«Պէտք Է Աշխատանք Տանիլ Նոր Սերունդներուն Մշակութային Դաստիարակութիւն Տալու», «Ազդակ»-ին Կ՛ըսէ Գագիկ Գինոսեան

Հարցազրոյցը վարեց` ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ

Վերջերս Լիբանան կը գտնուէր Հայաստանի  Հանրապետութեան մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ, հայկական պարարուեստի մասնագէտ, «Կարին» աւանդական երգի պարի խումբի գեղարուեստական ղեկավար Գագիկ Գինոսեան:

Հայաստանի եւ Սփիւռքի տարածքին հայկական պարարուեստին ապրած զարգացումներուն, ինչպէս նաեւ «Կարին» խումբի գործունէութեան մասին տեղեկութիւններ ստանալու նպատակով «Ազդակ» Գագիկ Գինոսեանի հետ կատարեց հարցազրոյց մը, զոր կը հրատարակենք ստորեւ:

 

«ԱԶԴԱԿ».- Հայկական պարարուեստը այսօր ի՞նչ պատկեր կը ներկայացնէ Հայաստանի մէջ:

ԳԱԳԻԿ ԳԻՆՈՍԵԱՆ.- Կ՛ուզեմ նախ ընդհանուր կերպով  անդրադառնալ Հայաստանի մէջ հայկական պարարուեստին: Հայ մշակոյթը եւ յատկապէս աւանդական պարարուեստը տուժեց Խորհրդային Միութեան ժամանակաշրջանին, եւ ստեղծուեցաւ պարարուեստ մը, որ բաւական մեծ թերութիւններ ունէր. փորձ կը կատարուէր աւելի ընկերվարական բնոյթ տալ ամէն տեսակի մշակոյթներուն: Հետեւաբար, պարարուեստը բաւական ազդուեցաւ այս երեւոյթէն:

Ստեղծուեցաւ «Սովետական պարի դպրոց» մը, ուր կը փորձէին բոլոր պարերը միացնել եւ հոն բոլոր հանրապետութիւններու պարերը նման էին իրարու: Համայնքի մէջ կամ ազգի մէջ դաստիարակութեան մէջ` ազգակերտումի տեսակէտով, շատ կարեւոր է պարարուեստը, իսկ «Սովետական պարի դպրոց»-ը բաւական շեղեցաւ այն դիմագիծէն, որ կը կոչուի ազգային պար: Հայկական պարարուեստին մէջ ներառուեցաւ պալէի շարժումներ, որոնք անթոյլատրելի են, որովհետեւ հարկ է հայկական պարը բարձրացնել պալէի մակարդակին եւ ոչ թէ ժողովրդական պարը աշխուժացնել պալէի շարժումներով: Հարկ էր կերտել ազգային պալէի դպրոց: Ասոր վրայ աւելցան կովկասեան, վրացական շարժումներ. այդպիսով այս ժամանակաշրջանի հայկական պարը խառն մշակոյթի դրսեւորման վերածուեցաւ: Այն նոյնը կը կատարուէր նաեւ երգարուեստին մէջ: Հայրիկ Մուրատեանը եղաւ հայ երգի առաջին նուիրեալը, որ փորձեց անաղարտ երգ ստեղծել. ան հիմնեց առաջին ազգագրական երգ ու պարի խումբը: Տարիներ վերջ եւս աշակերտեցի իրեն եւ իմ կարգիս պարարուեստի մէջ հետեւողական աշխատանք տարի, որպէսզի գիւղերէն կարենամ հաւաքել այն պարերը, որոնք ազգային տօներուն կ՛առնչուին եւ մեր ազգային դիմագիծին մաս կը կազմեն: Սակայն 2001-ին եւս առանձնացայ եւ հիմնեցի «Կարին» աւանդական երգի-պարի խումբը:

Ա.- Խօսինք «Կարին» ազգագրական աւանդական երգի-պարի խումբին մասին:

Գ. Գ.- Ինչպէս ըսի, «Կարին»-ը հիմնուեցաւ 2001 թուականին: Անոր հիմնական առաքելութիւնն էր սկզբնական շրջանին ներկայացնել Կարինի մշակոյթը: Ներկայիս, որ 12 տարուան կեանք ունի, բաղկացած է 50 անդամներէ, որոնք կ՛երգեն եւ կը պարեն միեւնոյն ժամանակ: 50-է աւելի պարեր արդէն ձեռք բերուած են զանազան շրջաններէ եւ մարզերէ` Ջաւախքէն, Արցախէն, Սփիւռքէն (Սուրիա, Լիբանան, Թուրքիա, Իրան, Միացեալ Նահանգներ): «Կարին»-ի աշխատանքը մեծ էր, որովհետեւ կը վերադարձնէր հայ ժողովուրդը իր մշակոյթին: 7 տարիէ ի վեր ամէն ամսուան վերջին ուրբաթ օրը «Կարին»-ը անվճար դասընթացքներ կը կազմակերպէ բոլոր անոնց համար, որոնք կը փափաքին սորվիլ հայկական աւանդական պարեր:

2007-ին ես ստեղծեցի ազգագրական թատրոն եւ 3 նմուշ բարձրացուցի բեմ: Երեքին մէջն ալ կարգ երգ, պար եւ դերասանութիւն: Առաջինին խորագիրն էր «Հայոց երգի հայրիկը» եւ նուիրուած էր Հայրիկ Մուրատեանի: Երկրորդը` «Խնկահոտ երկիր», որ էրզրումցի պապի եւ թոռնիկին պատմութիւնն էր: Երրորդը` «Վարք հայոց», որ Մեսրոպ Մաշտոցի աշխատանքը, պատմութիւնը եւ Նժդեհի պայքարը կը ներկայացնէր:

«Ա.».- «Կարին»-ը ո՞ր գաղութները այցելած է եւ ո՞ւր ելոյթներ տուած է:

Գ. Գ.- «Կարին»-ը ելոյթներ տուած է Միացեալ Նահանգներու, Թուրքիոյ, Իրանի, Սպանիոյ, Արցախի եւ Ջաւախքի մէջ:

«Ա.».- Սփիւռքի գաղութներու մէջ ի՞նչ պատկեր կը ներկայացնէ հայկական պարարուեստը:

Գ. Գ.- Սփիւռքը աւելի տարօրինակ վիճակի մէջ է, որովհետեւ կը հետեւի Հայաստանի եւ այդտեղէն արուեստագէտներ կը բերէ, իսկ վերջինները մաս կը կազմեն «Սովետական պարի դպրոց»-ին: Ցաւալին այն է, որ համայնքի մը հետ աշխատող արուեստագէտները փորձ չեն կատարած այդ համայնքին պարը ձեռք ձգելու եւ սորվեցնելու: Ես գրեթէ բոլոր համայնքներուն մէջ աշխատած եմ: Իւրաքանչիւր համայնքի պարարուեստի մէջ կը տեսնես արտացոլումը այդ համայնքի մարդոց բնաւորութեան, նաեւ աշխատանքային պայմաններուն եւ այլն: Շատ ծիծաղելի երեւոյթ է նոյն պարը տեսնել տարբեր համայնքներու մէջ:

«Ա.».- Այս երեւոյթը սրբագրելու համար ի՞նչ պէտք է ընել, ձեր կարծիքով:

Գ. Գ.- Ես կը կարծեմ եւ կը փափաքիմ, որ Հայաստանի եւ սփիւռքի մշակոյթի նախարարութիւնները աւելի ուշադիր ըլլան այս իմաստով եւ օգտակար դառնան համայնքներուն, որպէսզի իրենց մշակոյթը պահեն: Հարկ է, որ զոյգ նախարարութիւնները ջանք թափեն օգնելու իւրաքանչիւր համայնքի` իր մշակութային գոհարները վերագտնելու եւ վերադարձնելու ժողովուրդին:

«Ա.».- Լիբանան ձեր այցելութեան նպատակը ի՞նչ է:

Գ. Գ.- Ես Լիբանան կը գտնուիմ ՀԲԸՄ-ի հրաւէրով: Մայիս ամսուան ընթացքին «Արին» պարախումբը, որուն պարուսոյցն է Գայեանէ Մածունեան, ելոյթ պիտի ունենայ. հետեւաբար ես 12 պար բեմադրեցի իրենց համար, եւ իրենք աշխատանք պիտի տանին եւ սորվին այդ պարերը մինչեւ մայիս:

«Ա.».- Այս առիթով ի՞նչ կ՛ուզէք ըսել մեր ընթերցողներուն:

Գ. Գ.- Ես կ՛ուզեմ ըսել, որ եթէ կան մարդիկ, որոնք տեղեկութիւններ ունին զանազան աւանդական հայկական պարերու մասին, առանց վարանելու թող դիմեն մեզի, որպէսզի այդ պարերը չմահանան եւ գոյատեւեն: Նոյնն է պարագան երգին: Հարկ է իւրաքանչիւր գաւառի երգը ներկայացնել իր բարբառով:

Նաեւ կ՛ուզեմ ըսել, որ մշակոյթը ժամանց չէ: Պէտք է աշխատանք տանինք մեր երեխաներուն մշակութային դաստիարակութիւն տալու համար: Մենք «Կարին»-ի ընդմէջէն կը փորձենք ազգային մշակոյթի կենցաղը վերադարձնել:

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )