Մարդկութեան Ներկան. Կիներն Ու Աղջիկները Ամէնէն Աւելի Կը Կրեն Համաշխարհային Տնտեսական Տագնապին Ծանր Հետեւանքները

Պատրաստեց՝ Լ. ԿԻՒԼՈՅԵԱՆ – ՍՐԱՊԵԱՆ

Աղջիկները «լուսանցքային վիճակի դատապարտուած ամէնէն ստուար հաւաքականութիւնն են» աշխարհի տարածքին:

ԹԵՐԵՒՍ ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՅԱՌԱՋԴԻՄՈՒԹԻՒՆԸ ՊԷՏՔ Է ԴԱՏԵԼ ԿԻՆԵՐՈՒ ԻՐԱՎԻՃԱԿԻՆ ԲԱՐԵԼԱՒՈՒՄԻՆ ՉԱՓԱՆԻՇՆԵՐՈՎ: ԻՍԿ ՆՈՐԱԳՈՅՆ ՏԵՂԵԿԱԳԻՐՆԵՐՈՒ ՀԱՍՏԱՏՈՒՄՆԵՐԸ ՈՐԵՒԷ ՅՈՅՍ ՉԵՆ ՆԵՐՇՆՉԵՐ: ԱՇԽԱՐՀԻ ՏԱՐԱԾՔԻՆ ԿԻՆԵՐ ԵՒ ԱՂՋԻԿՆԵՐ ՏԱԿԱՒԻՆ ԿԸ ՄՆԱՆ ԱՄԷՆԷՆ ԽՈՑԵԼԻ ՀԱՒԱՔԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ, ԱՄԷՆԷՆ ԱՒԵԼԻ ԵՆԹԱԿԱՅ` ՄԱՀԱՑՈՒԹԵԱՆ, ՉԱՐԱՇԱՀՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ԽՏՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ: «ՊԻ. ՊԻ. ՍԻ.» ԿԸ ՆԿԱՐԱԳՐԷ ԱՇԽԱՐՀԻ ՈՒՇԱԴՐՈՒԹԵՆԷՆ ՀԵՌՈՒ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՈՂ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆԸ:

Մանուկներու իրաւունքներու պաշտպան խմբաւորումներու եւ բարգաւաճումի ծրագիրներ մշակող կազմակերպութիւններու կողմէ հրապարակուած տեղեկագիրի մը համաձայն, կիներն ու աղջիկները ամէնէն աւելի ծանր կը կրեն համաշխարհային տնտեսական տագնապին հետեւանքները:

«Աշխարհը կը թերանայ աղջիկներուն եւ կիներուն նկատմամբ», կ՛ըսէ Փլեն ինթըրնեշընըլ էնտ տի օվըրսիզ տիւելոփմընթ ինսթիթութ (միջազգային ծրագրումի եւ արտասահմանի մէջ բարգաւաճումի հիմնարկ) կողմէ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը:

Տնտեսական նահանջին պատճառով բարձրացած է նորածին աղջիկներու մահացութեան համեմատութիւնը: Հետզհետէ աւելի մեծ թիւով կիներ եւ աղջիկներ զոհ կը դառնան չարաշահութեան կամ սննդազրկութեան, ինչպէս կը յայտարարեն ուսումնասիրողները:

Այս երեւոյթը կրնայ չէզոքացնել այն դրական զարգացումները, որոնք արձանագրուած են վերջին տարիներուն, եւ որոնք նպատակաուղղուած էին իրականացնելու Հազարամեակի բարգաւաճումի ծրագիրները, կ՛աւելցնեն անոնք:

«Վերջին հինգ տարիներուն արձանագրուած բարելաւումները շատ տկար են», կ՛ըսէ մանուկներու իրաւունքներու պաշտպան Միջազգային ծրագիրի գործադիր տնօրէն Նայճըլ Չեփմըն:

«Ասիկա ցնցիչ է, որովհետեւ չեմ կարծեր, թէ ոեւէ մէկը իրապէս կ՛անդրադառնայ այս իրականութեան»:

Մահացող Մանուկներ

Հարցերը ծայր տուած են, երբ այս աղջիկները շատ փոքր էին, կ՛ըսէ Չեփմըն:

«Աղջիկները լուսանցքային վիճակի դատապարտուած ամէնէն ստուար հաւաքականութիւնն են աշխարհի տարածքին»:

«Տնտեսական նահանջին զուգահեռ նորածին աղջիկներու մահացութեան համեմատութիւնը հնգապատիկ արագութեամբ մագլցում արձանագրած է, բաղդատած` նորածին մանչերու մահացութեան համեմատութեան», կ՛աւելցնէ ան:

Այսպէս, իւրաքանչիւր 1 առ հարիւր համեմատութեամբ տնտեսական անկումի դիմաց նորածին աղջիկներու մահացութեան համեմատութիւնը կը հասնի 1000-ի վրայ 7.4-ի, մինչդեռ համեմատութիւնը 1.5 է մանչերու պարագային, կը նշէ Չեփմըն, մէջբերելով Աշխարհի դրամատան կողմէ կատարուած ուսումնասիրութիւն մը, որ կատարուած է տնտեսական նահանջ ապրած 59 երկիրներու տարածքին:

«Ասիկա ծայրագոյն աստիճանի չքաւորութեան ամէնէն ցայտուն օրինակն է», կ՛ըսէ ան:

Յաւելեալ Աշխատանք, Նուազ Սնունդ

Տեղեկագիրը, որ կը պարունակէ ապացոյցներ շարք մը աղբիւրներէ, ինչպէս` ակադեմական ուսումնասիրութիւններ կամ զեկոյցներ` հրատարակուած Աշխարհի դրամատան կողմէ, կը նշէ, թէ բաւարար տեղեկութիւններ չկան` որոշելու համար տնտեսական նահանջին ներգործութիւնը տարբեր սեռերու վրայ:

«Այսուհանդերձ, ինչ որ մէկտեղուած է, յստակօրէն ցոյց կու տայ, թէ յատկապէս աղջիկներն ու երիտասարդ կիները յաւելեալ վտանգներ կը դիմագրաւեն տնտեսական անորոշութեան եւ անկումի ժամանակներուն», կը հաստատէ տեղեկագիրը:

Մինչ տնտեսական անկումին պատճառով կը տարածուի չքաւորութիւնը, անդին` հետզհետէ աւելի մեծ թիւով պարմանի աղջիկներ կը զրկուին տարրական կրթութենէ, կ՛ըսէ տեղեկագիրը:

Նախակրթարանի ուսումը կիսաւարտ ձգած աղջիկներուն թիւը մագլցում արձանագրած է 29 առ հարիւր համեմատութեամբ, իսկ մանչերուն թիւը` 22 առ հարիւր համեմատութեամբ:

Բազմաթիւ ընտանիքներ դադրած են իրենց աղջիկ զաւակները դպրոց ուղարկելէ, որպէսզի անոնք աշխատին տան մէջ, որովհետեւ մայրեր ստիպուած են յաւելեալ ժամեր աշխատիլ եւ` նուազ աշխատավարձով, ինչպէս ի յայտ բերած են տեղեկագիրին հեղինակները:

Վերջերս հրապարակուած տեղեկագիրի մը համաձայն, տնտեսական համաշխարհային նահանջին պատճառով շատ աւելի մեծ թիւով աղջիկներ դպրոց չեն յաճախեր եւ զրկուած են տարրական կրթութենէ:

«Աղջիկները դատապարտուած են առտնին աշխատանքներ կատարելու,- կ՛ըսէ Չեփմըն:- Իսկ անգամ մը որ անոնք դադրին դպրոց յաճախելէ, շատ դժուար է վերականգնել իրերու կշռոյթը»:

Շատ յաճախ տնտեսական անկումի զուգահեռ նկատուած է դեռատի աղջիկներու ամուսնութեան աճ: «Չքաւորութեան մատնուած ընտանիքներ պարզապէս կարողութիւնը չունին կերակրելու իրենց աղջիկ զաւակները եւ զանոնք կ՛ամուսնացնեն կանուխ տարիքին», կ՛ըսէ Չեփմըն:

Անչափահաս աղջիկներ նաեւ իրենց ընտանիքներուն կողմէ կ՛ուղարկուին աշխատանքի եւ երբեմն նոյնիսկ` մարմնավաճառութեան:

Տան մէջ կիներն ու աղջիկները նուազ սնունդ կը ստանան, որպէսզի ընտանիքին գլխաւոր «հացը վաստկողը» բաւարար սնունդ ստանայ: Հետեւաբար սննդեղէնի տագնապի եւ սննդազրկութեան համեմատութիւնները շատ աւելի բարձր են աղջիկներուն քով, քան` մանչերուն, իսկ ամէնէն աւելի` կիներուն, որոնք շատ աւելի մեծ զոհողութիւններ կը կատարեն իրենց զաւակներուն համար:

«Անոնք կը տկարանան եւ հետզհետէ աւելի վատառողջ կը դառնան,- կ՛ըսէ Չեփմըն:- Անոնք կ՛իյնան գահավիժող ոլորապտոյտի մը մէջ»:

Կիներ եւ աղջիկներ տնտեսական նահանջի իբրեւ հետեւանք` շատ աւելի կը տառապին լքուածութեան եւ չարաշահութեան պատճառով:

Իսկ յղութեան պարագային անոնք առաջուան բաղդատած` նուազ օգնութիւն կը ստանան: Մասնաւորաբար 14-19 տարեկան աղջիկներ կը դիմագրաւեն յղութեան պատճառով մահանալու վտանգը, ինչպէս կը նշէ տեղեկագիրը:

Աշխատանքի Առիթներ Ստեղծել

Տեղեկագիրին համաձայն, տնտեսական տագնապի ժամանակներուն կիներ եւ աղջիկներ նուազ հասողութիւն ունին տարրական սպասարկութիւններու եւ ընկերային ապահովութեան ցանցերու:

«Աղջիկներուն մարդկային հիմնական իրաւունքները հետզհետէ աւելի վտանգուած են», կ՛ըսէ տեղեկագիրին հեղինակներէն` Նիքոլա Ճոնզ, որ ուսումնասիրութիւններ կը կատարէ Արտասահմանի բարգաւաճումի հիմնարկին մէջ:

Չեփմընի համաձայն, հարցին արմատը գլխաւորաբար «թաղուած է սեռերու անհաւասարութեան մէջ», թէեւ ժամանակակից մարտահրաւէրներ, ինչպէս խնայողութեան նպատակով կրճատուած պիւտճէներ եւ երկար ժամանակի վրայ երկարող տնտեսական ուղղութիւններ եւս դերակատար են:

Տեղեկագիրը կը յանձնարարէ մշակել միջազգային ծրագիրներ` երաշխաւորելու համար երիտասարդ կիներու բաւարար սննդառութիւնը, ընկերային ապահովութիւնը, դպրոց յաճախելու կարելիութիւնը, ինչպէս նաեւ` կրթութիւն ստանալէ ետք աշխատանքի առիթներու ստեղծումը:

«Պէտք է կամրջենք վիհերը աղջիկներու, կիներու եւ մանչերու, տղամարդոց միջեւ», կ՛ըսէ Չեփմըն:

 

Մեկնաբանութիւն

Աղջիկներու եւ կիներու վրայ տնտեսական համաշխարհային տագնապին ազդեցութեան վերաբերող տեղեկագիրը հրապարակուած է ճիշդ այն պահուն, երբ յունուարի վերջերուն Տաւոսի մէջ տեղի կ՛ունենար Աշխարհի տնտեսական համագումարը:

Մանուկներու իրաւունքներու պաշտպան եւ բարգաւաճումի ծրագիրներ մշակող կազմակերպութիւններ կը յուսային գրաւել ուշադրութիւնը համաշխարհային քաղաքական եւ տնտեսական ղեկավարներու, ներառեալ` ՄԱԿ-ի ընդհանուր քարտուղար Պան Քիմունի, որ ներկայ եղաւ համագումարին` հետեւելու համար Հազարամեակի բարգաւաճումի ծրագիրներու գործընթացին եւ անոր արձանագրած յառաջդիմութեան:

Հազարամեակի բարգաւաճումի 8 ծրագիրները կը միտին մինչեւ 2015 «կէսի իջեցնել ծայրայեղ չքաւորութիւնը, կասեցնել ՍԻՏԱ-ի տարածումը եւ ապահովել տիեզերական տարրական կրթութիւն: Այս նպատակները սկիզբը կը վայելէին զօրակցութիւնը 189 երկիրներու պետութիւններու, որոնք 2000-ին որդեգրած են Հազարամեակի հռչակագիրը:

Այս տարի Տաւոսի մէջ կը տիրէր այն համատարած տպաւորութիւնը, թէ ժամանակ չէ մնացած, թէ` բազմաթիւ մարզերու մէջ շատ քիչ բան իրագործուած է, եւ թէ` նորագոյն դժուարութիւններու վերաբերող տեղեկագիրներ լսելէ ետք հարկ է զանոնք դիմագրաւելու որոշումներ կայացնել:

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )