուիր» արտայայտութիւնը շատ դիւրութեամբ կ՛ելլէ մեր բերաններէն, սակայն հայրենիքի շահերու մասին տաք զրոյցներու ժամանակ մենք կ՛ըլլանք զրոյցը վարող պերճախօսները: Այսպէս մտածողները, հայրենասէր ըլլալէ աւելի, կը սիրեն նիւթապէս հանգիստ կեանքի պայմաններու մէջ ապրիլը: Հոն կարելի է ապրիլ, քանի որ հայրենիք է` ի՛նչ ալ ըլլայ վիճակը: Այսուհանդերձ, լաւ լուր մըն ալ կայ նիւթականը գերադասող հայերուն եւս: Առեւտրական գործիչներ կարելիութիւնը ունին գործարաններ հիմնելու Քաշաթաղի շրջանին մէջ եւ գիւղացիներուն բերքը օգտագործելով` հսկայական գործ տանելու, ինչպէս նաեւ` գործ հայթայթելու ժողովուրդին, որպէսզի չլքէ հողը եւ չկորսուի պանդխտութեան ճամբաներուն մէջ: Օրինակ` մեծ թիւով գիւղացիներ կը զբաղին լոլիկ ցանելով: Փոխանակ լոլիկը իբրեւ հում նիւթ ծախելու` կարելի է ոչ շատ մեծ գումարներով հիմը դնել տեղական գործարանի մը, որ կ՛արտադրէ  լոլիկի մածուկ, «Քեչափ» եւ օշարակ: Այսպիսով, գիւղատնտեսութիւնը կը զարգանայ, գիւղացին կը ծանօթանայ արտադրութեան միջոցներու, եւ ընդհանուր առմամբ զարկ կը տրուի արցախեան արտադրութեան եւ տնտեսութեան:

Իսկ իսկական հայրենասէր սերունդի կերտման աշխատանքը մեր ճիտին պարտքն է: Բայց նիւթապաշտ մօտեցում ունեցող սփիւռքահայ ծնողներէն ինչպէ՞ս կը սպասուի հայրենասէր զաւակներ: Գործուղման ծրագրին ընթացքին աւանդութիւն դարձած է այցելել նահատակի մը պարագաները: Այսպէս, մեր դիմաց կ՛ունենանք հայրենասէր ընտանիքներու եւ զաւակներու տիպարներ ու անոնց շունչով ներշնչուելով որոշ ազգային դաստիարակութիւն կը ստանանք: Այս տարի առիթը ունեցանք ծանօթանալու Վարդան Տուշմանի (Ստեփանեան) մօր եւ քրոջ: Անոնց հետ մեր խօսակցութեան ընդմէջէն մենք ծանօթացանք երեւանաբնակ երիտասարդ Վարդանին, որ կ՛ապրէր հանգիստ պայմաններու մէջ, կը հետեւէր բարձրագոյն ուսումի եւ կը վայելէր առողջ ընկերային եւ միութենական կեանք մը: Վարդանին ծանօթանալով` երանի կու տանք, որ իւրաքանչիւր հայ ընտանիքի մէջ գտնուէր Վարդան Տուշմանին մօր կամ քրոջ նման մայր մը, որ կարենար դաստիարակել մտաւորական, ազգասէր եւ անձնանուէր անձ մը, որ Շուշին գերադասէ նոյնիսկ իր մօրմէն: Վարդանին մայրը եւ քոյրը իրենց պապենական տունը վերածած են գրադարանի եւ թանգարանի, որպէսզի ծառայէ սերունդ դաստիարակելու եւ Վարդանի ֆետայական շունչով օժտելու զանոնք, նկատի ունենալով, որ անոնք կրնային այդ տունը վերածել խանութի եւ նիւթական շահ ապահովել: Վարդանի զոհաբերութիւնը կը մղէ զանոնք, որ այս նպատակով ապրին: Վարդանին քոյրը կը պատմէ, թէ անոնք խաղի ձեւով կը կռուէին իրարու հետ իրենց գրադարանին մէջ, ուր անոնք կ՛ուսումնասիրէին հայոց պատմութիւնը. մինչ այսօր երիտասարդութեան մօտ հայոց պատմութիւնը սերտելու իղձը նահանջած է եւ փոխարինուած` նիւթական հետաքրքրութիւններով:

Ուրեմն, ի՞նչ է պահանջուածը այսօր: Նախ` սփիւռքի կողմէ պէտք է տարուի կազմակերպական աշխատանք` Քաշաթաղի մէջ վերաբնակեցնելու  համար սփիւռքի վտանգուած գաղութները, փոխանակ անոնք ցրուին օտար երկիրներու մէջ: Նաեւ, հարկ է լաւապէս օգտուիլ «Արցախ ֆոնտ»-ին ընծայած առիթներէն` ապրելու լաւ պայմաններ ստեղծելու համար վերաբնակեցուած ժողովուրդին համար: Վերջապէս, անհրաժեշտ է, որ սփիւռքահայութիւնը  դուրս գայ իր նիւթապաշտ  մտածելակերպէն եւ պատրաստակամութիւն յայտնէ ամէն տեսակի զոհողութիւն կատարելու` վասն հայրենիքի: Շարժէ նախքան ուշ ըլլալը…

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )