Հայաստանի Հանրապետութեան Հիմնադրութեան 95-ամեակի Համաժողովրդային Տօնակատարութեան ընթացքին Հայաստանի Դեսպան Աշոտ Քոչարեանի Արտասանած Խօսքը
Մեր ժողովրդի պատմութիւնը յանուն ազատութեան մղուող պայքարի պատմութիւն է, պատմութիւն, որը լի է եղել զրկանքներով, տառապանքներով, պայքարով, արարչութեամբ եւ յաղթանակներով: Ճակատամարտել ենք Աւարայրի եւ Ձիրաւի դաշտավայրերում, Կիլիկիայի բերդերի վրայ, Վանի պարիսպների տակ, Սարդարապատում, Շուշիում, մաշտոցեան տառերով գրքեր ենք հրատարակել աշխարհի տարբեր ծայրերում:
Մեր պայքարը շարունակուել է դարեր ու հազարամեակներ եւ չի դադարել երբեք: Մեզ միշտ առաջնորդել է նոյն տեսիլքը` անկախութեան եւ անկախ Հայաստանի տեսիլքը, որ մարմնաւորում է ազատութիւնը, մարդկային ու ազգային արժանապատուութիւնը:
Չնայած հայրենազրկման, հնամեայ մշակոյթի ոչնչացման փորձերի, մեր հանդէպ կատարուած ոճրագործութիւնների, մենք` հայերս, որպէս հաւաքական ազգ եւ իբրեւ պետութիւն, մեր մէջ ուժ գտանք վերադառնալու միջազգային քաղաքական բեմ եւ շարունակում ենք մեր յաւերժական ընթացքը:
95 տարի առաջ, տեւական խզումից յետոյ իր պատմական տարածքի մի փոքր հատուածում հայ ժողովուրդը հռչակեց իր անկախութիւնը: Մինչեւ 1918 թուականի մայիսի 28-ը հայը քաղաքականապէս գրեթէ ոչինչ էր: Մայիսի 28-ին հայը դարձաւ առաջին հայկական պետութեան քաղաքացի:
1918 թուականի մայիսեան յաղթանակներն եկան վերահաստատելու անմարդկային զրկանքներ տեսած ու վերապրած ժողովրդի ապրելու
կամքը: Ապրել ազատ, ապրել արժանապատիւ: Ապրել ո՛չ միայն գոյատեւելու, այլ առաջընթացի համար, ապրել համաշխարհային քաղաքակրթութեան զարգացմանը համաքայլ:
Մայիսեան հերոսամարտերը նշանաւորեցին միասնականութեան անպարտելիութիւնը, արդար դատի համար պայքարի անբեկանելիութիւնը, գաղափարներ, որոնք մենք վերահաստատեցինք 20-րդ դարի վերջին Արցախի ազատագրման պայքարում: Բոլոր տարաձայնութիւնները երկրորդական դարձան եւ աշխարհասփիւռ հայութիւնը միաւորուեց հայրենիքի հետ` հասնելու բարձրագոյն գաղափարի իրականացմանը` անկախ հայրենիքի հաստատմանը:
Հայաստանի կառավարութիւնը անում է ամէն ինչ, որպէսզի մօտակայ ապագայում ունենանք եւրոպական զարգացած երկրին վայել բարեկեցութիւն, օրինապահութիւն, ամենաբարձր չափանիշներին համապատասխանող կրթութիւն, գիտութիւն, առողջապահութիւն, սպորտ եւ այլն: Իսկ մենք պատրաստւում ենք շատ հեռու գնալ, որովհետեւ մեր թիկունքում ունենք մայիսի 28, որովհետեւ շատ հեռուից ենք գալիս:
Հայ ժողովուրդն ի վիճակի է լուծել իր առջեւ դրուած ամենաբարդ, երբեմն անհնար եւ երեւակայական թուացող խնդիրները: Հայ ժողովուրդն ուղղակի անպարտելի է, եթէ աշխարհին ներկայանում է միասնական ճակատով:
Հայաստան, Արցախ, սփիւռք եռամիասնութեամբ, նուիրումով եւ համերաշխութեամբ կը յաղթահարենք բոլոր խնդիրները, կը դիմակայենք բոլոր մարտահրաւէրներին:
ԱՅՍՕՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍԵԱՆԸ ՍԱՐԴԱՐԱՊԱՏՈՒՄ ՄԱՍՆԱԿՑԵԼ Է ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՕՐՈՒԱՆ ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ԱՒԱՆԴԱԿԱՆ ՏՕՆԱԿԱՏԱՐՈՒԹԵԱՆԸ Եւ ՇՆՈՐՀԱՒՈՐԱԿԱՆ ՈՒՂԵՐՁ Է ՅՂԵԼ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻՆ, ՈՐՈՒՄ ՄԱՍՆԱՒՈՐԱՊԷՍ ԱՍՈՒԱԾ Է.
«Հայաստանի պետականութիւնը մենք կերտում էինք ուղղակի կռուի դաշտում` մեծագոյն զոհողութիւնների ու կորուստների գնով: Արեամբ ու հաւատով, իրար թիկունք պահելով ու առաջ նայելով: Միասին:
1918 թուականի մայիսի 28-ը արձանագրումն է մեր ֆիզիքական փրկութեան եւ քաղաքական վերածննդի: Արձանագրումն է մեր ժողովրդի արիութեան ու բազկի ուժի, ինչը հետագայում փառահեղօրէն դրսեւորուեց նաեւ Մեծ հայրենականի ճակատներում ու արցախեան գոյամարտում: Եւ այսօր Սարդարապատում կանգնած հայ զինուորի խրոխտ քայլերթն ու յաղթական ոգին լաւագոյն ապացոյցն են այն բանի, որ մենք գիտենք լինելու ու յաղթելու բանաձեւը:
Սեւակն ասում էր. «Սերունդնե՛ր, դուք ձեզ ճանաչէք Սարդարապատից»: Մենք կարիք ունենք յիշելու եւ յիշեցնելու, երիտասարդ սերունդներին նաեւ փոխանցելու կարեւոր պատգամներ, որ մեզ թողել են մայիսի 28-ը կերտողները: Եղէ՛ք միասնական:
Եղէ՛ք պետականօրէն կազմակերպուած: Ապաւինէ՛ք սեփական ուժերին:
Այսօր մենք այստեղ կանգնած ենք բաց ճակատով` որպէս ազատ ու անկախ երկրի հպարտ քաղաքացիներ, որպէս հերոս պապերի ժառանգորդներ:
Կրկին շնորհաւորում եմ բոլորիս այս փառահեղ տօնի կապակցութեամբ: Մեր ժողովրդին մաղթում եմ երջանկութիւն եւ յաջողութիւններ, իսկ մեր երկրին` խաղաղութիւն եւ վերելք:
Փա՛ռք մայիսեան հերոսամարտը կերտած հայ ժողովրդին: Փա՛ռք Հայաստանի Հանրապետութեանը»: