ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՄԷՋ ՀԱՅ ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ԳՈՐԾՈՒՆԷՈՒԹԻՒՆԸ ԿԸ ՍԱՀՄԱՆԱՓԱԿՈՒԻ

Աշխարհի մէջ կրօնական ազատութիւններու գծով Միացեալ Նահանգներու յանձնախումբը իր տարեկան զեկուցումին մէջ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան դիմած են 14 պետութիւններ, որոնց շարքին` Թուրքիան ճանչնալու իբրեւ «յատուկ մտահոգութիւն յառաջացնող երկիրներ»: Արտաքին գործոց նախարարութիւնը այդ 14 երկիրներէն 8-ն արդէն իբրեւ այդպիսին ճանչցած է:

Զեկուցումին մէջ մասնաւորաբար կը նշուին տարբեր երկիրներու մէջ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ եւ հայ քրիստոնեաներու դէմ կատարուող բազմաթիւ բռնութիւններու եւ իրաւունքներու սահմանափակման դէպքերը:

Ըստ զեկուցումին, Թուրքիոյ կառավարութիւնը «աշխարհիկ պետականութիւնը պահպանելու նպատակով» կրօնը վերահսկել փորձելով, սահմանափակումներ ճշդած է բոլոր կրօնական կազմակերպութիւններուն, որոնց շարքին` Հայ առաքելական եկեղեցւոյ դէմ: Բացի ատկէ, այս երկրի օրէնքները կրօնական փոքրամասնութիւններուն թոյլ չեն տար, որպէսզի իրաւաբանական անձի կարգավիճակով արձանագրուին` իբրեւ այդպիսին հանդէս գալու համար, իսկ Թուրքիոյ մէջ հայոց պատրիարքը զրկուած է իրաւաբանական անձի անունով հանդէս գալու կարելիութենէն:

Աշխարհի վրայ կրօնական ազատութիւններու Միացեալ Նահանգներու յանձնախումբի համաձայն, Թուրքիոյ մէջ տարբեր պատրուակներով բռնագրաւուած են կրօնական փոքրամասնութիւններուն` հայերուն, յոյներուն, հրեաներուն եւ կաթողիկէներուն պատկանող գոյքեր` անոնց թոյլ չտալով պատշաճ վիճակի մէջ պահպանել իրենց կրօնական շինութիւնները:

Զեկուցումը կը նշէ, որ Թուրքիոյ մէջ Հայ առաքելական եկեղեցին` իբրեւ կրօնական փոքրամասնութիւն ներկայացնող մեծագոյն կազմակերպութիւնը, չունի իր հոգեւոր վարժարանը: Իսկ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ պատրիարքին կողմէ Թուրքիոյ պետական համալսարաններէն մէկուն մէջ աստուածաբանութեան կաճառ հիմնելու մասին ներկայացուած դիմումը տակաւին դրական պատասխան չէ ստացած:

Թուրքիոյ մէջ տարածուած է նաեւ կրօնական հողի վրայ ատելութիւնը: Ատոր դրսեւորումներէն են Թուրքիոյ մէջ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ պատրիարքին ե-նամակով օրական շուրջ 300 սպառնալիք ուղարկելու հանգամանքը, ինչպէս նաեւ քրիստոնեայ հոգեւորականներու եւ կրօնական փոքրամասնութիւններու ներկայացուցիչներու վրայ կատարուած յարձակումները: Զեկուցումին մէջ ըսուած է նաեւ, որ Իրանի մէջ հետզհետէ թափ կը ստանան նոյնիսկ ճանչցուած կրօնական փոքրամասնութիւններու, ներառեալ` հայերու նկատմամբ խտրականութիւնն ու բռնութիւնները` իբրեւ օրինակ բերելով կրօնական փոքրամասնութիւններու հոգեւոր առաջնորդներու ձերբակալութիւնները:

Ըստ զեկուցումին, Իրաքի մէջ կրօնական փոքրամասնութիւնները հիմնականին մէջ կեդրոնացած են Նինուէ նահանգին մէջ: Այստեղ քրտական եւ արաբական քաղաքական կուսակցութիւններու միջեւ վերահսկողութիւն հաստատելու շուրջ վէճերը չեն դադրիր: Անոնց զոհ կը դառնան քրիստոնէական փոքրամասնութեան, մասնաւորաբար` Հայ առաքելական եկեղեցւոյ յարող եւ կաթողիկէ հայերը, որոնց թիւը Իրաքի մէջ հետզհետէ կը նուազի` գործադրուող բռնութիւններուն պատճառով:

Զեկուցումին մէջ ըսուած է նաեւ, որ Թուրքմենիստանի կառավարութիւնը երկրին մէջ գոյութիւն ունեցող փոքրամասնութիւններուն թոյլ չի տար պաշտօնապէս արձանագրուիլ, որուն պատճառով անոնք զրկուած են պաշտամունք ու ծիսակատարութիւններ կատարելու իրաւունքէն: Բացի ատկէ, երկրին իշխանութիւնները կ՛աշխատին այցեգիրներ չտրամադրել կրօնական կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներուն, որուն պատճառով այս երկրի Հայ առաքելական եկեղեցւոյ ներկայացուցիչը վերջին անգամ գաղութ այցելած է 1999-ին:

 

Share this Article
CATEGORIES