Երիտասարդական Ոսպնեակ. Մեր Վերջին Միջնաբերդը (Արցախեան Գոյամարտի 25-ամեակ)

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ

Մենք ոգեպաշտ ժողովուրդ չենք, այլ ոգեղինացած հոգիներու հաւատաւոր ժառանգորդներ:

Մենք չենք կրնար մեր դարաւոր հերոսապաշտ  երազանքին թռիչքը կասեցնել, ապրումներուն, յոյզերուն եւ խանդավառութիւններուն հրայրքը սանձել, ցեղային առանձնայատկութիւններու իրաւութիւնը ամլութեան մատնել, ազգային յիշողութեան լոյսը խաւարել, հայածին ու ասպետական արարքներու հնչեղութիւնը նսեմացնել:

Մենք պիտի չուզենք երբե՛ք սոսկական տրտունջքներու եւ գահավէժ առօրեայ տկարութիւններու վրայ գահակալել, մեղկութեան պատմուճանը հանդերձել, հաւաքական մեր կարողութիւններուն եւ տեսիլքներուն հորիզոնը սահմանափակել, ազգային հպարտանքի մեն մի դրուագ ու մտայղացք սովորամոլ խօսքերով պարուրել:

Աւելի՛ն. մենք պիտի չարտօնենք մուգ  մտածողութեան եւ տկլոր վարքագիծերու կառչած անհատներու կեանքը դարպասել, անոնց ապազգային ու անհեռանկար մօտեցումներու ճանապարհը հարթել, եւ, ըստ ամենայնի հայոց ազատագրական պայքարի նորօրեայ դիպաշարին` Արցախեան գոյամարտի վճիտ ու անխարդախ էութիւնը արատաւորել:

Ուստի,

Կը սխալին բոլոր անոնք, որոնք հայոց աստուածամերձ լեռներու գագաթին ընդմիշտ սաւառնող հերոսներու հոգիները թակարդել ուզեն` որոշակի կացութիւններու ու նեղ ժամանակներու մէջ, պարզապէս մթագնելու անոնց ոգեղէն ներկայութեան պայծառութիւնը:

Ի սկզբանէ պարտութեան են մատնուած բոլոր անոնք, որոնք կրաւորականութեան, զիջումի եւ հոգեշահ մտմտուքներու ետին թաքնուած`  պէս¬պէս յորդորներ կը բաշխեն ասդին ու անդին, պարզապէս իրենց պատրանաթափ զգացումներուն յագուրդ տալու եւ խենեշ առօրեային գարշ տալու:

Միթէ Արցախեան պոռթկումի ու ցասումի ամբողջ տարրերքը առաջին հերթին նման մտածողութեանց դէմ ծառանալու կեցուածք չէ՞ր,  արութեամբ եւ ինքնավստահութեամբ բոցավառելու հաստատ համոզումի, պատեհ առիթի ընձեռուած կարելիութեան օգտագործման եւ պատմակերտ թելադրութեան դրսեւորում չէ՞ր:

Այլ խօսքով, մեզմէ ո՛վ կը համարձակի ուրանալ ու ժխտել հայոց քաջարի աստծոյն` Վահագնի փոթորկայոյզ ու հրաշակերտ կամքին վերընձիւղումը` այս անգամ Խամսայի մելիքութիւններու ժառանգորդ` մերօրեայ ազատամարտիկներու հոգիներուն մէջ:

Այո՛, դեռ երէկ էր, քսանհինգ տարիներու հեռաւորութեամբ, որոտընդոստ կը պայթէր ազգային մեր շտեմարանին մէջ խտացուած ազատասէրի, հայրենասէրի եւ գաղափարանուէրի ամենաբիւրեղ ճարճատիւնը, հայրենիքը պաշտպանելու վսեմ գիտակցութիւնը, զազիր ու բարբարոս թշնամիին յարձակումներուն դիմադրելու կորովը, բայց մանաւանդ` հազարամեայ հայրենի հողին վերատիրանալու կամքը:

Իսկ անոնք` Արցախի Մռաւի լեռներու վրայ վաղուց ապաստանած եւ տեւաբար ճառագայթող նախնեաց կռանիթեայ հոգիները, ինչպիսի՛ շտապութեամբ անսացին եւ փոթորկեցին արցախցի ժողովուրդին մտքերն ու հոգիները, կռանեցին անոնց սէգ ճակատները, ապաւէն դարձան, ոգի ներշնչեցին եւ լուսաւորեցին դէպի յաղթանակ տանող ճանապարհը:

Իրօք, վերջին մէկ դարեան հայոց գոյամարտի ամէնէն փայլուն էջը, վճռակամ մարտերու ու պանծալի յաղթանակի շարունակութիւնը եղաւ Արցախի ազատագրական պատերազմը, ուր թուրք¬ազերի հորդաններ բնաջնջուեցան հայոց ազատատենչ ֆետայիներու հարուածներուն տակ:

Արդարեւ, ամէն քայլափոխի շեշտե՞լ է պէտք, թէ հայ ժողովուրդը շնորհիւ իր աստուածութիւններուն, հայոց բանակին, անկրկնելի հրամանատարներու եւ ֆետայիներու սխրանքին պայքարեցաւ, տոկաց, համբերեց, գործեց, յաղթեց ու ազատագրեց իր պապենական  հողերը եւ իր հաւատամքին ականջալուր` խարսխեց իր ապրելու իրաւունքը:

Անցնինք:

Յայտնապէս, դաժան ու թէժ մարտերու յաջորդեցին հայրենիքի ու պետութեան վերակառուցման աշխատանքները: Ուժասպառ ժողովուրդի կարիքներուն հասնելու, անոր առօրեան շէնցնելու եւ զարգացնելու հրամայական պահանջին ընդառաջ` ընթացք առին հայրենակերտումի բազմաբնոյթ ծրագիրները, որոնց անվերապահօրէն թիկունք կանգնեցաւ հայութիւնը ամբողջ:

Փաստօրէն, անհերքելի է այն իրողութիւնը, որ Արցախի երկնակամարը վերստին պայծառացաւ, հայու շինարար ու ստեղծագործ ոգին վերայայտնուեցաւ, ազատասէր ժողովուրդի կեանքը անկիւնադարձ ապրեցաւ, ընկերային, տնտեսական ու մշակութային յարաճուն վերելքի ցուցանիշեր արձանագրուեցան, ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող ճանապարհներ, քաղաքներ ու գիւղեր շինուեցան, կրթական ու հոգեւոր կառոյցներ նորոգուեցան, պետականութեան հիմերը այլապէս ամրակայելու ժրաջան աշխատանքի նախաձեռնութիւններ առաւել աշխուժացան, ազգային ու ժողովրդավար հասկացողութիւններու կռուաններ հաստատուեցան, եւ ժողովուրդ մը ամբողջ լծուեցաւ իր սեփական ճակատագիրի տնօրինումին եւ խաղաղօրէն ապրելու երազի իրականացումին:

Այսօր, աւելի քան երբեք հաստատ ու վճռակամ է արցախցին: Ան գիտակից է, որ  ազատ Արցախի հանրապետութիւնը իր բանակով, ժողովուրդով եւ աշխարհասփիիւռ հայութեան աներեր աջակցութեամբ պիտի կարենայ, ինչպէս պարտադրուած պատերազմի օրերուն, նաեւ այս հանգրուանին դէմ դնել թշնամիին ամէն տեսակի սպառնալիքներուն եւ ոտնձգութիւններուն:

Արցախցին յետադարձ հայեացք ուղղելու ոչ մէկ միտում ունի, այլ պարտաւոր է իր ուժերը լարել, ապաւինիլ իր սեփական ժողովուրդի կարողականութեան եւ հաւատամքին եւ դէպի ապագայ հորիզոնները սլանալու վճռակամ կեցուածքին ընդմէջէն ցոյց տալ հայու ոգեկան բարձրութեան ամէնէն նուիրական արտայայտութիւնները:

Ճիշդ է, որ աշխարհաքաղաքական իրադարձութիւնները եւ  մեծապետական գազանաբարոյ մրցակցութիւնները շատ անգամ իրենց ազդուութեամբ կը վնասեն եւ արգելք կը հանդիսանան Արցախի հանրապետութեան միջազգային ճանաչումին, այդուամենայնիւ հայութիւնը ճակատագրուած է ներկայ ժամանակներու թոհուբոհին թէ անհաւասար մարտերու յորձանուտին մէջ շարունակել քաղաքական գոյամարտը, զարգացնել արհեստագիտական կարելիութիւնները, յառաջդիմել բոլոր մակարդակներու վրայ, սպառազինուիլ ու պատրաստ գտնուիլ հետագայ բոլոր զարգացումներու դիմակայման:

Այլ ասած, հզօր ու բարգաւաճ Արցախի հանրապետութիւնը երաշխիքն ու պատուանդանն է ո՛չ միայն Հայաստանի պահպանման ու պաշտպանութեան, Հայ դատի աշխատանքներու կենսաւորման, այլ նաեւ հայ մարդու տեսակի անարգել շնչաւորման ու շարունակականութեան:

Մերօրեայ տակաւ սաստկացող թուրք¬ազերի սպառնալիքներուն դէմ յանդիման հայութիւնը չունի այլ կողմնորոշում բացի բազմապատկել ճիգերը, ազգային համատարած ներուժն ու կարելիութիւնները ի գործ դնել Արցախի ուժեղացումին, անոր պաշտպանուածութեան առաւել խորացումին ու մանաւանդ բարոյահոգեբանական վիճակի օրն ի բուն յանձանձումին:

Գաղտնիք չէ, որ յայտնի ու անյայտ ոսոխները իրենց թիրախ են դարձուցած Արցախի միջնաբերդի տկարացումը, քայքայումը եւ  բնաջնջումը, այլապէս ինչպէ՛ս բացատրել հայութեան դէմ սարքուող բազմապիսի թշնամական սադրանքներու գոյութիւնը:

Ընդգծումներ:

Անկասկած որ Հայ դատի աշխատանքներուն առանցքը կը կազմէ Արցախի հանրապետութեան ուժական ներկայութիւնն ու հզօրանքը: Այս առումով, եթէ երբեք գալիքի հաշուոյն կ՛ուզենք հեռանկարային ծրագիրներու ընթացք տալ, ապա պարտաւոր ենք ժողովրդականացնել Արցախի ազատագրական պայքարի ներկայ հանգրուանը:

Այլ խօսքով, հակառակ ցարդ տարուող շնորհակալ ու երախտարժան Արցախանպաստ բազմաբնոյթ աշխատանքներուն, կը թուի, թէ նպատակաուղղուած հսկայական աշխատանքի կարիքը տակաւ կը բազմանայ եւ ինքզինք կը պարտադրէ:

Այս առումով դիպուկ է շեշտել, որ հրամայական են Արցախի վերաբնակեցման աշխատանքներու աւելի արդիւնաւէտ ընթացքի ապահովումը, կազմակերպուած շրջաններու ուռճացումը, կենսական կեանքի մը  կարելիութիւններու ձեռքբերումը, գործի, ապրուստի, առողջապահական, կրթական եւ ընտանեկան երդիքի արժանավայել մատակարարումը:

Միւս կողմէ, հակառակ սփիւռքի մատուցած նիւթաբարոյական ներդրումին, կը մտածուի՞ ըստ համապատասխան առաջադրանքի ու նպատակակէտային հեռանկարներու սփիւռքի երիտասարդ ներուժն ու գիտական կարողութիւնները առնչել Արցախի ռազմահայրենասիրական ոլորտներու զարգացման եւ առհասարակ նման աշխատանքներու  մասնակցութեան ապահովման:

Արցախեան աշխարհի ծանօթացումին առումով տակաւին հեռու ենք զբօսաշրջութեան մարզին մէջ ոստումներ արձանագրելէ, որովհետեւ կը բացակայի քարոզարշաւի արդի ըմբռնումներու եւ մօտեցումներու հասկացողութիւններ, որոնք պիտի նպաստեն զարկ տալու դրախտ երկրի մը, անոր սքանչելի բնութեան եւ զտարիւն ժողովուրդին արժանաւորապէս ծանօթացումին:

Հաւանաբար չափազանցած ըլլանք մեր մօտեցումին մէջ, այդուամենայնի, ի՛նչն է արգելակողը եւ կամ ո՛ր մէկ օրուան կը սպասենք հայրենի կտոր մը այս հողամասը յայտարարելու հայութեան ուխտավայր կեդրոն ու վերածնունդի խորհրդանիշ եւ համազգային մեր առաջադրանքին ագուցելու նման մտայղացում եւ լծուելու անոր իրականացումին:

Ճիշդ է, որ աշակերտական, ուսանողական եւ ժողովրդային այցելութիւններ յաճախակի են, թէեւ նօսր համեմատութեամբ, սակայն անոնք կը մնայ ստեղծուած անհատ թէ միութենական կարելիութիւններու շրջածիրին մէջ: Կը մնայ, որ համայնացնէ դէպի Արցախեան աշխարհ այցելութիւններու հոսքն ու յարատեւութիւնը, նախ լաւապէս ճանչնալու հերոսներու օրրան մեր հայրենիքը, ապա օգտագործելու բազմաբնոյթ քարոզչամիջոցներ` առաւելագոյն զբօսաշրջութիւն ապահովելու նկատառումով:

Կամ` ինչո՛ւ կը յամենայ (գնահատելով եղածը) լսատեսողական մարզի թէ շարժապատկերային արհեստագիտութեան օգտագործումը, որով պիտի կարենանք լոյսին բերել եւ խորապէս ճանչնալ Արցախեան ազատագրական պայքարի էութիւնը:

Անցնելով սփիւռքեան մեր աղօտ իրավիճակին, միթէ Արցախի անցեալը, ներկան ու ապագան իր բոլոր մանրամասնութիւններով հայ վարժարանին մէջ եւ ընդհանրապէս հայ աշակերտին համար հոգիները այրող հասկացողութի՞ւն են, ամէնօրեայ ապրում, ներշնման աղբիւր կը հանդիսանա՞ն, թէ՞ տարուան ընթացքին քանի մը առիթով հետաքրքրութիւնները յագեցնող թեմաներ կ՛ըլլան:

Մերօրեայ հայ երիտասարդն ու պատանին, երէցն ու ամբողջ շրջապատ մը, որքանո՞վ ծանօթ են Արցախեան ազատագրական պայքարի ընթացքին կատարուած զոհողութիւններուն, իրական ու ապրուած տառապանքներուն, հերոսներու աստուածահաճոյ սխրանքներուն, բարբարոս թշնամիին դէմ մղուած անհաւասար մարտերուն ընթացքին ցուցաբերուած յաջողութիւններուն, մէկ խօսքով` Արցախ հայրենիքին:

Արցախեան գոյամարտէն յաղթական դուրս եկած հայութիւնը, այսօր կը դիմագրաւէ հոգեբանական պատերազմ մը, որ կը նպատակադրէ բարոյալքել հայութեան ապրելու կամքն ու կորովը:

Կը թուի, թէ բարբարոս թշնամին իր սպառազինութեամբ գրաւ է դրած ընկճելու հայ ազատամարտիկը, որպէսզի տկարացնէ հայոց պարծանք արցախեան միջնաբերդը, վերջ մը դնելու ժամանակակից կեանքի հայոց յաղթանակ երթին:

Միւս կողմէ, հայութիւնը իրազեկ է նման խարդաւանանք մօտեցումներու, եւ իր կարգին ամէն քայլափոխի կը հաստատէ, որ հայրենի այս ամրոցը մեր վերջին միջնաբերդն է, որուն կորուստով փուլ պիտի գան հայոց սրբազան տեսլականներն անգամ:

Ահա թէ ինչո՛ւ ազգովին կոչուած ենք պաշտպանելու այս ամրոցը, իբրեւ անփոխարինելի մեկնակէտ ու եզակի գրաւական կորուսեալ հայրենիքի` Արեւմտահայաստանի, Նախիջեւանի ու Ջաւախքի վերահայացման:

Արդ, արդար է Արցախի ազատագրական պայքարի 25-ամեակը առնչել հայոց հետագայ նուաճումներուն եւ մտահոգութիւններու փարատումին, իբրեւ անպարտելի միջնաբերդ եւ հոգեկան ամրոց:

Ազդանշանը տրուած պէտք է սեպել:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )