Անթուան Քեհեայեանի-ՍԸՐի Մահուան Քառասունքին Առիթով. Անմնացորդ Նուիրումի Հերոսը

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ

Իր մահէն քանի մը օր ետք` 5 փետրուարին, ՍԸՐ-ը` Անթուան Քեհեայեանը 91 տարեկան պիտի ըլլար:

Բազմաշերտ խառնուածքով ու եզակի նկարագիրով այս մարդը ամէն բանէ առաջ ուսուցիչ էր: Եկած Կիպրոսէն, հայերէն հազիւ իմացող, աւելի շատ թրքախօս, բայց սքանչելիօրէն բազմաթիւ լեզուներու գիտակ պրն. Անթուան Քեհեայեանը (անգլերէնի կողքին գիտէր ֆրանսերէն եւ յունարէն), 1949-ին հանգրուանած էր Հայ Ճեմարան, որ տակաւին ոչ Նշան Փալանճեան, ոչ ալ բնականաբար Մ. եւ Հ. Արսլանեան կը կոչուէր: Երիտասարդ, 27 տարեկան Անթուան Քեհեայեանին քարիւղի ընկերութեան մը մէջ լաւ պաշտօն առաջարկած էին, սակայն Ճեմարանէն հրաժարելու համար երբ դիմած էր Լեւոն Շանթին, վերջինս «ո՛չ» պատասխանած էր ու ըսած. «Դուն ուսուցիչ պիտի մնաս»: Շանթն էր ըսողը, հապա ի՛նչ պիտի ընէր. ու մնաց ուսուցիչ մինչեւ իր հնարաւորութիւններուն հատնումը, ամբողջ յիսնամեակ մը:

Մեր անգլերէնի ուսուցիչը իւրայատուկ մեթոտ մը ունէր. խօսիլ կու տար մեզի, խօսիլ իր անգլիական անթերի հնչումով, speech կ՛ընէինք անդադար: Սըրը, այսպէս կը կոչէին զինք բոլորը` տնօրէն, ուսուցիչ, աշակերտ, ծնողներ եւ դեռ շատ ուրիշներ, կը թուէր շատ պահանջկոտ չըլլալ, ոչ ոք վերաքննելի նիշ կ՛ունենար, բայց հազարաւոր այն ճեմարանականները, շրջանաւարտ կամ թերաւարտ, որոնք համալսարան կ՛երթային կամ աշխատանքային ասպարէզ կ՛որդեգրէին, իրենց հարկաւոր եղող անգլերէնը գիտէին, նոյնիսկ աւելի լաւ գիտէին քան անգլերէն ծրագիրով երկար տարիներ աշակերտողները: Մենք լսելով ու խօսելով կը սորվէինք անգլերէնը:

Սըրը պաշտպան էր տկար ու նաեւ… անկարգ աշակերտներուն: Ուսուցչական ժողովներուն, երբ թէժ վիճաբանութիւններ կ՛ըլլային, Սըրը անխափան պաշտպան էր տկարին, նոյնիսկ երբ ծոյլ էր ան, նոյնիսկ երբ անկարգ էր: Կարեւորը «լաւ տղայ» կամ «լաւ աղջիկ» ըլլալն էր, բայց ո՞ր անկարգն ու ծոյլը լաւ բան մը չունի իր նկարագիրին մէջ: Ու Սըրը կը պահանջէր, որ ներողամիտ ըլլայինք եւ իրեն համախոհ Մուշեղ Իշխանի գործօն մեղսակցութեամբ` կը փորձէր ֆրանսերէնի ու ուսողութեան խստապահանջ ուսուցիչներու անզիջողութիւնը կոտրել:

Սըրին կամաւոր պարտականութիւններէն մէկն ալ Ճեմարանի աշակերտները լաւ համալսարաններ տեղաւորելն էր: Ի՜նչ խնամքով կը պատրաստէր նիշերու ցուցակները, կը գրէր յանձնարարականները ու ամէն յաջողութեան լուրին դիմաց հպարտութեամբ կը հրճուէր եւ աջ ու ձախ կը ծանուցէր. այսինչը այն դիրքին հասեր է, ուրիշ մը PHD ստացեր է…

Սըրը չամուսնացաւ: Իր ընտանիքը Ճեմարանի գիշերօթիկն էր, որուն պատասխանատուն մնաց մինչեւ 1975-ին պատերազմի պատճառով անոր փակումը:

Հասկցող, ներողամիտ ու գուրգուրոտ հայր ամենեցուն, չարութիւններու բոյն այդ գիշերօթիկին, որ ժամանակ մը մինչեւ հարիւր սաներ կը պարփակէր: Ցերեկը դասաւանդող Սըրը, Ճեմարանէն զատ նաեւ` Հռիփսիմեանց վարժարանին մէջ, կէսօրէ ետքերն ու գիշերները պէտք է հոգար գիշերօթիկ աշակերտներու բազում կարիքները, հսկէր, խնամէր, ապահովէր դասերու սերտողութիւնը, կազմակերպէր անոնց ընկերային կեանքը: Ամբողջական այդ յանձնառութիւնը կը հասնէր հոն, որ երբ աշակերտները իրենց ծնողներէն գումար ստացած չըլլային, կրնային դիմել իրենց հասարակաց հօր ու գրպանի մանրածախսի գումար ստանային: Անհատոյց յաճախ ու իր սեփական գրպանէն:

Բարութեան մարմնացում Սըրը նաեւ գաղափարական մարդ էր: Լեւոն Շանթէն մանկավարժութիւն սորված էր, հետեւելով անոր դասախօսութիւններուն, Զօրավար Դրոյի հետ ալ կարճատեւ շփում ունեցած էր, սակայն Սըրին գաղափարական իսկական առաջնորդը Սիմոն Վրացեանն էր: Վրացեանի հետ մտերմութիւնը անգնահատելի հարստութիւն էր: Վրացեան թէ՛ իր խորհրդատուն էր, եւ թէ իրմէ խորհուրդ ստացողը: Հիւանդութեան շրջանին, Սըրը Վրացեանի մօտ ազատ ել ու մուտք ունեցող բացառիկներէն եղաւ, բացառիկներուն բացառիկը, միաժամանակ` պահապան հրեշտակը:

Անկախ Հայաստան, ազատութիւն, պետականութիւն, հայ ազգի իրաւունքներու պահանջատիրութիւն, Հայ դատ Սըր-ին համար ամէնօրեայ ապրում էին, պայքարի աննահանջ հանգանակ:

Ի վերջոյ, պայքարող ու ազատութեան ձգտող հայ մարդը, աղքատ ընտանիքի զաւակ աշակերտը, հիւանդութեամբ տառապող ու բուժման միջոցներէ զուրկ պաշտօնեան դպրոցին, ծանօթն ու ծանօթին ծանօթը Սըր-ին գուրգուրանքին առարկան էին: Իր քսակը բաց էր բոլորին համար: Տակաւին լուռ ու մունջ հանգանակութիւններ կը կազմակերպէր, պաշտօնակիցներէ ու աշակերտներէ գումարներ կը հաւաքէր աղքատներուն օգնելու համար: Առանձինը, ինք` Սըրը բարեգործական միութեան մը գործը կատարած է, առանց փող ու թմբուկի: Չարաչար աշխատած եւ ոչ մէկ հաճոյքի ու շռայլութեան հակամէտ այս անձը միշտ աղքատ մնաց ու ունեցածը լրիւ բաշխելէ ետք, աղքատ ալ մեկնեցաւ աշխարհէն:

Երանի՜ Սըրին: Կա՞յ աշխարհի վրայ իրմէ աւելի սիրուած ուսուցիչ մը, գիշերօթիկի պատասխանատու մը: Մեր բոլորին անտիտղոս ղեկավարն էր ան, անբիծ մաքրութեան, բարութեան, նուիրումի անխարդախ ուղեցոյցը:

Երանի՜ Սըրին: Ան օր մը պիտի մեկնէր անշուշտ ու մեկնեցաւ քառասուն օր առաջ: Մեզի կտակեց լիաբուռն տալու խորհուրդը, հրաւէր նուիրումի, անմնացորդ նուիրումի:

 

 

Share this Article
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )