Ամման Համոզուած Է, Որ Ասատ Պիտի Մնայ Մինչեւ 2014

ՆԱՀԵՏ ՀԱԹԱՐ

Զանազան գաղտնի սպասարկութիւններու հայթայթած տեղեկութիւնները մէկտեղելով` Յորդանանի բարձրաստիճան պաշտօնատարներ կատարեցին անոնց համադրումը, մեկնաբանութիւնը եւ վերլուծումը, ապա անոնց հիման վրայ կատարեցին շրջանային բեմի ռազմավարական նախատեսութիւններ: Այս ծիրէն ներս անոնք հասան այն եզրակացութեան, թէ ցարդ չկան Սուրիոյ զինեալ ընդդիմութեան յաղթանակը թոյլատրող անհրաժեշտ եւ լուրջ տուեալները, իսկ նախագահ Պաշշար Ասատի վարչակարգը «կրնայ առնուազն երկու տարի եւս դիմանալ այս ճակատամարտին մէջ, պայմանաւ որ ուղղակի արտաքին զինուորական միջամտութիւն չկատարուի, իսկ իրանական եւ ռուսական զինուորական եւ ապահովական օժանդակութիւններու հոսքին ծաւալը մնայ անփոփոխ»:

Առաջին պայմանը, որ կը վերաբերի արտաքին զինուորական ուղղակի միջամտութեան, առայժմ անխախտելի կը թուի. թէեւ այս առնչութեամբ ռուսական դիրքորոշումին մէջ որոշ մեղմացում երեւցաւ. Ռուսիոյ արտաքին գործոց փոխ նախարար Միխայիլ Պոկտանով վերջերս յայտարարեց, որ` «Սուրիոյ վարչակարգը հետզհետէ կը կորսնցնէ երկրին վրայ իր հակակշիռը, այնպէս որ` այլեւս կարելի չէ բացառել զինեալ ընդդիմութեան յաղթանակը». սակայն, միւս կողմէ, նախագահ Փութին եւ արտաքին գործոց նախարար Լաւրով Սուրիոյ առնչութեամբ կեցուածքի եւ ոճի ոչ մէկ փոփոխութիւն կատարեցին: Բայց հարկ է ուշադրութիւն դարձնել այն հանգամանքին, որ քաղաքական տարբեր մեկնաբանութիւններ կարելի է տալ Թեհրանի եւ Հըզպալլայի կեցուածքին. անոնք յամառօրէն կը պահպանեն Համաս շարժումին ու Իսլամ եղբայրներուն հետ իրենց յարաբերութիւնները` հակառակ Սուրիոյ առնչութեամբ անոնց հակոտնեայ կեցուածքներուն:

Ամմանի պետական շրջանակներու Սուրիոյ վարչակարգի տոկունութեան վերաբերեալ կասկածները արտաքին զինուորական միջամտութենէ կամ զինուորական ոլորտի այլ տուեալներէ չէ: Ամման կը նախատեսէ, որ Սուրիոյ վարչակարգը 2013-ի գարունէն սկսեալ պիտի  դիմագրաւէ երեք լուրջ հարցեր, որոնք ծանր վնաս կրնան հասցնել իր տոկունութեան:

Այս հարցերէն առաջինը պատրաստ գումարներու եւ մանաւանդ օտար դրամանիշներու պահեստի մեծ նուազումն է, որ պիտի հասնի պատերազմը շարունակելու անհրաժեշտ նուազագոյնէն ցած մակարդակի. այս հարցին լուծումը կախեալ է իրանական եւ որոշ չափով նաեւ իրաքեան օժանդակութիւններու չափէն:

Երկրորդ հարցը Սուրիոյ արտադրողականութեան նահանջն է, որ պիտի հասնի տնտեսապէս անպահպանելի մակարդակի, եւ կամ նոյնիսկ` ամէն տեսակի արտադրութեան գրեթէ ամբողջական դադրեցումի: Այս հարցին շրջանցումը կախեալ է այն հանգամանքէն, թէ իշխանութիւնները պիտի կարենա՞ն ապահովել ռազմական գործողութիւններէ եւ ահաբեկչական հարուածներէ զերծ շրջաններ, որպէսզի հոն շարունակուի արտադրողական աշխատանքը:

Երրորդ մեծ հարցը անհրաժեշտ ապրանքներու եւ պետական ծառայութիւններու ազգային մակարդակի վրայ բաշխումի դժուարութիւններու վատթարացումն է: Հոս հրամայական կը դառնայ, որ իշխանութիւնները կարենան ապահով դարձնել երկրին մէջ երթեւեկի հիմնական ճանապարհները:

Սուրիական զինեալ ընդդիմութիւնը անկարող է տանիլ զինուորական յաղթանակ մը. ասոր քաջատեղեակ են Սուրիոյ վարչակարգին թշնամի գաղտնի սպասարկութիւնները, որոնք իսկական ղեկավարներն են զինեալ խմբաւորումներու մարտական գործողութիւններուն: Այս պատճառով է, որ այդ սպասարկութիւններու ցուցմունքով զինեալներու գործադրած ծրագիրներուն հիմնական նպատակն է արիւնաքամ ընել երկիրն ու իշխանութիւնը` դրամական եւ տնտեսական ոլորտներէն ներս, արգելք հանդիսանալով որեւէ շրջանի մէջ ապահովութեան հաստատումին, կտրտելով բոլոր գլխաւոր մայրուղիներու եւ կամուրջներու վրայ երթեւեկը, անապահով դարձնելով օդակայանները: Եւ անոնք այս նպատակին կը հասնին ո՛չ թէ իրենց անմիջական ու մնայուն հակակշիռին տակ առնելով այդ կառոյցները (մանաւանդ որ անկարելի է զանոնք պահպանելու համար դիմանալ պետական ուժերու հակահարուածներու), այլ պարզապէս ահաբեկչական ու հրոսակային հարուածներով անգործածելի կը դարձնեն զանոնք:

Այս խորապատկերին վրայ հասկնալի կը դառնայ, թէ ինչո՛ւ Սուրիոյ Իսլամ եղբայրները» (որ սուրիական զինեալ ընդդիմութեան կարեւորագոյն կորիզն է) այդքան խիստ եւ բիրտ ընդդիմութիւն ցուցաբերեց իր դաշնակիցներուն` ամերիկացիներուն, այն որոշումին, որ Քայիտա-ի կապուած «Ժապհաթ նուսրա» կամ «Նուսրայի (զօրակցութեան) ճակատ» կազմակերպութիւնը ներառէ ահաբեկչական կազմակերպութիւններ ցանկին մէջ: «Ժապհաթ նուսրա»-ին առանցքային դեր վերապահուած է սուրիական վարչակարգը տկարացնելու եւ քայքայելու ծրագիրին մէջ. անձնասպանական ականահարումներու եւ վարչակարգի ազդեցութեան գօտիէն ներս նոյնպէս անձնասպանական յարձակումներ կատարելու իր կարողութեամբ, «Ժապհաթ նուսրա»-ն է, որ կրնայ խանգարել որոշ շրջաններու եւ ճանապարհներու ապահովութիւնը ամրապնդելու իշխանութեան ջանքերը, խարխլել տնտեսութիւնը, ականահարել քաղաքացիներու տոկունութիւնը եւ իշխանութեան ու դատին նկատմամբ անոնց վստահութիւնը. այսպիսով այդ քաղաքացիները կը մղուին գաղթի կամ արտագաղթի, միաժամանակ թէ՛ տկարացնելով վարչակարգը, թէ՛ ալ իրականացնելով համայնքային զտման նպատակները:

 

Սուրիոյ զինեալ ընդդիմութեան, Իսլամ եղբայրներուն եւ ահաբեկչական կազմակերպութիւններուն միջեւ կապը «օրկանական» է, եւ ո՛չ քաղաքական, ո՛չ մարտական ոլորտէն ներս կարելի է իրարմէ անջատել զանոնք, ինչպէս կը պնդէ ամերիկեան դիւանագիտութիւնը, կամ ինքնիրեն կը համոզէ քաղաքային ընդդիմութիւնը:

«Նուսրա»-ի անձնասպանականներու Սուրիոյ մէջ թիւի, դերակատարութան եւ ազդեցութեան արագ աճն է, որ առաւելագոյնս կը մտահոգէ Յորդանանի ապահովական պատասխանատուները, որոնց ճիգերուն 90 տոկոսը ուղղուած է արգիլելու սահմանին վրայ ահաբեկչութեան երթուդարձը: Բայց աւելի մեծ է Յորդանանի քաղաքական վերնախաւին այն մտահոգութիւնը, թէ ընդդիմադիրներուն վերոյիշեալ մարտավարութեամբ Սուրիա կրնայ դառնալ «ձախողած պետութիւն», ուր տիրող անիշխանութենէն կ՛օգտուի եւ գլխաւոր ուժ կը դառնայ «Նուսրա»-ն:

Վերեւ նկարագրուած բեմագրութեան իրականացման անխուսափելի հետեւանքը պիտի ըլլայ յորդանանցիներուն այդ մտավախութիւնը, որովհետեւ «Նուսրա»-ն վճռորոշ դեր կը կատարէ պատերազմին մէջ, շրջանային ու միջազգային աղբիւրներէ անսպառ մարդուժ ունի, նաեւ ունի անսահման նիւթական եւ սպառազինման հնարաւորութիւններ` շնորհիւ Ծոցի եւ Արաբական թերակղզիի իշխաններու եւ գործարարներու իր ցանցին:

Սուրիոյ մէջ նոր Աֆղանիստանի մը ստեղծումը (կ՛ըսեն յորդանանեան աղբիւրները) պատճառ պիտի դառնայ, որ Իսլամ եղբայրները իր դիմագիծէն եւ ուղեգիծէն շեղելով մօտենայ եւ նոյնիսկ նոյնանայ Քայիտայի հետ: Ասկէ առաջ եկող ահաւոր սպառնալիքը միայն Միջին Արեւելքի կայունութեան չէ, որ կ՛ուղղուի, այլ` Միջերկրականի այն կողմը գտնուող եւրոպացի դրացիին (դժուար չէ երեւակայել Քայիտայի խարիսխ դարձած Սուրիայէ մը ծովային անձնասպանական յարձակումներ, կամ Եւրոպա բնակող սալաֆականներու եւ ժիհատականներու գործողութեանց պատրաստութեան ապահով խարիսխ դառնալը):

Յորդանանեան դիւանագիտութիւնը անխոնջ աշխատանք կը տանի այս տուեալներն ու մղձաւանջները ներկայացնելու Արեւմուտքին` առաջարկելով կանխարգիլել այս գահավէժ ընթացքը եւ շուտով գտնելու Սուրիոյ հարցին խաղաղ լուծում մը: Ամման կը մաղթէ, որ իր այս ճիգերուն ձախողութեան պարագային Դամասկոս ետ խլէ գետնի վրայ նախաձեռնութեան առաւելութիւնը եւ իր Դամասկոսի) տոկալու կարողութեան երկու տարիներուն ընթացքին կուտակէ ներքին, շրջանային եւ միջազգային այնպիսի խաղաքարտեր, որ հնարաւոր ըլլայ քաղաքական լուծումէն բացառել Իսլամ եղբայրներ-իսլամ ահաբեկչութեան դաշինքը, եւ` այդպէս կատարել Սուրիոյ յառաջիկայ նախագահական ընտրութիւնները:

«Ախպար»

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )