Ամազոնի Անտառին Ծառերը Պիտի Հաշուըուին
Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ
Պրազիլի կառավարութիւնը որոշած է թուագրել ամազոնեան անտառի ծառերը: Այս հսկայական աշխատանքը կարելիութիւնը պիտի տայ բնորոշելու աշխարհի ամէնէն հին անտառին առողջութիւնը: Դժբախտաբար ծառերով ծածկուած անոր տարածքը հետզհետէ կը նուազի, որովհետեւ երկրագործներն ու փայտահատները ծառերը կը կտրեն կամ կ՛այրեն` իբրեւ ածուխ զանոնք ծախելու համար:
Ուսումնասիրութիւնները պիտի տեւեն նուազագոյնը չորս տարի, որովհետեւ այս ընդարձակ անտառին մէջ գոյութիւն ունին ո՛չ միայն ծառեր եւ անասուններ, այլ նաեւ` քաղաքներ:
Ամազոնեան անտառը նման ճշգրիտ ուսումնասիրութեան չէ ենթարկուած քառասուն տարիներէ ի վեր: Ասիկա առաջին առիթ մը պիտի ըլլայ Ամազոնի անտառը ճանչնալու ներսէն: Այս արեւադարձային եւ խոնաւ անտառը կը տարածուի 6 միլիոն քմ քառակուսիի վրայ:
Ինչպէ՞ս պիտի կատարուին
ուսումնասիրութիւնները
Նախեւառաջ մասնագէտները արբանեակներով պիտի նկարեն անտառը: Այս շատ ճշգրիտ նկարները կարելիութիւնը պիտի տան բնորոշելու անտառի տարբեր տեսակները, ճահճային շրջանները, գետինները: Իւրաքանչիւր շրջան պիտի բաժնուի եւ վերլուծուի համակարգիչներու միջոցով:
Ապա խումբերը պիտի երթան աշխատելու գետնին վրայ` ճանչնալու համար ծառերուն դիրքը ՃիՓիԷս գործիքի մը օգնութեամբ, եւ` չափելու անոնց տրամագիծը: Հազար ծառէն միայն մէկը պիտի հաշուըւի, ըստ նմուշի թեքնիքին: Օրինակի համար, եթէ 1000 ծառի վրայ միայն 500-ը նոյն տեսակն են, կը համարուի, թէ այդ շրջանի ծառերուն կէսը նոյն տեսակն են:
Ինչո՞ւ նման ուսումնասիրութիւն մը
Նոյնիսկ եթէ պրազիլցիները կանոնաւոր կերպով Ամազոնէն օդային նկարներ կ՛առնեն, անոնք շատ ծանօթ չեն անտառին բուսականութեան եւ անասուններու այլազանութեան: Այս ուսումնասիրութեան շնորհիւ` անոնք աւելի մօտէն պիտի ճանչնան թուփերն ու նոր ծիլերը:
Անտառ մը կենդանի կը համարուի, երբ ան աւելի «երիտասարդ» ծառեր ունի, քան ծեր ծառեր. այս ձեւով այդ տնկիները պիտի փոխարինեն այն ծառերը, որոնք պիտի մեռնին:
Այդ նկարները պիտի բացայայտեն նաեւ անասուններուն հետքերը եւ անոնց ապրած վայրերը, Ամազոնի արեւադարձային անտառներուն մէջ ապրող անասուններուն կեանքը ուսումնասիրելը շատ դժուար է, որովհետեւ մէկ հեկտարի մէջ (1 հեկտար=10000 մեթր քառակուսի) կրնան ապրիլ 30-100 տեսակներ:
Այս ուսումնասիրութիւնը անհրաժեշտ է գիտնալու համար ինչպէ՛ս շահագործել եւ պահպանել այս անտառը յառաջիկայ տարիներուն ընթացքին:
Ուսուցի՞չ, Թէ՞ Դրամատան Տէր
Միացեալ Նահանգներու մէջ տնտեսագիտութեան փայլուն ուսանողներ իրենց ապագայ աշխատանքի մարզէն կը հեռանան… դժուար թաղամասերու մէջ ուսուցիչ դառնալու համար:
Տնտեսագիտութեան նշանաւոր համալսարան աւարտած, փայլուն ուսանող, 23 տարեկան Զաքըրի կը պատմէ, թէ ինք բնաւ չէր երազած օր մը դպրոցի մը մէջ թուաբանութեան ուսուցիչ դառնալ:
Սակայն, ահա, ան թուաբանութեան ուսուցիչ դարձած է երկու տարուան համար: Իր ուսումէն ետք ան կրնար անմիջապէս շատ լաւ վճարուած գործ մը գտնել, օրինակի համար` դրամատան մը մէջ: Սակայն ան նախընտրած է քիչ մը սպասել եւ դասաւանդել դժուար թաղամասեու մէջ:
Ան այս գործը գտած է միութեան մը միջոցով եւ գոհունակութիւն կը զգայ ուսուցչութեան մէջ, ինչպէս` գործառնական աշխատանքներուն մէջ: Եւ ան միակը չէ: Այս փորձառութենէն ետք 3 ուսանողէ 2-ը կը մնան ուսուցչութեան մարզին մէջ:
Այս փորձառութիւնը ծանօթ է Միացեալ Նահանգներու մէջ: Ապագայի գործատէրերուն համար այդ միութեան համար իբրեւ ուսուցիչ աշխատած ըլլալը յաջողութեան նշան է: Ասիկա մեծ դրամատան մը համար աշխատած ըլլալու համապատասխան արժէք ունի:
Ձեռային Աշխատանք
Գեղեցիկ Գարնանային Պարտէզ Մը
Այս գեղեցիկ պատկերը իրագործելու համար միջոցները շատ դիւրին են: Դուն պէտք պիտի ունենաս խաւաքարտի կտորի մը, կուաշ ներկերու, վրձինի եւ… գետնախնձորի:
2.- Չափահասէ մը խնդրէ, որ գետնախնձոր մը մէջտեղէն կտրէ: Ապա կանաչ ջրաներկ դիր սպունգի մը վրայ եւ կէս գետնախնձորի կտորը անոր թաթխէ: Գետնախնձորին կաղապարը խաւաքարտին վրայ տպէ:
1.- Խաւաքարտ մը ներկէ բաց դեղին ջրաներկով: Երբ ջրաներկը չորնայ, ներկէ կանաչ խոտերու տարածք մը: Դարձեալ ձգէ, որ չորնայ:
4.- Կրնաս նաեւ հաստ կոճղեր ընել` խաւաքարտի բարակ երկար բաժինին վրայ ջրաներկ դնելով եւ զայն թուղթին վրայ քիչ մը սահեցնելով:
3.- Խաւաքարտի քառանկիւն կտոր մը կտրէ` գետնախնձորի մեծութեան համեմատ: Անոր բարակ կողմերը թաթխէ սրճագոյն ջրաներկի մէջ եւ գետնախնձորի ձեւով ծառին կոճղը եւ ճիւղերը տպէ:
5.- Ծաղիկները տպելու համար կրնաս գործածել մատիտի մը ռետինին բաժինը եւ անոր շուրջը խաւաքարտի կտորին անկիւնով թերթիկները տպել:
6.- Թռչուններու պարագային, կրնաս օգտագործել մատերուդ ծայրերը` գլխուն եւ մարմնին համար, եւ խաւաքարտի կտորի մը ծայրը` թեւերուն եւ պոչիկին համար:
8.- Կրնաս ծառերուն վրայ նաեւ աւելցնել` պտուղներ, թռչուններու բոյն, թիթեռնիկներ… քիչ մը սահեցնելով:
7.- Կրնաս նաեւ կարգ մը ծառեր ընել` երկուքի բաժնելով գետնախնձորի կտորը կէս կլորի նման ձեւ մը ստանալու համար:
Քարերու Անտառ Մը
Լենա գետին քարէ սիւները վայելելու համար ճամբորդութիւնը դիւրին չէ. կը պահանջուի չորս օր` Ռուսիոյ մայրաքաղաք Մոսկուայէն:
Սակայն ճամբորդութեան յոգնութիւնը կը մոռցուի մեր աչքերուն առջեւ բացուող տեսարանին դիմաց: Մօտաւորապէս 40 քմ երկայնքի վրայ կը ցցուին ժայռէ սիւներ:
Սակայն ինչպէ՞ս «ծնած» են այս հսկաները:
Ամէն ինչ սկսած է մէկ միլիոն տարի առաջ: Ուղղահայեաց ճեղքեր սկսած են կազմուիլ գետնին մէջ, ջուրը անոնց մէջ թափանցած է, սառած է եւ` գետինը փորած:
Եւ ժամանակի ընթացքին սիւներ երեւցած են… Կարգ մը ժայռերու բարձրութիւնը կը հասնի մինչեւ 100 մեթրի:
Ոսկի`
Վերապրողներուն Համար
Մարտ 2011-ի ցունամիին պատճառով վնասուած ճափոնական քաղաքներու բնակիչները տարօրինակ ծրար մը ստացած են: Անոնք կը պարունակէին ոսկիի կտորներ: Այս սքանչելի նուէրները ղրկողը չէ տուած իր անունը…
Ժամանց
Կրնաս գտնել երկու պատկերներուն միջեւ գոյութիւն ունեցող ութ տարբերութիւնները:
Կէտերը իրարու միացուր 1 – 109` գտնելու համար պահուած պատկերը:
Կրնա՞ս գտնել պատկերին մէջ երկու-երկու իրարու նմանող վեց տուփիկները:
Կրնա՞ս ամբողջացնել եռանկիւնը` գիտնալով, թէ իւրաքանչիւր շրջանակի մէջի թիւը կը համապատասխանէ անոր տակի երկու շրջանակներուն մէջի թիւերուն գումարումին: Օրինակի համար` 5 + 7 = 12: