Հնութիւնները Որքա՞ն Կը Գոյատեւեն. Գիտնականներ Կեանքի Կը Կոչեն 32 Հազար Տարուան Ծաղիկ Մը

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

ՅԱՒԻՏԵՆՈՒԹԻՒՆԸ Ի ՎԵՐՋՈՅ ԿԱՐԵԼԻ՞ Է ՉԱՓԵԼ ՈՒ ՇՕՇԱՓԵԼ… ՌՈՒՍԻՈՅ ԳԻՏՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԷՆ ԽՈՒՄԲ ՄԸ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՂՆԵՐ ՅԱՋՈՂԱԾ ԵՆ ՀԻՒՍԻՍԱՅԻՆ ԲԵՒԵՌԻ ՄՇՏՆՋԵՆԱԿԱՆ ՍԱՌՈՅՑԻ ՇԵՐՏԵՐՈՒՆ ՏԱԿ ԹԱՂՈՒԱԾ ԲՈՅՍ ՄԸ ԾԱՂԿԵՑՆԵԼ ՆՈՐ ՔԱՐԷ ԴԱՐՈՒ ՊՏՈՒՂԻ ՄԸ ՀՈՒՆՏԷՆ: «ՏԸ ՆԻՒ ԵՈՐՔ ԹԱՅՄԶ» ԱՐԱԳ ԱԿՆԱՐԿ ՄԸ ԿԸ ՆԵՏԷ ՀՆԱՄԵԱՅ «ՎԵՐԱԿԵՆԴԱՆԱՑՈՒՄՆԵՐՈՒ» ՃԻՇԴ ԵՒ ՍԽԱԼ ՆԱԽԱԴԷՊԵՐՈՒ ՎՐԱՅ ԵՒ ԿԸ ԲԱՑԱՏՐԷ, ԹԷ ՑԱՐԴ ՆՈՐԱԳՈՅՆ ՅԱՅՏՆԱԲԵՐՈՒՄԸ ՈՐՔԱՆՈ՛Վ ՎԱՒԵՐԱԿԱՆ Է:

Հիւսիսարեւելեան Սիպերիոյ սառցապատ լերկ տափաստաններուն վրայ սկիւռ մը շուրջ 32 հազար տարի առաջ յատուկ նեղ տերեւներով շողավարդի (քեմփիըն) պտուղ մը պահած էր իր որջին մէջ, ուր անիկա մշտապէս սառած մնացած էր մինչեւ քանի մը տարի առաջ, երբ գիտնականներ ի յայտ բերին զայն:

Ռուսիոյ գիտութիւններու ակադեմիային Բջիջներու կենսաբանութեան հիմնարկէն եւ Հողային գիտութիւններու մէջ բնաքիմիագիտական եւ կենսաբանական հարցերու հիմնարկէն խումբ մը գիտնականներու այս իրագործումը մրցանիշ մը կը կոտրէ: Ցարդ ամէնէն հին բոյսը, որ կարելի եղած է վերակենդանացնել, ծլարձակուած է արմաւենիի 2000 տարուան հունտէ մը, որ թաղուած էր Իսրայէլի հնադարեան Մասատա դարպասին տակ:

Հունտեր եւ որոշ բջիջներ կրնան երկար ժամանակ գոյատեւել յարմարաւէտ պայմաններու մէջ: Սակայն նախապէս շատ հին բոյսերու վերակենդանացումի հաստատումներ սխալ դուրս եկած են մանրազնին քննութիւններէ ետք: Հաւանական է, որ գիտնականներ այս լուրը եւս վերապահութեամբ դիմաւորեն, մինչեւ որ կարելի ըլլայ զայն հաստատել անջատաբար կատարուած քննութիւններէ ետք: Երկար ժամանակէ ի վեր անվաւեր հռչակուած են հաստատումներ, որոնք կը վերաբերին փարաւոններու դամբարաններէն ի յայտ եկած հունտերով ցորեն աճեցնելու: Եուքանի մէջ ոսկիի հանքեր պեղող մը վաշտամուկի (լեմինկ) մը 10 հազար տարուան որջին մէջ յայտնաբերած էր թրմուզի (լուփին. մանիշակագոյն ծաղիկ մը) հունտեր, որոնք ծլարձակած էին, սակայն ռատիոքարպոնի քննութիւններէ ետք ի յայտ եկած էր, թէ անոնք արդի ժամանակներու բեղմնաւորումներ էին:

Ի տարբերութիւն այս ոչ խոստումնալից նախադէպերուն, շողավարդի մը հունտին ծլարձակումին պատմութիւնը կարելի եղած է հաստատել` ստուգելով ռատիոքարպոնի քննութեամբ զայն կրող պտուղին տարիքը: Խոր անցեալ մը պեղող այլ քննութիւն մը, որ կը կատարուի ծինական ժառանգութեան բջիջներու տարիքը ստուգելով, սկիզբը անվաւեր հռչակուած էր, երբ հոյամողէսներու տարիքը ստուգելու նպատակով նման բջիջներու վրայ կատարուած քննութիւններ սխալ արդիւնք տուած էին: Սակայն քննութեան այս ձեւը այժմ բարելաւուած է եւ տուած է հրաշալի արդիւնքներ, ինչպէս` նոր քարէ դարու մարդուն ծինաբանական քարտէսին վերակազմութիւնը:

Բազմահազար տարուան շողավարդի ծլարձակումին լուրը հրապարակուած է Միացեալ Նահանգներու Գիտութիւններու Ազգային ակադեմիային պաշտօնաթերթին մէջ, որուն մէջ այս մասին տեղեկագիր մը ստորագրած են Մոսկուայի մօտակայ Բուշքինոյի մէջ Ռուսիոյ Գիտութիւններու ակադեմիայի գիտաշխատողներ Սվեթլանա Եաշինա եւ Տէյվիտ Կիլիքինքսի:

«Ասիկա հրաշալի իրագործում մըն է,- կ՛ըսէ Եուքընի մէջ հին քարէ դարու ծրագիրին պատասխանատուն` Կրանթ Զազուլա:- Կասկած չունիմ, թէ ասիկա օրինական հաստատում մըն է»: Զազուլա ի՛նք ապացուցած էր, թէ Եուքընի մէջ ոսկիի հանքեր պեղողի մը յայտնաբեած երեւութապէս հնադարեան թրմուզի հունտերը իրականութեան մէջ կը պատկանէին արդի ժամանակներուն:

Սակայն հաւանական է, որ յաւելեալ ապացոյցներ պահանջուին ռուս գիտնականներու կողմէ կատարուած արտասովոր հաստատումը վաւերացնելու համար: «Մեր ակնկալութեան սահմաններէն շատ աւելի հեռու է ասիկա», կ՛ըսէ Անգլիոյ Ռիտինկ համալսարանին մէջ հունտերու աճման մասնագէտ Ալասթեր Մըրտոք: Երբ մեկոնի (փոփի) հունտեր կը սառեցուին նուազ 7 ջերմաստիճանով, այսինքն` այն ջերմաստիճանով, որուն մէջ պահուած են ռուս գիտնականներուն աճեցուցած շողավարդի հունտերը, 160 տարի ետք անոնց միայն 2 առ հարիւրը կը ծլարձակուի, կը նշէ Մըրտոք:

Ռուս ուսումնասիրողները 2007-ին սկիւռներու հնադարեան 70 որջեր պեղած են Քոլիմա գետին ափերուն. տարածք մը, ուր սառոյցի վերջին ժամանակաշրջանին կը վխտային մամութներ եւ բրդոտ ռնգեղջիւրներ: Փորուելէ անմիջապէս ետք այս որջերը փակուած էին հովերուն հետ բերուած հողով: Անոնք ի վերջոյ թաղուած էին 38 մեթր հողի տակ եւ յաւիտենապէս ծածկուած էին նուազ 7 ջերմաստիճան սառոյցով:

Այս որջերուն մէջ որոշ մասեր կը պարունակեն աւելի քան 600 հազար հունտեր եւ պտուղներ: Անոնցմէ շատերը կը պատկանին այսօր մեզի ծանօթ նեղ տերեւներով շողավարդի տեսակներուն:

Տիւվընի Եար կոչուած որջին մէջ աշխատող ռուս գիտնականները սկիզբը փորձած են աճեցնել շողավարդի հունտերը, սակայն չեն յաջողած: Ապա անոնք բջիջներ առած են պտուղին պլակենտայէն, որ կ՛արտադրէ անոր հունտերը, զանոնք պահած են ոչ սառած վիճակի մէջ եւ բոյսի թաղարներու մէջ դնելով` աճեցուցած են:

Բազմաթիւ բոյսեր կարելի է աճեցնել չափահաս բջիջէ մը: Այս գործընթացը յաջող արդիւնք տուած է երեք պլակենտաներու պարագային, ինչպէս կը հաստատէ տեղեկագիրը: Գիտնականները աճեցուցած են 36 հնադարեան բոյսեր, որոնք մինչեւ ծաղկիլը յար եւ նման էին այսօր մեզի ծանօթ նեղ տերեւներով շողավարդի տունկին, սակայն ծաղկելէ ետք տուած էին աւելի նեղ եւ աւելի դուրս տարածուող թերթեր: Հնադարեան բոյսերուն հունտերը յաջողութեամբ ծլարձակած են 100 առ հարիւր համեմատութեամբ, մինչդեռ յաջողութեան համեմատութիւնը 90 առ հարիւր էր ապրող շողավարդերէ առնուած հունտերուն պարագային:

Ռուս գիտնականները կը յայտարարեն, թէ իրենց կատարած ռատիոքարպոնի քննութիւններուն համաձայն, հունտերը կազմուած են 31800 տարի առաջ: Անոնք մաս կը կազմէին պլակենտայի մը, որմէ  ապրող բոյսեր ծլած էին:

Ուսումնասիրողներուն համաձայն, յատուկ պայմաններ նպաստած են շողավարդի բջիջներուն յատկանշական երկարակեցութեան: Սկիւռներ սովորաբար իրենց պաշարի մթերանոցները կը կառուցեն  գետնին կպած սառոյցի խաւին մէջ, զանոնք զով պահելու համար բեւեռային ամրան տեւողութեան: Հետեւաբար շողավարդի պտուղները սկիզբէն սառած էին: Պտուղի մը պլակենտան կը պարունակէ բարձր քանակութեամբ բնածխաջրատ եւ թթուներ, որոնք կը տոկան սառոյցին:

Գիտնականները չափած են տեղւոյն հողին շողավարակումի մակարդակը, որ կրնայ վնաս պատճառել ծինական ժառանգութեան բջիջներուն: Անոնց համաձայն, 30 հազար տարուան ընթացքին կուտակուած կամմա ճառագայթներուն մակարդակը աւելի բարձր չէ,  քան ինչ որ նկատուած է 1300 տարուան լուտասի սրբազան հունտի մը մէջ: Այս հունտը եւս կարելի եղած է յաջող կերպով վերածաղկեցնել:

Ռուս գիտնականներուն տեղեկագիրը խմբագրուած է Քալիֆորնիայի համալսարանէն բնագէտ Պիուֆըրտ Փրայսի կողմէ, որ դիմած է երկու մասնագէտներու օգնութեան: Սակայն անոնցմէ ոչ մէկը բոյսերու կենսաբան է: «Ոչ մէկ գաղափար ունիմ բոյսերու մասին», ըսած է ան: Սակայն թերթին մէկ բանբերը կ՛ըսէ, թէ խմբագրական կազմը, որոնց շարքին` բոյսերու կենսաբան մը, կարդացած են տեղեկագիրը:

Սակայն Ռուս գիտնականներու խումբը այժմ շփոթի մատնուած է: Անոր առաջնորդը` Կիլիքինքսի անցեալ ամիս մահացաւ սրտի կաթուածի պատճառով:

Քոփենհակընի համալսարանէն ծինական ժառանգութեան բջիջներու մասնագէտ Էսքէ Վիլերլիուի համաձայն, յայտնաբերումը «հաւանական է սկզբունքով», նկատի ունենալով հողին կպած սառոյցի խաւին ընձեռած պայմանները: Սակայն բանալին բնածուխի քննութեան արդիւնքն է: «Եթէ այս քննութեան արդիւնքը տարբեր բան ցոյց տայ, ապա ամէն ինչ ի դերեւ դուրս կու գայ», կ՛ըսէ ան:

Եթէ հնադարեան շողավարդերը այսօր ապրող բուսատեսակներուն նախահայրերն են, ապա ընտանեկան այս կապը պէտք է ակներեւ դառնայ անոնց ծինական ժառանգութեան բջիջներուն մէջ: Վիլերլիու կ՛ըսէ, թէ ռուս գիտնականները պէտք է քննեն իրենց քով աճող շողավարդի տեսակները եւ փաստեն, թէ այս է իրողութիւնը: Այսուհանդերձ, նման քննութիւն մը դիւրին չէ այս բոյսերուն պարագային, որովհետեւ անոնց ծինական կազմուածքը լաւապէս չէ ուսումնասիրուած, կ՛աւելցնէ ան:

Եթէ ճիշդ են հաստատումները, ապա գիտնականները պէտք է կարենան ուսումնասիրել եղափոխութեան գործընթացը` իրական ժամանակի մը մէջ, հնադարեան եւ ժամանակակից շողավարդերը բաղդատելով իրարու: Ասիկա նաեւ կը նշանակէ, թէ այլ բուսատեսակներ եւս կարելի է վերակենդանացնել հողին կպած սառոյցի խաւէն: Ներառեալ` բոյսեր, որոնք շատոնց անհետացած են:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )