«Արցախը Ի՛մն Է Ու Նաեւ` Ձե՛րը»

Արցախ Բանաստեղծութեան
Բացառիկ Յաղթանակը

 

 

Ս. ԿԻՐԱԿՈՍԵԱՆ

«Կեանքը` բաբախուն երակ: Կեանքը` ոգու ասպարէզ, որտեղ հանդիպում են պոետները եւ առնչւում… պոեզիայի լոյսին: Ոգու առանցքի շուրջ պտտւում են արուեստաեռ հոսանքները Երկրի եւ միաւորուելով ջերմութեան խօսքի, բացայայտում են պոեզիայի տիեզերական  շնչառութիւնը»:

Արցախի տաղանդաւոր զաւակ, քաջակորով բանաստեղծ Ռոբերտ Եսայեանի «Հաղորդակցութեան լոյսը» խորագրեալ բանաստեղծաշունչ գրութենէն քաղուած վերի տողերը մուտքն են բանաստեղծութեան լոյսով Անհունին խորհուրդներուն հետ համբուրուած այն սրտաբուխ արձակ էջէն, որ իբրեւ առաջնորդող յօդուած` լոյս տեսած էր Բանաստեղծութեան Միջազգային Ա. Փառատօնին նուիրուած «Եղիցի լոյս» գրական պաշտօնաթերթի  2012 թ., թիւ 10, հոկտեմբեր համարի (136) առաջին էջին վրայ: Համամարդկային, Ռոբերտ Եսայեան անուն ազատամարտիկ-բանաստեղծին բառով` տիեզերական ոգու հաղորդակցութեան սրտավառ լոյսով, շունչով ու խորհուրդով բաբախուն այս երգ-գրութիւնը, ուր «հորիզոնն իր երազ ինքնութի՜ւնն է երգում», ամենայն իրաւունքով տող առ տող կը դառնայ սիրոյ, գեղեցկութեան, ազնիւին ու ոգեկան արժէքներու այն պայծառ ու երկնախորհուրդ անջրպետը, որուն դիմաց կանգնած հրաւիրեալ բանաստեղծները իրենց ներկայի ու գալիքի ելից ուղիները պիտի փնտռէին, յայտնագործէին եւ փառերգէին միաձայն ու ներդաշնակ քաղցրութեամբ:

Արդէն սկսած էին երգել: Նահատակներու եւ անոնց լուսաբարբառ կտակին հաւատարիմ աւանդապահներու սրբազան հողին վրայ: Արցախի՛ հողին վրայ, որուն սիրոյն զոհաբերուած անմահներու թանկ արեան ակունքներէն բարձրացած կարմիր կակաչ քերթուածները, օրեր շարունակ, հնչեցին աշխարհի տարբեր լեզուներով: Սրտերը իրարու կապուեցան Լոյսի եւ Ճշմարտութեան, սիրոյ եւ արդարութեան ոսկի կամուրջներով, բանաստեղծները եղբայրացան, դարձան մէկ նոր ժողովուրդ, ի վերուստ ընտրեալ նոր ազգ, արեւորդիներու քաջ բանակ եւ յաղթանակեց փառաւորապէս Արցախ բանաստեղծն ու բանաստեղծութիւնը:

Որովհետեւ, ինչպէս հոգեկան աննկարագրելի ցնծութեամբ պիտի հնչէր ազնիւ ձայնը սերպ համբուրելի բանաստեղծուհի Լյուբիցա Միլետիչի`

«Փոշիացել են շա՜տ կայսրութիւններ,
Բայց վերից ձայնն է լսուել փրկութեան`
Նրանք չեն, օ՜ ո՛չ, Արցախի տէրը,
Արցախը ի՛մն է ու նաեւ` ձե՛րը»:

Տակաւին միջազգային ոչ մէկ ճանաչումի արժանացած Արցախի Հանրապետութիւնը, դեռ մօտիկ անցեալին մեր տառապեալ երկրագունդի ամենատաք կիզակէտը եղած բազմախոց բայց հպարտ Արցախ հայաշխարհը, հազա՜ր օրհնանք ու պատիւ իր մարտիրոս առիւծորդիներուն, բառին ազնուագոյն եւ ամէնէն իրաւ առումով դարձած էր աշխարհի ամենախաղաղ եւ է՛ն գեղեցկագոյն մայրերկիրը: Ոգիի, լոյսի, ցնծութեան եւ անժամանցելի սրբութիւններու աստուածօրհնեալ բանաստեղծութիւնը:

Այս դիտանկիւնէն մօտեցած` անթերի եւ նախանձելի գրական յաղթանակի մը վերածուած Բանաստեղծութեան Միջազգային Ա. Փառատօնը նաեւ եղաւ քաղաքական պատմական յաղթանակ մը: Յաղթանակ` որուն արձագանգները, անտարակոյս, պիտի հնչեն աշխարհի չորս ծագերէն` մասնակից բանաստեղծներուն պահանջատիրական սրտաբուխ խօսքերը բարձրացնելով գեղարուեստական նոր երկնումներու բարձր ոլորտներուն: Արցախի նուիրեալ գրողներու ամբողջական ճիգերով, հաւատքով, պատասխանատու նուիրումով եւ Արցախի Հանրապետութեան քաջակորով այրերուն ծափահարելի նիւթաբարոյական զօրակցութեամբ արձանագրուած այս եզակի նուաճումը է՛ն պերճախօս եւ ուսանելի դասն է, որ Արցախի Հանրապետութեան հզօրացման ու վերջնական յաղթանակին գոյապայքարը պէտք է շարունակել, կը շարունակուի՛ արդէն բոլոր ճակատներուն վրայ, բոլորին բոլորանուէր մասնակցութեամբ եւ վճռակամ ու անսակարկ հաւատարմութեամբ: Հաւատքով եւ իրերայաջորդ սերունդներու միաձայն ուխտով:

Բանաստեղծութեան Միջազգային Ա. Փառատօնին առիթով, Ստեփանակերտի մէջ լոյսին եկած «Բանաստեղծութիւնն աշխարհի միջօրէականներում» երկլեզու ժողովածուն գեղեցիկ նուէր մը ըլլալէ աւելի, փաստօրէն, յաղթաձայն խոստում մըն էր, է՛, եւ հաւաքական ուխտի չափ հզօր ու բարձրագոռ հաստատում մը, որ Արցախը առանձին չէ եւ պիտի չմնայ երբեք, անոր երկնաձիգ լեռնաշղթաները պարսպուած են ո՛չ միայն հայ ժողովուրդի արդարապաշտ ու խաղաղատենչ բոլո՛ր որդիներուն սրտերով, այլեւ` բանաստեղծներու ցեղին հաւատաւոր զարմերով, բանի եւ լոյսի բանակին է՛ն արժանաւոր քաջորդիներուն մատեան գունդով:

Նոր ոգորումներու եւ նորանոր յաղթանակներու լայն հորիզոնին դիմաց լեռնացած Արցախի բանն ու քարը, ծիլն ու շողը, երգն ու ծիծաղը, որոնք հրաշափառ արշալուսեցին բանաստեղծութեան երկնակամարին խորերէն, արնագիր յիշողութեան երկինքին արգանդէն ծնած այլեւս ոգեղէն լոյս չեն միայն, տիեզերական հաղորդակցութեան պարզ ու ժամանակաւոր հանդիպում մը չեն, չէի՛ն երբեք, այլ ե՛ն, պիտի՛ մնան ու տիեզերանան իբրեւ բանաստեղծութեան յաղթանակի անկրկնելի համերգ ու տօն, պատարագ ու փառատօն:

Կենացդ, Արցա՛խ:

Բանաստեղծական յաղթանակիդ կենացը:

 

Արարատ Եւ Արցախ

(Տասներեք տարի անց)

Որքա՜ն կ՛ուզէի կերպարդ տեսնել,
Երկնում փաղաքշել ծիածանը քո,
Ձիւնէ գմբէթիդ հայեացքս յառել,
Համբուրել ձեռքը մեր Նոյ նախահօր:

Կոչ անել նաեւ այն խուլ օրերին,
Երբ աղօթքն, իրօք, մի շո՜ղ էր յուսոյ,
Երբ շռայլում էր սէր ու բարութիւն
Տէրն ամենազօր, Տէրն ամենագութ…

Լսի՛ր, Տէր Աստուած, ու ներքեւ նայիր,
Ձե՛ռք մեկնիր նորից, տո՛ւր մեզ քո սէրը…
Սուրբ Արարատը նրանցը չէ, ո՛չ,
Արարատ լեռը քո՛նն է ու մե՛րը:

Ես միշտ եմ ասել հայ բարեկամիս`
Կոսովոն, Բաբկէն, մեր սուրբ Արցա՛խն է,
Օտար դաշոյնից` վանք ու շիրիմին
Պատել են անափ սարսափն ու վախը:

Յաւերժ չէ երբեք, ոչ մի բան կեանքում`
Ոչ դաժան թուրքի վճիռը մահուան,
Ոչ էլ հեշտասէր վարչակարգը փուչ:

Փոշիացել են շա՜տ կայսրութիւններ,
Բայց վերից ձայնն է լսուել փրկութեան`
Նրանք չեն, օ՜ ո՛չ, Արցախի տէրը,
Արցախը ի՛մն է ու նաեւ` ձե՛րը:

ԼՅՈՒԲԻՑԱ ՄԻԼԵՏԻՉ
(Սերպիա)

 

Արարում

Աշխարհը ստեղծուել է արցունքի անտառից,
Արցունք է ծորում Աստծոյ թարթիչներից,
Ամէն արցունքից իրար յետեւից
Հոսեց մեր կեանքը` բուրալով սրտեր,
Ադամը կծեց Եւայի ստինքը,
Կում առ կում ըմպեց թոյնն առաջին ճիչի
Եւ այն էլ միայն` Եւայի շուրթից
Կորուստն էր թափւում` արդէն ստուերոտ,
Ինչպէս բողբոջը` ատելութեան մէջ:
Աստուածը վշտում ցանեց ժպիտն իր ամէն ստուերում,
Մրգի ամէն մի այտում
Գարունն ընդունեց մարդուն,
Անտառներն ընդունեցին իրենց բնակիչներին,
Մայրամուտը բացուեց երկնի թարթիչների տակ,
Երկինքը` հրեշտակների խոնարհ մուրացկան
Ելնում է ընդդէմ տարածութեանը` դառնութեամբ լեզուն,
Հրաշքն այս դառնում է խաղ
Աստուածները փախչում են հոգիների պատուհաններով:

Քամին փչում է աշխարհի բոլոր երակներով,
որտեղ հեղւում են արցունքներն արարման,
Հրեշտակների թեւերին սփռուած
ծաղկաթերթերը` որպէս աղօթքներ,
բացւում են ահա:

ՄԱՐԻՈՒՍ ՉԵԼԱՐՈՒ
(Ռումանիա)

 

Արեւի Արցունքները

(Լալի Թոտաձէին)

Դու կին չես
Դու աւելի շուտ բանաստեղծութիւն ես,
Դու ճառագայթ չես
Դու արեւի արցունքներն ես:
Դու հիւսել ես երազների մի շքեղ գիշերազգեստ
Չնայած յետոյ փախչել ես նրանցից` գոնէ մէկի իրականացումից յետոյ

Դու պատրաստել ես քո ճերմակ անկողինը, եւ միշտ էլ խուսափել
Այն կիսել մէկի հետ, ով թանկ էր, սրտամօտ,
Բայց քո ողկոյզները, որ երբեք չեն համտեսուել
Օգոստոսեան տօթն են փնտռում, արեւի ջերմութիւնը եւ նրա հալոցքը:

Քո պարտիզպանը քեզ թողեց եւ հեռացաւ,
Թողնելով քեզ կարօտ իր համբոյրներին,
Դու մի կողմ կը դնես քո հպարտութիւնը, եթէ նա քեզ մէկընդմիշտ լքի,
Իսկ եթէ խղճայ, դու ցաւից կը թշշաս…
Եւ յետոյ, ազատուելով քո գունաւոր վշտից
Ափսոսանքով, որ ի զուր քամի էիր որսում արձակ դաշտում,
Դու կը սպասես այն օրուան, երբ քո Աստուածը քեզ կը կանչի
Եւ քո բարձին կը թողնի ցաւի մանուշակներ…

ՄԱՂՎԱԼԱ ԳՈՆԱՇՎԻԼԻ
(Վրաստան)

 

Հաւատարիմ Որոտումը

Երկու հրկիզուած աչքով
վարդը կը կախարդէ
որոտումը հաւատարիմ
երբ աստղերը իրենց վիշտը կ՛անձրեւեն
յետոյ կը հեռանան
դողահար
բարեգութ դէմքիդ առջեւէն
եւ ես շատ կը վախնամ
որ դուն մեկնիս
առանց որ փառաբանէ քեզ
այն որոտումը
որ մեզի համար
ազատութիւնը կը կերտէ:

ԱՊՏՕ ԼԱՊԱՔԻ
(Լիբանան)

 

Սուրբ Ռադեգունդը Պուատիեյում

(Ֆրանսիական քաղաք)

Դու իմ լոյս, փոքրիկ վառարան, դու իմ կենդանի
չորս երկաթէ թաթերի վրայ,
ինչպէս տարօրինակ մնում ես հաւատարիմ ինձ մօտ
կուլ տալով այն, ինչ արգելուած է ինձ:
Ասել, թէ որքան իրական են ինձ համար
իմ երկմտանքներն ու իմ տրտունջը,
դու խժռում ես իմ ցաւը եւ դու իմ
գանձն ես մանկութեան օրերի:

Իմ սիրտը Հելֆթայից, դու իմ երգ,
կարող ես օգնել ինձ կրել այն,
ի՞նչ ես ուզում դու, իմ խորհրդաւոր դարբին
շարունակ ինձ հարցնել,
թէ ինչ ենք մենք այստեղ, երեկոյի երկրում,
վառարանի տաքութեան ներքոյ դեռեւս երգում,
ես տեսայ իմ սէրը պատերազմում վառուած,
լսեցի սրտիս կտոր-կտոր լինելը:

Իմ կայծակի հարուած, իմ սեւ օճախ,
ի՞նչ պէտք է լինի մեզ հետ,
երբ երջանկութիւնն ինձնից նորից մեկնի,
երկրի վրայ այլեւս այն չի լինի:
Բեռնած կենդանի, այնժամ մեզ համար,
աստղեր կը թափուեն գրպաններից,
այնժամ հեծած կը հասնենք երկնքի դրանը
անցնելով մի ուղի մոխրացած:

ՎԻԼՀԵԼՄ ԲԱՐՉ
(Գերմանիա)

 

Դրախտի Դռները

Երկինքը մութ է,
Երկինքը ծանր է եւ կապարագոյն,
Երկինքը երկիւղած է,
Այն ցնցւում է որոտից եւ կայծակից:

Օհ, ոչ, միայն չմտածէք,
Որ այս որոտները եւ դղրդոցները
բնական երեւոյթներ են:
Արդէն բացայայտուած գիտութեամբ
սրանք Դրախտի դռների օրհնեալների
ծանր, փոշիացնող բռունցքներն են:

ՌՈՄԱՆ ԿԻՍԵՈՎ
(Պուլկարիա)

 

Դու Իմ Ընկեր, Արցախցի

«Երանի մոռանամ այն ամէնը»,- ասացիր, շնչակտուր,
Յիշողութեանդ թելը ձգելով լարի պէս,
«Երանի մոռանամ այն ամէնը»,- սրտումդ ցաւ է, չհանդարտուող
Որն ինձ տանում է նորից այնտեղ -ռազմադաշտ:
«Արցախ» բառը մեր անցաբառն է
Մեր ողջ կեանքը պարոյրի պէս պտտուել է,
Ահա նրանք, որ ջանում են գործարանում եւ դաշտերում,
Ուրիշներն էլ լոկ իրենց ցաւի մէջ են տապակւում:
Շատերն ունեն ամէն ինչ, եւ ընտանիք, եւ աշխատանք
Հոգսերն իրենց չափից շատ են, հանգիստ չունեն,
Բայց երազում աչքի առաջ սպաննուած վաշտն է
Սրտում թախիծ է, եւ ցաւ, աչքերին քուն չի իջնում:
Բայց պէտք չէ տխրել, պէտք է կանգնել, եւ թօթափել,
Սրտից հանել ամէն ցաւ ու սարսափելի այս թախիծը,
Հաւատա, մեր լաւ տարիները ետ կը գան,
Ամուր եղիր քո ժայռի պէս, դու Արցախցի, դու իմ ընկեր:

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՊՈՆՈՄԱՐԻՈՎ
(Ռուսիա)

 

Քարէ Տունը

Տարիներ անց
ես տեսայ կրկին
այն քարէ տունը
արեւով շղարշուած
եւ պարուրուած լռութեամբ:
ժամանակը լուռ կերպով
քանդակել է
իր պատմութիւնը տան ճակատին:
այն մատուցելով որպէս նուէր
ամառային այցելուների հետաքրքրաշարժ աչքերին:
հին չինարին նոյնպէս
դեռ նկարում է իր պատկերը զով ստուերով
որը երկար տարիներ տուել էր
վառուող քարերին
եւ վաղուց հնացած դրան մնացորդներին:
Քարէ վկաների նստատեղը իւր արժանապատուութեամբ
դեռ այնտեղ է:
նա այլեւս այնտեղ չէ,
նա, ով մթամած դէմքով եւ սպիտակահեր
դիմեց երկնքին
ասես աղօթքով:
ամէն ինչ անցած պատմութեան օդն է շնչում,
բողոքի օդը:
ես նորից կեանք տեսայ
խոտի կապուկների միջով
որ հրաշքով աճում էր ծերպերում:
ես խօսեցի քարերի հետ գեղեցկութեան
Եւ սիրոյ
ու կեանքի մասին:

ԱՆՆԱ ՍԱՆԴՈՒԼԻՔԻԴՕ
(Իտալիա)

 

 

 

ԱրարատԵւԱրցախ

(Տասներեքտարիանց)

 

Որքա՜նկ՛ուզէիկերպարդտեսնել,

Երկնումփաղաքշելծիածանըքո,

Ձիւնէգմբէթիդհայեացքսյառել,

ՀամբուրելձեռքըմերՆոյնախահօր:

 

Կոչանելնաեւայնխուլօրերին,

Երբաղօթքն, իրօք, միշո՜ղէրյուսոյ,

Երբշռայլումէրսէրուբարութիւն

Տէրնամենազօր, Տէրնամենագութ…

 

Լսի՛ր, ՏէրԱստուած, ուներքեւնայիր,

Ձե՛ռքմեկնիրնորից, տո՛ւրմեզքոսէրը…

 

ՍուրբԱրարատընրանցըչէ, ո՛չ,

Արարատլեռըքո՛ննէումե՛րը:

 

Եսմիշտեմասելհայբարեկամիս`

Կոսովոն, Բաբկէն, մերսուրբԱրցա՛խնէ,

 

Օտարդաշոյնից` վանքուշիրիմին

Պատելենանափսարսափնուվախը:

 

Յաւերժչէերբեք, ոչմիբանկեանքում`

Ոչդաժանթուրքիվճիռըմահուան,

Ոչէլհեշտասէրվարչակարգըփուչ:

 

Փոշիացելենշա՜տկայսրութիւններ,

Բայցվերիցձայննէլսուելփրկութեան`

Նրանքչեն, օ՜ո՛չ, Արցախիտէրը,

Արցախըի՛մնէունաեւ` ձե՛րը:

 

ԼՅՈՒԲԻՑԱՄԻԼԵՏԻՉ (Սերպիա)

 

արարում

Աշխարհըստեղծուելէարցունքիանտառից,

ԱրցունքէծորումԱստծոյթարթիչներից,

Ամէնարցունքիցիրարյետեւից

Հոսեցմերկեանքը` բուրալովսրտեր,

ԱդամըկծեցԵւայիստինքը,

Կումառկումըմպեցթոյննառաջինճիչի

Եւայնէլմիայն` Եւայիշուրթից

Կորուստնէրթափւում` արդէնստուերոտ,

Ինչպէսբողբոջը` ատելութեանմէջ:

Աստուածըվշտումցանեցժպիտնիրամէնստուերում,

 

Մրգիամէնմիայտում

Գարուննընդունեցմարդուն,

Անտառներնընդունեցինիրենցբնակիչներին,

Մայրամուտըբացուեցերկնիթարթիչներիտակ,

 

Երկինքը` հրեշտակներիխոնարհմուրացկան

Ելնումէընդդէմտարածութեանը` դառնութեամբլեզուն,

Հրաշքնայսդառնումէխաղ

Աստուածներըփախչումենհոգիներիպատուհաններով:

 

Քամինփչումէաշխարհիբոլորերակներով,

որտեղհեղւումենարցունքներնարարման,

Հրեշտակներիթեւերինսփռուած

ծաղկաթերթերը` որպէսաղօթքներ,

բացւումենահա:

 

ՄԱՐԻՈՒՍՉԵԼԱՐՈՒ

(Ռումանիա)

 

 

ԱրեւիԱրցունքները

(ԼալիԹոտաձէին)

 

Դուկինչես

Դուաւելիշուտբանաստեղծութիւնես,

Դուճառագայթչես

Դուարեւիարցունքներնես:

Դուհիւսելեսերազներիմիշքեղգիշերազգեստ

Չնայածյետոյփախչելեսնրանցից` գոնէմէկիիրականացումիցյետոյ

 

Դուպատրաստելեսքոճերմականկողինը, եւմիշտէլխուսափել

Այնկիսելմէկիհետ, ովթանկէր, սրտամօտ,

Բայցքոողկոյզները, որերբեքչենհամտեսուել

Օգոստոսեանտօթնենփնտռում, արեւիջերմութիւնըեւնրահալոցքը:

 

Քոպարտիզպանըքեզթողեցեւհեռացաւ,

Թողնելովքեզկարօտիրհամբոյրներին,

Դումիկողմկըդնեսքոհպարտութիւնը, եթէնաքեզմէկընդմիշտլքի,

Իսկեթէխղճայ, դուցաւիցկըթշշաս…

Եւյետոյ, ազատուելովքոգունաւորվշտից

Ափսոսանքով, որիզուրքամիէիրորսումարձակդաշտում,

Դուկըսպասեսայնօրուան, երբքոԱստուածըքեզկըկանչի

Եւքոբարձինկըթողնիցաւիմանուշակներ…

 

ՄԱՂՎԱԼԱԳՈՆԱՇՎԻԼԻ

(Վրաստան)

 

ՀաւատարիմՈրոտումը

Երկուհրկիզուածաչքով

վարդըկըկախարդէ

որոտումըհաւատարիմ

երբաստղերըիրենցվիշտըկ՛անձրեւեն

յետոյկըհեռանան

դողահար

բարեգութդէմքիդառջեւէն

եւեսշատկըվախնամ

որդունմեկնիս

առանցորփառաբանէքեզ

այնորոտումը

որմեզիհամար

ազատութիւնըկըկերտէ:

 

ԱՊՏՕԼԱՊԱՔԻ

(Լիբանան)

 

ՍուրբՌադեգունդըՊուատիեյում

(Ֆրանսիականքաղաք)

Դուիմլոյս, փոքրիկվառարան, դուիմկենդանի

չորսերկաթէթաթերիվրայ,

ինչպէստարօրինակմնումեսհաւատարիմինձմօտ

կուլտալովայն, ինչարգելուածէինձ:

Ասել, թէորքանիրականենինձհամար

իմերկմտանքներնուիմտրտունջը,

դուխժռումեսիմցաւըեւդուիմ

գանձնեսմանկութեանօրերի:

 

ԻմսիրտըՀելֆթայից, դուիմերգ,

կարողեսօգնելինձկրելայն,

ի՞նչեսուզումդու, իմխորհրդաւորդարբին

շարունակինձհարցնել,

թէինչենքմենքայստեղ, երեկոյիերկրում,

վառարանիտաքութեաններքոյդեռեւսերգում,

եստեսայիմսէրըպատերազմումվառուած,

լսեցիսրտիսկտոր–կտորլինելը:

 

Իմկայծակիհարուած, իմսեւօճախ,

ի՞նչպէտքէլինիմեզհետ,

երբերջանկութիւննինձնիցնորիցմեկնի,

երկրիվրայայլեւսայնչիլինի:

Բեռնածկենդանի, այնժամմեզհամար,

աստղերկըթափուենգրպաններից,

այնժամհեծածկըհասնենքերկնքիդրանը

անցնելովմիուղիմոխրացած:

 

ՎԻԼՀԵԼՄԲԱՐՉ

(Գերմանիա)

 

ԴրախտիԴռները

Երկինքըմութէ,

Երկինքըծանրէեւկապարագոյն,

Երկինքըերկիւղածէ,

Այնցնցւումէորոտիցեւկայծակից:

 

Օհ, ոչ, միայնչմտածէք,

Որայսորոտներըեւդղրդոցները

բնականերեւոյթներեն:

Արդէնբացայայտուածգիտութեամբ

սրանքԴրախտիդռներիօրհնեալների

ծանր, փոշիացնողբռունցքներնեն:

 

ՌՈՄԱՆԿԻՍԵՈՎ

(Պուլկարիա)

 

ԴուԻմԸնկեր, Արցախցի

«Երանիմոռանամայնամէնը»,- ասացիր, շնչակտուր,

Յիշողութեանդթելըձգելովլարիպէս,

«Երանիմոռանամայնամէնը»,- սրտումդցաւէ, չհանդարտուող

Որնինձտանումէնորիցայնտեղ –ռազմադաշտ:

«Արցախ» բառըմերանցաբառնէ

Մերողջկեանքըպարոյրիպէսպտտուելէ,

Ահանրանք, որջանումենգործարանումեւդաշտերում,

Ուրիշներնէլլոկիրենցցաւիմէջենտապակւում:

Շատերնունենամէնինչ, եւընտանիք, եւաշխատանք

Հոգսերնիրենցչափիցշատեն, հանգիստչունեն,

Բայցերազումաչքիառաջսպաննուածվաշտնէ

Սրտումթախիծէ, եւցաւ, աչքերինքունչիիջնում:

Բայցպէտքչէտխրել, պէտքէկանգնել, եւթօթափել,

Սրտիցհանելամէնցաւուսարսափելիայսթախիծը,

Հաւատա, մերլաւտարիներըետկըգան,

Ամուրեղիրքոժայռիպէս, դուԱրցախցի, դուիմընկեր:

 

ՎԼԱԴԻՄԻՐՊՈՆՈՄԱՅՈՎ

(Ռուսիա)

 

ՔարէՏունը

Տարիներանց

եստեսայկրկին

այնքարէտունը

արեւովշղարշուած

եւպարուրուածլռութեամբ:

ժամանակըլուռկերպով

քանդակելէ

իրպատմութիւնըտանճակատին:

այնմատուցելովորպէսնուէր

ամառայինայցելուներիհետաքրքրաշարժաչքերին:

հինչինարիննոյնպէս

դեռնկարումէիրպատկերըզովստուերով

որըերկարտարիներտուելէր

վառուողքարերին

եւվաղուցհնացածդրանմնացորդներին:

Քարէվկաներինստատեղըիւրարժանապատուութեամբ

դեռայնտեղէ:

նաայլեւսայնտեղչէ,

նա, ովմթամածդէմքովեւսպիտակահեր

դիմեցերկնքին

ասեսաղօթքով:

ամէնինչանցածպատմութեանօդնէշնչում,

բողոքիօդը:

եսնորիցկեանքտեսայ

խոտիկապուկներիմիջով

որհրաշքովաճումէրծերպերում:

եսխօսեցիքարերիհետգեղեցկութեան

Եւսիրոյ

ուկեանքիմասին:

 

ԱՆՆԱՍԱՆԴՈՒԼԻՔԻԴՕ

(Իտալիա)